Reëel alternatief glyfosaat ontbreekt

Glyfosaatgebruik staat onder druk. Maar veel andere smaken zijn er nog niet. Mechanisch onkruid vernietigen kost veel tijd, diesel en ook uitstoot.Het doodspuiten van gras- en maisland en van groenbemesters en het onkruidvrij maken van percelen gebeurt elk voorjaar. Ook nu zijn de oranje gekleurde velden niet te missen. Daar is wettelijk gezien niets vreemds aan. Glyfosaatgebruik is gewoon toegestaan.Lees het verhaal van Karel Kennes onderaan dit artikel. Zijn bedrijf werkt volgens de zogeheten C-cycle-werkwijze (mechanische onkruidbestrijding).PlanetProofDat neemt niet weg dat het middel onder druk staat. Zo besloot de Europese Unie eind 2017 tot een nieuwe toelating van 5 in plaats van de door de agrarische sector gewenste 10 jaar. Daarnaast is er PlanetProof, het nieuwe 2018-milieukeur voor de akkerbouw. Hierin is glyfosaat wel toegestaan, maar er geldt op bedrijfsniveau een actievestofnorm van maximaal 1,5 kilo per hectare. Bovendien is het doodspuiten van groenbemesters verboden. Supermarkten als Jumbo, Aldi en Lidl conformeren zich hier aan bij de inkoop (Albert Heijn overigens niet).In de zuivelketen is die druk er (nog) niet. Nederlandse zuivelverwerkers eisen geen glyfosaatstop van hun leveranciers. In Duitsland is dat bij 2 kleinere zuivelaars – Berchtesgadener Land en Goldsteig – echter wel zo, en een derde (Gropper) ontraadt het gebruik ervan._{Artikel gaat verder onder de foto.}Een oranje gekleurd perceel. Het gewas op het land is doodgespoten met glyfosaat. Het is een beeld dat in deze periode op veel plekken in het land te zien is. - Foto: Henk RiswickMaatschappelijke drukDan is er nog de maatschappelijke druk en de toenemende actualiteit van het onderwerp. Berichtgeving in dagbladen De Stentor en Gelderlander van vorige week maandag was er een voorbeeld van. Hierin werd gesteld dat waterbedrijf Vitens jaarlijks € 15 miljoen extra moet investeren om grondwater te zuiveren vanwege het gebruik van onkruidbestrijdingsmiddelen. Iets wat Vitens meteen ontkende. Het verhaal klopte dus niet, maar het geeft toch aan hoe het onderwerp leeft. Het speelveld voor veehouders en akkerbouwers wordt er niet makkelijker op. Reden voor Boerderij om te inventariseren hoe er in de sector verder over gedacht wordt.
_{Artikel gaat verder onder de tweet.}Wij herkennen ons helaas niet in de artikelen van De Stentor en de Gelderlander over het duurder worden van drinkwater door ‘weilandgif’. Lees meer op https://t.co/7Xt9sTXs6V— Vitens (@Vitens) 23 april 2018Cumela: er moet plan B zijnGlyfosaat wordt in het voorjaar vooral gebruikt voor graslandvernieuwing, of voor maisland met een stikstofvanggewas of een groenbemester. Grofweg 60% van de veehouders laat het spuiten over aan een loonbedrijf, klinkt het bij brancheorganisatie Cumela. De rest doet dit zelf of in samenwerking met een akkerbouwer.Volgens varkenshouder/akkerbouwer Jan Overesch in Raalte kan het best zonder. Hij spreekt van een ‘vastgeroeste traditie’ om glyfosaat in te zetten. Maar anderen spreken dat met klem tegen. “Spuiten is zeker geen gewoonte”, zegt Maurice Steinbusch van Cumela. “Glyfosaat werkt goed en het is relatief goedkoop. Maar we spuiten niet standaard hele velden bouwland dood. We kijken altijd of het pleksgewijs kan.”Sjoerd Roelofs van DLV stelt dat boeren net zo zorgvuldig zijn. “Glyfosaat gebruiken ze niet lichtzinnig. Met weinig ‘kweekdruk’ kan het zonder. En dat gebeurt ook. Al zijn er uitzonderingen die glyfosaat als een soort verzekeringspremie gebruiken.”