‘Recensie: humoristische fictie met ernstige ondertoon’

Een utopie is per definitie onrealistisch. Onlangs verscheen een boek getiteld ‘De Friese Utopie’, met daarin vergezichten over onder andere een andere landbouw in Friesland en daar buiten. Inspirerend toekomstbeeld of luchtfietserij? Een recensie.In het boek De Friese Utopie schetsen 11 mensen hun beeld over het Friesland van 2030. Een aantal verhalen gaat over het landbouwbeleid en de manier van boeren. Emeritus hoogleraar agrarische sociologie Jan Douwe van der Ploeg en trekvogelecoloog Theunis Piersma beschrijven de veranderingen die er volgens hen moeten komen. Circulaire economie, het maximaal hergebruiken van grondstoffen, hoort daarbij. De schrijvers geven een denkrichting aan, geen oplossing. Ondernemers mogen zich stukbijten op het vinden van verdienmodellen om de transitie naar circulaire economie tot stand te brengen.Actueel onderwerpDe auteurs hebben een actueel onderwerp te pakken. Denk aan de stikstofdiscussie, de zorgen om het klimaat en de CO₂-uitstoot. De weg naar een andere manier van produceren is niet zo simpel als het lijkt. We moeten volgens Houkje Rijpstra, directeur Circulair Friesland, uit onze ‘collectieve comfortzone’, want niets doen is geen optie. Landschap drastisch veranderdHet is in het boek 2030 en de provincie Friesland wordt weer bevolkt door jonge gezinnen en ook de hoog opgeleiden zijn teruggekeerd uit het Westen. Ook het landschap is drastisch veranderd. De graslanden zijn weer kruidenrijk, vol met vlinders, bloemen en vogels. Biologen waren verbaasd hoe snel de leeuweriken terugkwamen. En de hop scharrelt op de vaalten met uitgebroeide ruige mest, als symbool van ‘het nieuwe boeren’. De landbouw is weer in harmonie met de natuur.Meer dan melken alleenEr wordt meer gedaan dan melken alleen. Denk aan het onderhoud van het landschap, agro-toerisme en waterretentie. De boerenbedrijven zijn allround ondernemingen. Er wordt zuinig geboerd en de bulkproductie voor de wereldmarkt is gestopt. De harde concurrentie heeft plaatsgemaakt voor ‘mienskip’, de gemeenschap. Er grazen nieuwe koeienrassen, meer in balans met de grond. Zo veranderde er van alles.Het nieuwe boerenHet nieuwe boeren spreidt als een olievlek uit over Nederland, zo gaat het boek verder. Superzuivel uit Fryslân is in het buitenland niet aan te slepen. En zo wordt het Friese duurzaamheidswonder een exportproduct. Toeristen over de hele wereld weten de provincie te vinden. In Hollywood ziet de filmindustrie er brood in. De mensen staan in de rij voor de kassa om de film Game of Godwits te zien – een avonturenfilm over Friese kinderen die vriendschap sluiten met de grutto’s.FantasieAls lezer bekruipt je het gevoel dat de schrijvers wel erg lukraak fantaseren over de toekomst. Een boerderij op een terp, met de boerinnen aan de macht en de mannen palaveren over de vraag of Fryslân weer een eigen koning moet hebben. Maar het is dan ook een Friese Utopie en de onderliggende toon is verre van humoristisch, eerder bittere ernstDit soort verzinsels zijn met de nodige humor opgeschreven, maar wel heel erg onrealistisch. Vooral niet-Friezen zullen hun wenkbrauwen fronsen. Maar het is dan ook een Friese Utopie en de onderliggende toon is verre van humoristisch, eerder bittere ernst. Misschien begrijpen we het allemaal beter op de route naar 2030 of is het toch vooral luchtfietserij?‘De Friese Utopie’ is verschenen bij uitgeverij Noordboek te Gorredijk en kost € 15.