Rust overheerst in experimentele stal Varkenshoff

Varkenshoff draait nu een paar maanden. Aandachtspunten zijn het gedrag van de zogende zeugen en de varkens met lange staarten.De varkens in proefstal Varkenshoff reageren nauwelijks op de aanwezigheid van bezoekers. De zogende biggen scharrelen rustig tussen de vier moeders in het stro op zoek naar een lekker plekje om te liggen. De zeugen negeren de biggen van de andere zeugen en kauwen ontspannen op een hap vers stro. Dezelfde rust is te zien bij de gespeende biggen, dragende zeugen en de vleesvarkens in de innovatieve varkensstal. Af en toe neemt een varken een hap van een stuk van een plant of struik die over de rand van de bak in het hok hangt. De dieren ogen tevreden met hun onderkomen.Instrooien van de hokken. Het verse stro heeft volop interesse van de varkens. Ze spelen ermee, vreten ervan en bouwen er een nest mee. - Foto's: Ronald HissinkFamilie Noordman in Lemelerveld (Ov.) bouwde de varkensstal met stallenbouwer ID Agro, Nijenkamp Stalinrichting en Geissler Installatietechniek. De stal is bedacht door Jan Pape, hovenier in ruste. Het is een nieuwe manier van varkenshouden die minder intensief is dan gangbaar, minder ammoniak uitstoot, meer aandacht heeft voor dierenwelzijn en arbeidsomstandigheden en beter past in het landschap.“De ideeën van Pape spraken ons wel aan. Samen met onze praktische kennis en de kennis van de andere partners heeft dit geleid tot deze stal”, vertelt Herbert Noordman. Samen met zijn vrouw Anne-Marie en zoon Niels heeft hij een gesloten bedrijf met 400 zeugen op twee locaties. De Varkenshoff is een aparte gesloten eenheid met 25 zeugen en bijbehorende vleesvarkens in één stal. Ze produceren in een driewekensysteem.Geen ingrepen bij biggenIngrepen zijn taboe bij de biggen. Wel krijgen ze een ijzerinjectie en een I&R-blik. Elke zeug heeft een andere kleur, zodat duidelijk is te zien welke biggen van welke moeder zijn. Alle dieren liggen in een dik pak stro. Voer komt ‘uit de lucht vallen’ op de vloer van de exploratieruimte tussen het stro. De gespeende biggen en vleesvarkens krijgen vier keer per dag een portie voer om te stimuleren dat ze in beweging komen, gaan drinken en gaan mesten. De zeugen krijgen twee keer daags een portie. “Aanvankelijk waren we sceptisch over deze manier van voeren, maar de dieren nemen het voer goed op. Ze zoeken net zo lang tot alle brokjes op zijn. Het voerniveau moet net tegen verzadiging aan liggen, anders eten ze niet alles op en wordt het een smeerboel. Alleen bij de zeugen ontstaat meer conditieverschil, omdat we niet individueel kunnen voeren.”‘We waren sceptisch over ‘voer dat uit de lucht komt vallen’, maar de dieren zoeken net zo lang tot alle brokjes op zijn’ Na het werpen komen de vier zeugen met biggen bij elkaar in één groep. De biggen drinken bij de eigen moeder en bij de andere zeugen. In de kraamstalgroep met de jongste biggen zit een zeug die er moeite mee heeft. “Dat leidt tot extra onrust. Deze zeug is niet geschikt voor deze houderij. Selectie en fokkerij op moedereigenschappen zijn noodzaak bij dit staltype.”De kraamstal vanaf de bezoekersgang gezien. De leeftijdsgroepen zijn gescheiden van elkaar. Binnen een groep lopen de zeugen met biggen dooreen.Vleesvarkens met lange staartenDe jongste vleesvarkens in de stal zijn er geboren en hebben nog een intacte staart. De oudste vleesvarkens in Varkenshoff zijn geboren op het conventionele bedrijf en zijn licht gecoupeerd. De ondernemers hebben er vol vertrouwen in dat de varkens met lange staarten intact blijven in dit stalsysteem.De jongste gespeende biggen en vleesvarkens hebben nog niet de volledige ruimte tot hun beschikking. Wanneer de dieren te veel ruimte hebben, gebruiken ze een deel van de lig- en exploratieruimte als mestruimte. De varkens leren het best waar ze moeten eten, liggen, drinken en mesten wanneer ze geleidelijk meer ruimte krijgen naarmate ze groter worden. Jonge gespeende biggen. De dieren kunnen alleen het achterste deel van het hok benutten. Dit om vervuiling tegen te gaan.De varkenshouders hebben nog geen apart afzetkanaal voor de varkens. “Het is voor ons een experimentele stal om te kijken welke welzijnselementen uit Varkenshoff toepasbaar zijn in de gangbare varkenshouderij. Daarnaast kunnen we op deze manier bezoekers laten zien waarom dingen in de varkenshouderij gaan zoals ze gaan, bijvoorbeeld waarom we zeugen in de kraamstal liever vastzetten.”‘Met deze experimentele stal kijken we welke welzijnselementen uit Varkenshoff toepasbaar zijn in de gangbare varkenshouderij’ Veel licht in de stalDe stal is licht en heeft veel inhoud. Het klimaat is fris en er is vrijwel geen ammoniak te ruiken. Twee ventilatoren zuigen de lucht door de plantenbakken af. Om voldoende capaciteit te hebben bij warm weer zijn hier en daar pvc-buizen in de bakken geplaatst. De lucht komt direct binnen via de zijkant van de stal.De mest wordt automatisch afgevoerd met een mestschuif. In de kraamstal moet periodiek handmatig nat stro en wat mest worden verwijderd. Bij de gespeende biggen, vleesvarkens en zeugen is dat amper nodig. De mest wordt in de put onder de roosters in het mestgedeelte geschoven.Het innovatieve stalconcept gaat uit van de behoeftes van het dier: veel leefruimte, wroetgelegenheid en planten en bomen. Crowdfunding voor aanschaf douches en speelmateriaalOm het welzijn voor de varkens verder te vergroten en de stal beter toegankelijk te maken is familie Noordman een crowdfundingactie gestart. Zij wil € 22.500 binnenhalen om borstels en douches voor de varkens en extra speelmateriaal voor de biggen aan te schaffen. Ook wil ze een rolstoellift installeren naar de ontvangstruimte en bezoekersgang. Bekijk ook de fotoreportage uit 2014 van het bedrijf van familie Noordman: ‘Wij zijn trots op ons varkensbedrijf’