‘Zoeken naar een minder massale groenbemester’Cumela houdt zich ondertussen niet doof voor de glyfosaatdiscussie. “De vijfjarige toelating is eindig, de discussie blijft en dat betekent dat er een plan B moet zijn”, stelt Steinbusch. “Dat kan het doorzaaien van grasland zijn of het zoeken naar een minder massale groenbemester zijn die makkelijker afsterft. Maar het kan ook het mechanisch vernietigen met een schijveneg zijn, gevolgd door een frees of onderploegen.”Deze scenario’s zijn vaak echter nog niet doorgerekend. Bovendien ontbreekt een milieuprofiel. Mechanisch vernietigen betekent immers extra dieselverbruik en uitstoot. Steinbusch. “Ook is onvoldoende bekend of onkruid dan later in de teelt terugkomt.”LTO: ook realistisch blijvenDe sector beweegt ook zelf mee. Zo liet LTO akkerbouw onlangs weten dat een het pre-oogst glyfosaatverbod wil opnemen in akkerbouwcertificering VVAK. Voor graslandvernieuwing en maisland met een vanggewas ligt dat anders.LTO‘er Joris Baecke pleit voor realisme. “Feit is dat glyfosaat wetenschappelijk beoordeeld is op risico’s voor mens, dier en milieu. Nu is de gedachte: glyfosaat is maatschappelijk niet gewenst en dus strepen we het af. Maar over consequenties wordt niet nagedacht. Zo worden boeren gedwongen tot intensievere methodes.”‘De ‘silver bullet’ hebben we nog niet gevonden’Baecke stelt dat boeren steeds kritischer zijn op glyfosaatgebruik. Van gewoonte is volgens hem geen sprake. Maar Baecke merkt ook dat de zoektocht naar alternatieven moeizaam is. “Er zijn nu geen reële alternatieven. Mechanisch onkruid in gras- of maisland met een vanggewas vernietigen is alleen een recept voor succes als alles een jaar

meezit qua bodem en weer. De ‘silver bullet’ hebben we nog niet gevonden.”Ook DLV‘er Roelofs ziet dat probleem. “Er wordt veel geëxperimenteerd – bijvoorbeeld met toevoegmiddelen zoals humuszuren voor glyfosaat voor meer effectiviteit -, maar uitkomsten ontbreken nog.”Glyfosaat als laatste redmiddelKarel Kennes is mededirecteur van loonbedrijf de Schalm. Zijn bedrijf werkt volgens de zogeheten C-cycle-werkwijze.C-cycle-werkwijze heeft als doel een gezonde bodem en een gesloten kringloop. Mechanische onkruidbestrijding staat daarbij voorop. Dat kan betekenen dat een extra bewerking met frees of cultivator nodig is. Glyfosaat geldt als laatste redmiddel. “Maar we zijn zeker niet tegen het middel”, benadrukt Kennes. “We willen niet terug naar de tijd van Ot en Sien.”Routinematig spuiten van groenbemestersToch denkt Kennes dat een kleinere rol van glyfosaat vlot mogelijk is. Hij stelt dat boeren en loonbedrijven het middel te vaak standaard inzetten. “Bij graslandvernieuwing is het meestal een bewuste keuze. Wortelstokken van kweek vormen immers een lastige, veelkoppige slang. Maar daar staat het routinematig spuiten van groenbemesters tegenover. Dat is een kwestie van gemak. Voor het prepareren van maisland geldt hetzelfde. Dat is echt routine, want er mag best wat gras tussen blijven staan.”
_{Artikel gaat verder onder de foto.}Naam: Karel Kennes (57). Woonplaats: Alphen (N-Br.). Bedrijf: loonbedrijf de Schalm. - Foto: Peter RoekGoede resultatenAlternatieven zoals mechanisch onkruid vernietigen zijn wel duurder en vragen veel meer tijd dan chemische onkruidbestrijding, erkent Kennes. Alleen al omdat er meerdere werkgangen nodig zijn. Toch werkt hij nu sinds 5 jaar met een klein deel van zijn klantenkring – 4 veehouders – volgens dit principe. En de resultaten zijn goed. Het land krijgt volgens hem bovendien een rullere structuur en de bodem laat water beter door én kan water makkelijker bufferen. Daarnaast zouden deze veehouders ook nog eens minder last hebben van engerlingen en roest, terwijl de productie is toegenomen.Weer moet meezittenMaar die resultaten komen niet vanzelf. De bodem en de weersomstandigheden moeten meezitten. Ook moet de boer het echt willen en vooral kúnnen. “Beperkte rendementen staan alternatieven nauwelijks toe. Daar komt bij dat overheid en consument geen oog hebben voor een verdienmodel voor zulke methodes”, zegt Kennes.Kosten van mechanische onkruidbestrijdingHij geeft een voorbeeld van de kosten van mechanische onkruidbestrijding. “Het doodspuiten met glyfosaat kost inclusief middel tussen de € 130 en € 150 per hectare. Maar als je met een frees of cultivator het land gaat bewerken, ben je grofweg 3 keer zo duur uit. En daar komt het risico bij dat het niet goed lukt. Als het regenachtig is, moet het onkruid wel voldoende afgedood zijn. Anders komt het weer terug.”