Salmonella hot item in vleeskuikensector

Salmonellapositieve vleeskuikenbedrijven grijpen de slechte marktsituatie én aangekondigde kortingen van slachterijen aan om hun stallen salmonellavrij te maken.Meerdere vleeskuikenhouders zijn de afgelopen maanden bezig geweest hun bedrijf salmonellavrij te maken. Eind december staan niet alleen stallen leeg in verband met de slechte marktsituatie, maar ook vanwege een positieve salmonellastatus. Dat blijkt uit een inventarisatie van Pluimveehouderij onder schoonmaak- en ontsmettingsbedrijven. Van de vele verschillende salmonellasoorten zorgen vooral de hardnekkige soorten Salmonella Java en Infantis voor grote problemen. Markt verstoord door coronaDe vleeskuikensector kijkt terug op een zeer bewogen jaar. Als gevolg van corona raakte de markt flink verstoord, met sterk dalende prijzen als gevolg. Vleeskuikens afkomstig van salmonellapositieve bedrijven zijn niet gewild, zeker niet in de huidige markt. Slachterijen sporen vleeskuikenhouders aan hun bedrijven/stallen vrij te maken van salmonella. Slachterij 2 Sisters Storteboom gaat salmonellapositieve vleeskuikenbedrijven korten op hun uitbetalingsprijs. Per 1 januari 2021 krijgen bedrijven met een positieve salmonellastatus 3 cent per kilo vlees (exclusief btw) minder betaald, zo maakte de slachterij in september bekend. Slachterijen zien kuikens met salmonella liever gaan dan komenDe onderhandelingspositie van salmonellapositieve bedrijven is ronduit slecht te noemen. “In de huidige markt is het uitermate verstandig om bij een salmonellabesmetting te gaan schoonmaken in plaats van kuikens op te zetten. Slachterijen zien kuikens met salmonella liever gaan dan komen”, zo stelt Ebe Beiboer, pluimveespecialist bij ForFarmers eind december. Hij raadt salmonellapositieve bedrijven aan om de slechte marktsituatie te ‘benutten’ om salmonellavrij te worden en daarmee hun onderhandelingspositie voor de toekomst te verbeteren. Hardnekkige besmettingBeiboer heeft op dit moment geen vleeskuikenbedrijven met een salmonellapositieve status in zijn portefeuille. Als pluimveespecialist maakte hij de afgelopen jaren echter van dichtbij mee hoe hardnekkig een besmetting met Salmonella Java of Infantis kan zijn. “Een gedegen bestrijdingsplan, een goede voorbereiding en inzet van specialisten zijn belangrijke succesfactoren bij het bestrijden van salmonella”, aldus Beiboer, die erkent dat het soms bloed, zweet en tranen kost om van salmonella af te komen. “Als vleeskuikenhouder is het soms om moedeloos van te worden. Bestrijding van salmonella kan bovendien flink in de papieren lopen.” _{Lees verder onder de foto.} Bij een salmonellabesmetting zijn – afhankelijk van het type salmonella – extra maatregelen nodig bij het reinigen en ontsmetten. Salmonella Java en Infantis zijn hardnekkige soorten, die voor grote problemen kunnen zorgen. - Foto: Marten SandburgAanpak salmonellaPeter Swinkels – mede-eigenaar van Swinkels Allround Reiniging – waarschuwt vleeskuikenhouders om niet te lichtzinnig over salmonella te denken. “Sommige typen salmonella zijn zeer hardnekkig. De bacterie zit echt overal. Wanneer je als pluimveehouder gemakzucht vertoont bij de bestrijding dan kom je niet van de besmetting af.” Volgens Serge Moonen van het bedrijf Agro Clean Nederland BV is het zaak om de bacterie meteen aan te pakken. “Zo voorkom je dat de bacterie steeds dieper de stal intrekt.”Maak een schoonmaakplanPeter van de Laar, hygiënespecialist bij Van Eck Bedrijfshygiëne BV, deelt die mening. “Wees voorbereid op een mogelijke besmetting. Je wint tijd als je weet wat je moet doen.” Van de Laar raadt vleeskuikenhouders aan een ‘levend document’ te maken, waarin in overleg met hygiënespecialisten van ontsmettingsbedrijven en dierenartsen wordt vastgelegd welke maatregelen nodig zijn bij het bestrijden van salmonella. “Maak een schoonmaakplan en breng de risico’s van je bedrijf in kaart, stel hierna een plan van aanpak voor ontsmetting op.” Samenwerking aanpak salmonellaSwinkels, Moonen en Van de Laar zijn het erover eens dat snelle actie bij een besmetting vereist is om te voorkomen dat Salmonella Java en Infantis dieper de stal in trekken