Ruim 30 jaar werken aan duurzaamheid

Jan Breembroek stopt na 30 jaar als vakdirecteur agrarisch advies bij accountantsbureau Flynth.Jan Breembroek (60) weet als geen ander hoe het mestbeleid is ontwikkeld en hij kent de weerstand die dat opleverde onder boeren. Als adviseur en uiteindelijk vakdirecteur agrarisch advies bij Flynth en voorganger Gibo Groep was hij betrokken bij uitwerking van nieuwe beleid, maar ook bij de advisering aan boeren. Breembroek ziet een duidelijk omslag in het denken van boeren: “Ze zitten veel minder gevangen in hun bedrijf. Voor velen is het echt een beroep geworden en meer dan een manier van leven. Bovendien zijn boeren meer onderdeel van de maatschappij dan vroeger. En dat is met alle ontwikkelingen van nu een goede zaak en hard nodig”, concludeert Breembroek. “Wat nog beter kan, is het strategisch plannen van boeren. “Waar wil je met je bedrijf staan over 20 of 30 jaar? Bespreek dat met enkele mensen om je heen. Dat kan veel plannen die later onbesuisd blijken de goede kant op buigen.”Waarom een strategisch plan maken? Boeren weten toch prima wat ze willen?“Ja, maar als boer ben je toch vaak eenzaam en alleen bezig op je bedrijf. Als ik bij een boer aan tafel zat om over bedrijfsontwikkeling te praten, dan had die wel een toekomstbeeld in het hoofd. Maar het is juist belangrijk om dat uit te werken en vervolgens met anderen te delen en het uit te leggen.Dat is een trend die na 2000 is begonnen en tegenwoordig vaak zelfs vereist is vanuit bijvoorbeeld de bank. Ik ben ervan overtuigd dat dit een deel van de onbesuisde stappen die in de melkveehouderij zijn gezet, had voorkomen.”U doelt op de enorme groeistappen en alle gedoe rond afschaffing van het melkquotum en invoering van fosfaatrechten?“Ja, als je nu terugkijkt, kun je vaststellen dat het om te huilen is hoe dat allemaal gelopen is. Het is wel een gezamenlijke verantwoordelijkheid geweest. De sfeer was rond 2013-2014 niet zo dat een roep om een groeibeperking de handen op elkaar kreeg. Tegendraadse geluiden zijn alleen maar lastiger geworden met een enorm afbrandrisico. Dat zie je overal, niet alleen in de landbouw.”De invoering van de fosfaatrechten was een les voor de overheid en de sector. Het is de vraag of dat geholpen heeft, zegt Jan Breembroek - foto: Fotopersbureau Dijkstra.Is de invoering van fosfaatrechten een les voor de sector en overheid?“Ja, maar het blijft de vraag of dat helpt. Eigenlijk is er alweer een nieuwe betonnen muur waar we met zijn allen op af rijden: klimaat en duurzaamheid. Juist in de agrarische sector geldt een lange termijn voor investeren.Voor boeren is daarbij ook het zoeken naar een economisch optimum belangrijk. Als je dan in 2040 iets voor het klimaat geregeld wilt hebben – bijvoorbeeld met stallen – dan moet je nu maatregelen nemen. Dat is niet makkelijk, maar het is wel nodig.”Waarom is onderdeel zijn van de maatschappij een goede zaak?“Sowieso is het goed dat boeren nu ook op vakantie kunnen en dat doen. Maar er spelen zoveel zaken die momenteel een enorme impact hebben. De hele duurzaamheidsdiscussie over klimaat en dierenwelzijn bijvoorbeeld. Boeren denken nu eenmaal heel anders dan burgers, die op veel grotere afstand van de boerenpraktijk staan. Maar de meningen van burgers zijn wel medebepalend voor het beleid dat op boeren afkomt.”Wat is er veranderd in 30 jaar mestbeleid?“Toen ik in 1988 begon, was het eerste beleid dat alle veehouders raakte net ingevoerd. Inclusief gebruiksnormen voor fosfaat die met de kennis van nu enorm hoog waren. Bijvoorbeeld met 350 kilo fosfaat op mais. Voor gras was dat uit mijn hoofd 250 kilo per hectare en voor bouwland 125. Bedenk daarbij dat de overheid geleidelijk strengere normen in wilde voeren. Vrijwel meteen begon ook de zoektocht naar verfijning. Dat leidde bijvoorbeeld tot het project Praktijkcijfers, de mineralenboekhoudingen en uiteindelijk tot de BEX en KringloopWijzers van nu.” Precisiebemesting tijdens een demonstratie - foto: Herbert WiggermanWaar kijkt u met plezier op terug?“Voor mij is duurzaamheid een rode draad. Bijvoorbeeld via de betrokkenheid bij het mestbeleid. In 1996 werd ik namens de Vereniging Landbouwkundige Boekhoudbureaus (VLB) projectleider van het project Praktijkcijfers van overheid en LTO. Dat was eigenlijk een eerste onderbouwing richting evenwichtsbemesting waar we nu nog op voortborduren. Ook ben ik jarenlang betrokken geweest bij het Informatie Stimuleringsplan. Dat is een enorme slag geweest om gegevens te verwerken en heeft een enorme impact gehad op de gegevensverwerking op agrarische bedrijven. Dat heeft het nu nog in de koppeling van gegevens tussen boer, leverancier en afnemer. En overheden, via het zogenoemde EDI-Circle.Wat mij betreft is de overheid veel te ver teruggetredenEen ander onderwerp waar ik met plezier aan heb gewerkt, is het standaard opnemen van bedrijfseconomische kengetallen in onze accountantsrapporten voor boeren. Die geven inzicht in cijfers die je nodig hebt om het bedrijf te ontwikkelen en goede resultaten te halen.”Wat kan beter?“Wat mij betreft is de overheid veel te ver teruggetreden. Er wordt overal mooie sier gemaakt met het economische belang van de agrarische sector, maar er wordt niet genoeg geïnvesteerd om dat op langere termijn te handhaven. Kijk naar de pacht. Het is raar dat de overheid zelf kiest voor 1-jarige verpachting, terwijl duurzaamheid juist langere pacht vereist.Op het gebied van ICT op landbouwbedrijven is meer aandacht nodig voor de plantaardige sectoren; de belangen van akkerbouwers sneeuwen onder. In de veehouderij zijn meer grote partijen die dat in goede banen leiden.Voor boeren is en blijft het cruciaal dat je werkt met een langetermijnvisie. Werk zelf een bedrijfsplan uit en praat daar goed over met anderen. Dat werkt het best.”Afscheidssymposium Jan BreembroekTer gelegenheid van het afscheid van Jan Breembroek als directeur agro advies houdt Flynth adviseurs en accountants vanmiddag een symposium onder de titel ‘CO2, wat kunnen we er mee?’ Aan de orde komen onder meer mogelijkheden voor de akkerbouw op het gebied van klimaat en vermindering van broeikasgassen door de veehouderij.
Voor Breembroek was duurzaamheid in de ruim 30 jaar dat hij voor Flynth en voorganger Gibo Groep werkte een belangrijk thema. Hij was niet alleen adviseur en directeur van de agro adviesafdeling, maar hij was ook voorzitter van accountantsvereniging VLB vaksectie bedrijfskunde.