Saamhorigheid en nieuwkomers in belangenbehartiging

De stikstofcrisis heeft ook de belangenbehartiging flink opgeschud. Nieuwe organisaties, zoals Agractie en vooral FDF, zetten de toon. Hoe moet dat straks verder? Blijvende saamhorigheid is wat iedereen wil.De belangenbehartiging is versplinterd en tegelijk verenigd. In de stikstofcrisis neemt het Landbouw Collectief namens dertien landbouwpartijen het voortouw. Het collectief combineert het elan van de nieuwe en de contacten en lobby-ervaring van bestaande organisaties.FDF-bestuurder en initiatiefnemer van het Landbouw Collectief Jeroen van Maanen sprak tijdens de protestactie in Den Haag zijn steun uit voor de samenwerking van belangenbehartigers. Wat hem betreft blijven de boerenorganisaties ook op andere onderwerpen samenwerken. - Foto: ANPDe twee nieuwe organisaties Farmers Defence Force en Agractie zien zichzelf als blijvers in de wereld van de boerenbelangenbehartiging. Allebei kondigden ze pas geleden aan een vereniging (met leden) op te richten. De stichtingen van beide groepen blijven bestaan om acties te organiseren. De nieuw op te richten ledenverenigingen worden de basis voor de belangenbehartigers. ➢ FDF wil grootste belangenbehartiger worden➢ Agractie richt zich op educatie en verdienmodel➢ Bestuurders verdeeld over toekomst LC➢ In de ogen van LTO is het LC een gelegenheidspact Staan beide nieuwkomers nu nog vooral bekend om hun acties, zelf willen ze een structurele rol gaan spelen.

Hun doelen komen gedeeltelijk overeen met voorop een perspectiefvol landbouwbeleid. Dat gaat verder dan de stikstofkwestie die nu speelt en waarover ze meepraten in het Landbouw Collectief. Ook een beter verdienmodel staat hoog op de agenda.De strategie van Farmers Defence ForceFarmers Defence Force heeft hiervoor een concreet plan: de introductie van het Farmers Friendly-keurmerk voor supermarkten. Het is tegelijk een soort wortel die de FDF’ers aan potentiële leden voorhouden. Boeren die nu lid worden van de vereniging, kunnen in de toekomst profiteren van een deal die FDF binnen hoopt te halen. “Het bedrag kan oplopen tot € 22.000 per boer”, schrijft de organisatie in haar wervende advertentie.Vice-voorzitter van FDF en een van de bedenkers van het plan, Jos Ubels, is hierover in gesprek met de supermarkten en kan er nog niet veel over kwijt. “Boeren die zich nu bij ons aansluiten, willen we belonen voor hun steun aan FDF. Als straks de deal rond is, overwegen we de werving te stoppen.”FDF heeft grote ambities. Ze wil de grootste boerenbelangenbehartiger worden, aldus Ubels. “We zijn geen ledenvereniging begonnen om klein te blijven. Het zou mooi zijn als het ministerie straks als eerste met FDF in gesprek gaat. Ik hoor om me heen dat mensen die recent of al eerder hun LTO-lidmaatschap opzegden, zich nu graag bij ons aansluiten. Dat is wellicht niet representatief, maar hoopgevend voor ons.” Daarbij benadrukt Ubels wel dat FDF wil blijven samenwerken met de andere belangenclubs.Agractie zoekt verbinding met burger, consumentDe ambities van die andere nieuwkomer, Agractie, zijn gericht op drie speerpunten: verdienmodel, regelgeving en educatie. Voorzitter van de ledenvereniging wordt melkveehouder Erik Luiten uit Aalten. “Vooral op dat laatste onderdeel willen we onderscheidend zijn. We willen dat burgers, consumenten, meer kennis hebben van de sector. Dat doen we met publieksvriendelijke acties, waarbij we de burger opzoeken en hun kennis over de landbouw verbeteren. We zoeken nadrukkelijk de verbinding hierin. Dat zien anderen ook, bijvoorbeeld op het ministerie. We zijn nu bezig om samen met LNV een educatieplan op te zetten voor basisscholen.”In de lobby is Agractie ook actief in het Landbouw Collectief.Dertien grote en kleine organisaties werken samen in LCAgractie is nog niet begonnen met ledenwerving, maar al meer dan 100 