Rekenen aan fosfaatreductie

Nu de rekenregels bekend zijn, kan de varkenssector aan de slag met het fosfaatreductieplan. Een paar duizend euro is op papier zo verdiend.Sinds enkele weken is de varkenshouderij druk aan de slag met het fosfaatreductieplan. Er is veel animo, maar of de sector het doel van 1 miljoen kilo fosfaatreductie gaat halen, moet nog blijken. Waarschijnlijk kan een deel autonoom bereikt worden, vanwege lagere gehalten die dit jaar al in het voer zitten. Dat is een voordeel. Aan de andere kant zijn er nog maar 6 maanden om de productie over 12 maanden te verlagen. Globaal moet de uitstoot met 5% omlaag om 1 miljoen kilo fosfaat te verlagen, becijferde teamleider bij Voergroep Zuid Arno Bakkers. “Dat betekent dat het komende halfjaar 10% nodig is.”Online rekenmodelVorige week zijn de exacte rekenregels bekendgemaakt. POV/Flynth heeft een online tool beschikbaar gesteld. Daarmee kunnen varkenshouders en voerfabrikanten berekenen wat het voordeel is en of het loont om duurder voer in te zetten. Fosforaanvoer reduceren is zeer bedrijfsspecifiek, geven voerfabrikanten aan. Bij de totale berekening is ook het effect van lagere gehalten in de mest op de mestafzetkosten mee te nemen.VoerkostenHet werkelijke voordeel op bedrijfsniveau hangt af van in hoeverre de voerkosten stijgen door het gebruik van fosforarm voer. Sommige fabrikanten hebben fosforarm voer of gaan het maken, maar er kunnen ook mogelijkheden zijn met het bestaande assortiment. De keuze voor voer mag vanzelfsprekend niet alleen van het fosforgehalte afhangen, waarschuwt teamleider Arno Bakkers.Reductie via mengvoerMet de rekentool kunnen varkenshouders de situatie op hun eigen bedrijf in beeld brengen. De basisregels waren al langer bekend: alleen reductie van fosfor via mengvoer telt mee. De minimumreductie per bedrijf is 100 kilo fosfaat. De maximale reductie voor de vergoeding is 15% van de fosfaataanvoer via mengvoer in 2016. Binnen de regeling gelden twee tarieven voor de tegemoetkoming. Afhankelijk van de diersoort en het fosforgehalte in 2016 zijn de tarieven € 3,50 of € 4,50 per kilo fosfaatreductie. Het lage tarief geldt bij vleesvarkens bij 4,6 gram per kilo voer en meer. Bij zeugen is de grens 4,9 gram fosfor per kilo.In principe worden alle diercategorieën omgerekend naar varkenseenheden (VE). Een vleesvarken is 1 VE, een zeug 2,74 VE. Voor gemengde bedrijven geldt altijd een bedrag van € 3,50 per kilo fosfaatreductie. Een bedrijf is gemengd als minimaal 5% van het totaalaantal VE uit vleesvarkens bestaat. Bij 500 zeugen zijn dat 69 vleesvarkens.Varianten doorgerekendIn de tabel hieronder zijn een aantal varianten doorgerekend op basis van de rekenregels uit de voorbeelden van POV/Flynth, voor een bedrijf met 2.000 vleesvarkens en een voerverbruik van 750 kilo per VE. Vorig jaar had het voer van dit bedrijf 4,6 gram fosfor per kilo. Daardoor is de fosforaanvoer 3.450 gram per varkenseenheid. Bij dit bedrijf blijft alles in 2017 hetzelfde, behalve het fosforgehalte; dat daalt met 0,3 gram per kilo voer. Daardoor daalt de fosforaanvoer met 225 gram. Maal de omrekeningsfactor 2,29 van fosfor naar fosfaat is dat 0,52 kilo fosfaat per VE. Bij 2.000 varkens in 2017 is de totale fosfaatreductie 1.031 kilo. Aangezien het gehalte in 2016 gelijk of hoger is dan 4,6, is het tarief van de tegemoetkoming € 3,50 per kilo fosfaat. In totaal ontvangt deze varkenshouder € 3.607.In de tabel hierboven is een doorrekening te zien van een aantal varianten op de fosfaatreductie en vergoeding. De uitgangssituatie is een bedrijf met 2.000 vleesvarkens. In het geval van zeugen is de berekening hetzelfde. Bij een gesloten bedrijf geldt altijd een vergoeding van € 3,50 per kilo fosfaat, ongeacht het fosforniveau van het voer in 2016. Verlaging van het fosforgehalte levert geld op, ook een lager voerverbruik tikt door. Onderaan dit artikel kunt u de tabel downloaden.Meer of minder varkensDe regeling is alleen gericht op het verlagen van de aanvoer van fosfor uit mengvoeders. Aanvoer uit enkelvoudige losse, natte of droge grondstoffen wordt wel geregistreerd, maar telt niet mee. Dat