en alsmaar moeilijker te bestrijden worden. Van de Laar pleit daarnaast voor meer samenwerking in de vleeskuikensector om salmonella aan te pakken. “We moeten informatie delen. Het probleem is te groot om eigenbelang voorop te stellen.”Ieder bedrijf is anders. Dé magische oplossing om een vleeskuikenstal salmonellavrij te krijgen bestaat niet. Dat zegt Tom van Uden, adviseur pluimvee bij MS Schippers. “Sommige bedrijven zijn af en aan positief. Het is een kwestie van volhouden. Daarbij is het raadzaam om salmonella in één keer goed aan te pakken.”Oorzaak salmonellabesmettingVolgens Van Uden is het voor schoonmaakbedrijven haast ondoenlijk om vleeskuikenhouders een ‘salmonellavrijgarantie’ te beloven. “Het is een grote uitdaging”, aldus Van Uden, die vleeskuikenhouders aanraadt te overleggen met verschillende erfbetreders. “Het is zaak dat de neuzen dezelfde kant op staan. Ga niet naar elkaar wijzen, maar zoek met z’n allen de oplossing om salmonella buiten te krijgen.”De precieze oorzaak van een salmonellabesmetting wordt vaak niet gevonden, zo zegt Van Uden. “Alle invloeden van buitenaf kunnen salmonella binnen brengen. Denk aan stalbezoekers, ongedierte, transport, voer en eendagskuikens.”Van Uden geeft aan dat vleeskuikenhouders ook bij Schippers aan de bel trekken met vragen over salmonella. “We hebben een protocol ‘salmonellavrij’ opgesteld. Dat is een compleet plan voor de aanpak en bestrijding van salmonella. Alle belangrijke elementen worden langsgelopen. Daarbij kijken we niet alleen naar de stalinventaris, maar ook naar de technische ruimte en het erf.” _{Lees verder onder de foto.} Vleeskuikens afkomstig van salmonellapositieve bedrijven zijn niet gewild, zeker niet in de huidige markt. De onderhandelingspositie van salmonellapositieve bedrijven is ronduit slecht te noemen. - Foto: Anne van der WoudeBestrijding salmonella lastigVan Uden wijst op het feit dat zaagsneden en scheuren in stalvloeren op meerdere salmonellapositieve bedrijven een probleem vormen. “Ziektekiemen houden zich op in poreuze betonvloeren. Dat maakt bestrijding heel lastig.” Johan Beenders kampte drie jaar geleden met Salmonella Java-besmetting. Het kostte hem veel tijd, geld én moeite om van de bacterie af te komen (zie kader hieronder). De voorbije maanden werd hij door drie collega-kuikenhouders gebeld met de vraag hoe hij zijn bedrijf weer salmonellavrij maakte. “Ik heb destijds gekozen voor een uitgebreide aanpak. Dat stuit toch op veel weerstand, zo merkte ik.” Beenders hoort om zich heen dat collega’s er in hun strijd tegen salmonella graag voor kiezen om naden en kieren dicht te smeren. Dat raadt hij af. “Je verstopt de salmonella, maar je bestrijdt de bacterie niet. Het risico op een toekomstige besmetting blijft.”Niemand komt zonder te douchen de stal inDe precieze oorzaak van de salmonellabesmetting op zijn bedrijf heeft hij nooit achterhaald. “Daar kom je ook niet achter. Dat is best frustrerend. Je wilt een oorzaak aanwijzen en je vraagt je af wat je over het hoofd ziet.”Beenders – die Goed Nest-kippen houdt – heeft een goede biosecurity hoog in het vaandel staan. “Niemand komt zonder te douchen de stal in. Ongediertebestrijding hebben we uitbesteed.” De vleeskuikenhouder is blij dat hij langzaam groeiende kuikens houdt. “We laden gelukkig niet tussentijds uit. Als het gaat over salmonella dan is uitladen voor mij een gigantisch risico. Je laat een vangploeg en containers in je stal, terwijl de ronde daarna nog verder gaat.”‘Neem de tijd en onderschat salmonella niet’Johan Beenders investeerde drie jaar geleden veel tijd, energie én geld in het salmonellavrij maken van zijn bedrijf. Johan Beenders schakelde in 2015 over van kalkoenen op vleeskuikens. “Het rendement van de kalkoenen was mager en het risico op de ziekte Blackhead was groot”, zo vertelt hij over die switch. Nadat hij eerst twee rondjes reguliere kuikens houdt, kiest Beenders in 2016 voor Goed Nest-kippen. Na een paar rondes wordt Salmonella Java vastgesteld op zijn bedrijf. De bacterie wordt in drie van de zeven stallen ontdekt. De dieren zijn dan vijf weken oud. “Je schrikt en je vraagt je af wat je moet doen”, aldus Beenders, die voor de volgende ronde alweer kuikens heeft besteld. Na het afleveren van de kuikens besluit hij een scala aan extra maatregelen te nemen. Reinigen met warm water en zeep, bestrijden van kevers, nat en droog desinfecteren met formaline, behandelen van naden en kieren en probiotica op de vloer. “We hebben de eendagskuikens gesprayd met Aviguard, om ze een beschermende bacteriecultuur mee te geven.” _{Lees verder onder de foto.