mensen hebben zich gemeld. De voorzitter van de ledenvereniging wordt melkveehouder Erik Luiten. Dutch Dairymen Board onder voorzitterschap van Sieta van Keimpema, ook actief als bestuurslid bij protestgroep Farmers Defence Force. Farmers Defence Force heeft boeren en niet-boeren als lid. Dat aantal groeit met de dag, dus houdt het bestuur het voorlopig op ‘duizenden’ boeren, die momenteel 75% van de leden vormen. Voorzitter is Brabantse varkenshouder en fruitteler Mark van den Oever.Federatie van Edelpelsdieren, aan tafel zit nertsenhouder Lyon Hutten.Federatie Vleesveestamboeken, voorzitter Piet Mostert.LTO Nederland met voorzitter Marc Calon is de grootste organisatie binnen het collectief. LTO vertegenwoordigt ongeveer 35.000 bedrijven, en 63% van de agrarische productie. Dit zijn cijfers van 2018. Recentere cijfers zijn er niet, LTO heeft het voornemen om elke drie jaar het ledenaantal opnieuw te laten onderzoeken. NAJK is voor de jonge ondernemers. Behalve boeren en tuinders zijn ook agrarisch studenten lid. Voorzitter is André Arfman, melkveehouder. Er zijn bijna 8.000 leden. Nederlandse Akkerbouw Vakbond heeft zo’n 600 leden. Voorzitter is Teun de Jong, akkerbouwer in Sint Annaparochie. Nederlandse Fruittelers Organisatie, voorzitter is Gerard van den Anker. Nederlandse Melkveehouders Vakbond, voorzitter is Harm Wiegersma, zag afgelopen jaar dat meer melkveehouders zich aansloten. Door ook een heel aantal opzeggers schat Wiegersma het ledenaantal redelijk stabiel. Hij zegt ‘iets meer dan 2.000 leden’ te hebben.Nederlandse Vakbond Pluimveehouders, onder leiding van Hennie de Haan, vertegenwoordigt ongeveer een derde van de pluimveesector.Netwerk Grondig, ontstaan in aanloop naar de discussie over fosfaatrechten, is er vooral voor de grondgebonden melkveehouder. Producenten Organisatie Varkenshouderij vertegenwoordigt volgens voorzitter Linda Janssen 2.200 tot 2.300 varkenshouders. Bestuurders over de toekomst van het LCMarc Calon, LTO Nederland:Marc Calon - Foto: Jan Willem van Vliet“Ik denk niet dat het collectief in de toekomst een belangrijke partij zal blijven. Om een bepaald doel te bereiken, heb je specifieke coalities van partijen met hetzelfde belang nodig. Bij de asbestregeling vormde LTO met Aedes en Vereniging Eigen Huis een coalitie en voor het trekkerkenteken deden we dat met Cumela en de Groenvoorziening. Dat is nu bij stikstof hetzelfde. Het LC is geen nieuwe standsorganisatie, maar wordt tijdelijk ingezet voor dit dossier. Hoe lang tijdelijk is, weet ik niet. Het LC heeft het voortouw in het stikstofdossier, LTO is daardoor minder zichtbaar”, vertelt Calon in een eerder interview met Boerderij.Jeroen van Maanen, FDF:Jeroen van Maanen - Foto: ANP“Ik heb mede het initiatief genomen voor een brede landbouwsamenwerking en vindt dat het collectief ook na het stikstofdossier bij elkaar moet blijven en zoveel mogelijk samen moet optrekken. Samen sta je sterker en kom je verder. Eenheid in de landbouwsector hebben we nu meer dan ooit nodig, want als anderen verdeel en heers gaan spelen, komen we nergens. Uiteindelijk hebben we allemaal dezelfde belangen en hetzelfde doel: toekomstbestendig beleid. Dat zijn we nu aan het doen met stikstof en dat gaat goed, we hebben een goed plan gemaakt waar iedereen achter staat. Die aanpak kan ook werken voor andere problemen. Dat niet alle bestuurders dat zien, is jammer. Die kiezen blijkbaar voor hun eigen positie of hun eigen organisatie boven het boerenbelang.Linda Janssen, POV:Linda Janssen - Foto: Van Assendelft Fotografie“Wat mij betreft mag er wel een Landbouw Collectief 2.0 komen. De tijd van versnipperde belangenbehartiging is voorbij, we zien dat samenwerken ons echt iets brengt in de huidige stikstofproblematiek. Dat moeten we koesteren en gebruiken, maar er zijn wel wat verbeteringen mogelijk. Ik zie om me heen