moet voorkomen dat varkenshouders aanvullend voer kopen met een zeer laag fosforgehalte en dat compenseren met fosforrijke bijproducten.In de tweede tabelkolom hierboven is dat doorgerekend. Bedrijven met bijproducten of losse grondstoffen hebben minder aanvullend voer nodig. In dit voorbeeld is de aanvoer in 2017 geraamd op 600 kilo per varkenseenheid. Na de doortelling blijkt een totale reductie aan fosfaat van 1.699 kilo. Dit voordeel moet echter verminderd worden met de hogere aanvoer via enkelvoudige producten. In dit voorbeeld is dat 0,25 kilo fosfor x 2.000 varkens x 2,29 = 1.145 kilo. Zodoende resteert een tegemoetkoming van 554 kilo x € 4,50 (hoge tarief) = € 2.493.Een andere mogelijkheid is dat een bedrijf meer of minder varkens heeft dan in 2016. De spelregel is dat bij een toename van het aantal varkens de reductie over het aantal dieren in 2016 wordt berekend. Bij een afname geldt het aantal dieren in 2017. In de derde en vierde kolom is deze optie doorgerekend. In dit voorbeeld rekent het bedrijf, dat in 2017 met 1.000 varkens is gegroeid, met de 2.000 varkens uit 2016. Dat betekent dat het financiële plaatje hetzelfde is als bij het basisbedrijf. In het voorbeeld waarbij het aantal varkens in 2017 tot 1.000 is gekrompen, moet de varkenshouder de fosfaatreductie per eenheid op dat aantal toepassen. Dat betekent onder de streep een voordeel van € 1.803.Management beloondUitgangspunt bij de berekening is dat het aandeel fosfor in het voer bepalend is voor de reductie en de tegemoetkoming. In de aanloop naar het systeem is discussie geweest om het managementniveau van de varkenshouder te belonen. Onder andere gezondheid, genetica, geslacht (beren, borgen, gelten) en omstandigheden zijn bepalend voor de voer- en fosfaatefficiëntie. Omwille van de beperkte tijd en omdat het een regeling is voor één jaar, is daar niet voor gekozen.Toch wordt goed management indirect wel beloond, blijkt uit de rekensystematiek. Bedrijven die voor hetzelfde aantal varkens minder voer aanvoeren, zien dat terug in een hogere fosfaatreductie. Een voorbeeld staat in de laatste tabelkolom hierboven. Hierbij daalt de voeropname met 20 kilo per VE. Bij verlaging met 0,3 gram fosfor per kilo bedraagt de productie per VE 3.139 gram in plaats van 3.225 uit de eerdere voorbeelden. Het voordeel is 311 gram fosfor, wat overeenkomt met 0,71 kilo fosfaat. Bij 2.000 varkens is dat een verlaging van 1.424 kilo fosfaat. Dat levert deze varkenshouder € 4.985 op. Die 20 kilo voerbesparing levert dus € 1.379 extra voordeel op. Dat is omgerekend een verlaging van de voerconversie met 0,07 procentpunten. Het is goed dat bij de berekeningen in acht te nemen.Minder fosfor in het voer geeft minder fosfaat in de mest. Een bijkomend voordeel van de regeling is dat meer mest op eigen land kan worden uitgereden. – Foto: Bert JansenFosfaatreductie voor mestafzetMet het fosfaatreductieplan wil de varkenshouderij een steentje bijdragen aan de opgave van de veehouderijsector om de fosfaatproductie in 2017 met ruim 8 miljoen kilo te verlagen. De rundveehouderij moet onder het Europees fosfaatplafond van 172,9 miljoen komen om derogatie te behouden. Derogatie betekent dat onder voorwaarden meer mest per hectare mag worden uitgereden. De varkenshouderij heeft belang bij meer mestafzetruimte.De rundveehouderij heeft de grootste opgave; die sector reduceert fosfaat op drie manieren: op bedrijfsniveau door het aantal koeien terug te brengen naar het niveau van 2 juli 2015, met een stoppersregeling en via het voerspoor. Vanaf volgend jaar krijgt deze sector met fosfaatrechten te maken gebaseerd op de aantallen van 2 juli 2015. Voor uitbreiding zijn dan extra rechten nodig.Met de regeling fosfaatreductie varkenshouderij wil de sector op vrijwillige basis 1 miljoen kilo minder fosfaat in varkensmest produceren. Dat gebeurt door de aankoop van voer met minder fosfor. Voor compensatie van kosten is bijna € 4 miljoen beschikbaar. De reductie is alleen voor 2017 van kracht. Vanaf 1 januari 2018 hoeven bedrijven dus geen maatregelen meer te nemen, en neemt de fosfaatproductie waarschijnlijk weer toe.