} Johan Beenders – hier op archiefbeeld - heeft in het Limburgse Neer een vleeskuikenbedrijf met zeven stallen en 9.400 vierkante meter vloeroppervlak. Beenders houdt 145.000 Goed Nest-kippen. - Foto: Bert JansenLeegstandIn de volgende ronde wordt al na een paar weken salmonella ontdekt, de extra inspanningen ten spijt. “Toen bleken vier van de zeven stallen besmet. Ook nu hadden we de volgende ronde alweer gepland.” Beenders neemt tijdens de paar dagen leegstand nog meer maatregelen dan de vorige keer. Tevergeefs, zo blijkt een paar weken later als ook stal vijf besmet is. “Tijdens een korte leegstand krijg je salmonella niet weg. Ik werd er moedeloos van.”De salmonellapositieve kuikens passen niet in het concept. In overleg met afnemer De Kuikenaer besluit Beenders voor volledige sanering te kiezen. Hij slaat een ronde over en volgt het protocol van De Kuikenaer. “Na de basisreiniging zijn we de stallen langsgelopen. Dan zie je dat een stal nooit helemaal schoon is.”Reiniging en ontsmettingBeenders haalt alle stallen leeg. De voerpannen – die uit vijf delen bestaan – worden verwijderd en gedemonteerd. De spiraalvijzels worden uit de voerlijnen gehaald en de voerlijnen worden van binnen gereinigd en ontsmet. Beenders laat ze inweken en ontsmetten in met water gevulde puincontainers. De drinklijnen met lekschaaltjes worden ingeweekt en ontsmet in kunststofbakken. Die zijn gevuld met zoutzuur, tegen kalkaanslag. Ook de aanvoervijzels en voerwegers worden gereinigd en ontsmet, evenals de voersilo’s. “We zijn met hoogwerkers de stallen in geweest om alle plafonds en kabelgoten grondig te reinigen”, aldus Beenders, die het bedrijf Agro Clean Nederland BV inhuurt. De vleeskuikenhouder zit er kort op om de medewerkers te overtuigen van het feit dat schoon ook echt schoon moet zijn. Behandeling met chlooroplossingHet is een gigantische klus. Alle stopcontacten worden losgemaakt, gereinigd en weer gemonteerd. De ventilatoren en beschermkappen worden gedemonteerd en schoongemaakt. Met beschermende kleding aan en een gasmasker op behandelt Beenders de stallen met een chlooroplossing. “De stallen waren doordrenkt met chloor.” Na het terugplaatsen van de stalinrichting worden de stallen behandeld met formaline, afgespoeld en geneutraliseerd met ammoniak. De naden en kieren worden ingestrooid met kalk. In het riool worden afsluiters geplaatst, om insleep via het riool te voorkomen. Beenders leeft het schoonmaakprotocol minutieus na. “Bij De Kuikenaer waren ze onder de indruk.” Tijdens de eerstvolgende ronde – met reguliere kuikens – wordt toch weer in twee stallen salmonella aangetroffen. Beenders besluit na deze ronde nog eens twee weken extra leeg te staan om alle naden en kieren nogmaals te behandelen. Dat helpt. Het bedrijf is nu ruim drie jaar vrij van salmonella. Gemis van een ronde kostte € 56.000 aan saldo“Het was een ontzettend drukke en stressvolle tijd, die bovendien veel geld heeft gekost. We hebben € 11.000 aan middelen besteed en waren € 36.000 aan vreemde arbeid kwijt. Het gemis van een ronde kostte € 56.000 aan saldo. Het heeft ons € 103.000 gekost om salmonellavrij te worden, omgerekend € 11 per vierkante meter”, zegt Beenders, waarbij hij de latere vervangingskosten van diverse aangetaste lagers nog niet eens heeft meegerekend. Beenders raadt collega-vleeskuikenhouders met een salmonellapositieve status aan hun bedrijf juist nu salmonellavrij te maken. “In deze slechte marktperiode kost dat het minst.” De vleeskuikenhouder waarschuwt voor de hardnekkige bacterie. “Vergeet het maar dat je tussen twee reguliere rondes van de bacterie afkomt. Je moet het rigoureus aanpakken. Neem de tijd. Onderschat salmonella niet. Het valt niet mee. Schakel hulp in en hou vol.”