dat veel bestuurders de toegevoegde waarde van de samenwerking zien, vooral bij degenen die vanaf het begin betrokken zijn bij het collectief.Ik denk dat de individuele sectoren in de lead moeten blijven en samenwerking moeten zoeken, ook met actiegroepen. Het gezamenlijke plan is uitgangspunt voor de gesprekken met het ministerie, maar ik kan me ook voorstellen dat er onderwerpen zijn waar we niet met alle organisaties uitkomen.”Harm Wiegersma, NMV:Harm Wiegersma - Foto: Jan Willem van Vliet“Het Landbouw Collectief is nu een rijdende trein en we zijn nog lang niet op de eindbestemming, maar de reis verloopt vooralsnog veelbelovend. De partijen hebben elkaar gevonden en zijn bereid om met elkaar een oplossing te vinden. Stikstof is wat dat betreft een verbindend dossier, we hebben elkaar erin gevonden, dat is positief. Het is echter geen garantie dat we ongeschonden op onze eindbestemming aankomen. Hij zou natuurlijk ook nog uit de bocht kunnen vliegen en dan was dit eenmalig. Laten we eerst kijken hoe we het stikstofdossier tot een goed resultaat brengen. Dan kunnen we gaan bekijken of en hoe we met deze zelfde groep verder willen.”Toekomst Landbouw CollectiefVoor de een is het een gelegenheidscoalitie, voor de ander het begin van een nieuw tijdperk in de boerenlobby. Het Landbouw Collectief (LC) is nu de onderhandelaar op het ministerie en bij de provincies als het over stikstof gaat. Of er een collectief is na de stikstofcrisis en hoe dat eruit gaat zien, daar zijn de meningen over verdeeld.Desgevraagd zegt voorzitter van het collectief, Aalt Dijkhuizen, zich niet bezig te houden met de toekomst. “Ik heb het oog op de bal, dat is nu stikstof. Ik heb geen visie op de toekomst van het collectief en die ben ik ook niet aan het maken.” De voorzitter houdt zich sinds de oprichting al op de achtergrond en doet vrijwel geen uitspraken over de gang van zaken, behalve tijdens persmomenten.In ieder geval moet je het collectief niet institutionaliserenDe dertien aangesloten organisaties hebben niet allemaal even grote belangen in het stikstofdossier. Bijvoorbeeld de Nederlandse Akkerbouw Vakbond. Voorzitter Teun de jong ziet dat het in het stikstofdossier eigenlijk vooral over de veehouderij gaat. “Natuurlijk hebben akkerbouwers hier indirect ook belang bij: we hebben immers de mest nodig. Door in het collectief te zitten houden we de overlegstructuur met de veehouderij warm.”De samenwerking wordt door bestuurders gewaardeerd, eenheid is een belangrijk goed. Op de achtergrond is Mesdag-voorzitter Jan Cees Vogelaar actief bij het LC. Hij ziet hij op bepaalde thema’s een dergelijke samenwerking wel voor zich, maar heeft nog geen concreet idee hoe dat eruit zou moeten zien. “In ieder geval moet je het collectief niet institutionaliseren. Dat kan ook niet trouwens, want er zit geen financiering onder.”Belangenbehartiging is met de komst van de nieuwe organisaties nog gekleurder gewordenIn de ogen van LTO is het Landbouw Collectief een gelegenheidspact. Voorzitter Dirk Bruins van LTO Noord afgelopen week op een ledenbijeenkomst in Markelo: “Samenwerking zit in ons DNA. Het kan best zo zijn dat we voor andere onderwerpen andere coalities zoeken.”Bruins ziet de relatie van leden en LTO Noord als een soort familieband en noemt in de verhouding met de buitenwereld vooral termen als ‘verantwoordelijkheid nemen’ en ‘samenwerking’. Het is een andere toon dan die van met name Farmers Defence Force. De landbouw is zeer divers en de belangenbehartiging is met de komst van de nieuwe organisaties nog gekleurder geworden. Voor nu blijven die kikkers goed in de kruiwagen.Iedereen lijkt doordrongen van het belang van saamhorigheid en één geluid. “Overheid en media willen niets liever dan ons uit elkaar spelen”, zo vatte een van de aanwezige LTO Noord-leden in Markelo een breed levend gevoel treffend samen.