Politiek is als voetbal: het teambelang staat voorop

De wens om in Den Haag meer boerengeluid te laten horen, is groot. Maurits von Martels ging de Tweede Kamer in, maar het werd niet zoals hij hoopte.Melkveehouder Maurits von Martels (60) kwam vier jaar geleden met ruim 21.500 voorkeurstemmen in de Tweede Kamer voor het CDA. Hij stond op plek 44 van de kandidatenlijst, maar door zijn voorkeurstemmen kon hij toch ruimschoots een van de 19 CDA-zetels bemachtigen. Hij was graag nog een periode in de Tweede Kamer gebleven.Plaats 39Het CDA-bestuur dacht daar anders over. Op de conceptkandidatenlijst werd hij tot zijn grote teleurstelling op plaats 39 gezet, buiten het bereik van een verkiesbare plaats. Von Martels trok zich terug. Sinds Kerst verzorgt Von Martels zijn vee weer zelf. “Soms is dat wel even buffelen, want het Kamerwerk gaat nog gewoon door. Met de hulp van mijn vrouw Aimée en een goede collega uit de buurt wordt het bedrijf draaiende gehouden als ik naar Den Haag moet. Zolang je gekozen bent, moet je je bezighouden met de zaken waar je verantwoordelijk voor bent”, vindt hij.Politiek is als boeren: het houd je zeven dagen per week bezig, zegt vertrekkend Kamerlid Maurits von Martels. 'Ik ben op mijn onderwerpen wel effectief geweest, maar niet op het terrein van landbouw". zegt hij met enige frustratie. Hij wordt weer boer. - Foto Rob VossVinger op de zere plekVon Martels legt de vinger direct op de zere plek. Hoewel hij als melkveehouder werd gekozen, mocht hij van zijn partij niet het woord voeren over landbouw. Von Martels kreeg de portefeuille mobiliteit. Daar kwamen later externe veiligheid, circulaire economie, milieu, natuur, gewasbescherming, glastuinbouw, sport, vrijwilligerswerk en recreatie en toerisme bij.Initiatiefnota weidevogelsVia het natuurdossier wist hij zich toch wat met de boeren te bemoeien, zoals met zijn initiatiefnota over weidevogels. “Je mag je niet bemoeien met zaken buiten je portefeuille. Anders had ik me voor de landbouw wel vaker laten horen. Ik heb me niet kunnen inzetten op die onderwerpen waar ik de meeste kennis over heb en de meeste feeling mee heb”, vertelt Von Martels.FrustratieDat is de frustratie die hij aan zijn ervaring in de Tweede Kamer overhoudt. “Dat neemt niet weg dat ik me op andere onderwerpen wel heb kunnen laten zien, zoals op de dossiers van asbest, PFAS, de N35 en het CBR. Met name op de aanstaande invoering van statiegeld op blik heb ik het verschil kunnen maken. Het zijn allemaal zaken die er wel toe doen, maar het zijn geen onderwerpen waarvoor ik in de Kamer ben gekomen. Je talenten en kennis en kunde worden zo onvoldoende benut.”U bent als melkveehouder met voorkeurstemmen gekozen. Waarom is daar bij de verdeling van de portefeuilles geen rekening mee gehouden?“Tell me. Uiteraard kun je in de fractie wel meepraten. Maar voor het grote publiek en de mensen die op mij gestemd hebben, komt dat niet in beeld.”Heeft u niet met de vuist op tafel geslagen en gezegd: ik wil dit gaan doen?“Met een eigen bedrijf heb je al de schijn tegen om op dat onderwerp ook woordvoerder te zijn. Je bent woordvoerder voor je eigen portefeuilles en dan ga je je naar buiten toe niet met onderwerpen van anderen bemoeien. Je wilt de woordvoerder natuurlijk niet voor de voeten lopen. Jaco Geurts en ik schelen helemaal niet zoveel van mening.”Ik had – zeker bij de boerendemonstraties – graag wat vaker de dialoog aan willen gaan met de boeren“Maar ik had – zeker bij de boerendemonstraties – graag wat vaker de dialoog aan willen gaan met de boeren. Dat behoorde niet tot de mogelijkheden. Je hebt als Kamerlid in de fractie een dienende rol. Zie het als een voetbalteam: je wordt door de kiezer als spits gehaald, maar je staat linksback. Dan is het niet de bedoeling dat je in de aanval gaat, maar je moet je verdedigende taken uitvoeren. Al kan je natuurlijk wel een voorzet geven.”CDA heeft met Cees de Jong en Eline Vedder opnieuw twee melkveelhouders op de lijst staan. Vreest u niet dat zij hetzelfde zal overkomen als u?“Zeker. Tenzij er een andere koers gevaren gaat worden, maar die heb ik niet mogen meemaken.”Veel boerenkandidaten op kieslijstOp de kandidatenlijsten voor de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart staan meerdere boeren.

De lijst van BoerBurgerBeweging (BBB) spant – zoals verwacht – de kroon. Van de 26 kandidaten op de lijst hebben 12 kandidaten een boerenbedrijf. De hoogste boer op de lijst is varkenshouder Erik Stegink, op plaats drie achter lijsttrekker Caroline van der Plas en Femke Wiersma, beiden ook geen onbekende gezichten in de agrarische sector.

Op de lijst van de VVD vertegenwoordigen landbouweconoom en oud-melkveehouder Jan Klink (35) en Mirjam Nelisse (69) de directe link met de landbouw. Nelisse is afkomstig van een akkerbouwbedrijf en Statenlid in Zuid-Holland.

CDA heeft twee melkveehouders op de lijst. Eline Vedder staat op plaats 23, Cees de Jong op 35. De huidige landbouwwoordvoerder en oud-varkenshouder Jaco Geurts staat op plaats 11 en keert vrijwel zeker terug in de Kamer. Vorige week maakte hij bekend Vedder te steunen om de nieuwe CDA-landbouwwoordvoerder te worden.

SGP heeft naast zittend Kamerlid en landbouwwoordvoerder Roelof Bisschop een boer op de lijst. Melkveehouder Henk van der Wind uit Maarsbergen staat op plaats 29. Oud-melkveehouder en paardenhouder Jan Cees Vogelaar staat na zijn vertrek van Forum voor Democratie op nummer 7 van de nieuwe partij JA21. Melkveehouder Nynke Koopmans uit Tytsjerk staat op plaats 22 van de lijst van Forum voor Democratie.Bent u tevreden over de resultaten die het kabinet heeft geboekt op landbouwgebied?“Toen ik in de Kamer kwam was er veel onrust en behoefte aan duidelijkheid. Die is er deels wel gekomen, maar niet zodanig dat het iedereen geruststelt. Er is beleid geformuleerd, maar er moet nog wel het een en ander gebeuren op het gebied van uitvoering. Je ziet wel waar de maatschappij en de politiek naar toe willen. Kijk naar gewasbeschermingsmiddelen, daar moet het naar bijna emissieloos en bijna residuvrij in 2030. Daar staan we ook achter, maar zorg dan ook dat er alternatieven komen met groene middelen. Dat laat nog sterk te wensen over.”Er zijn veel partijen die landbouwkandidaten op de lijst hebben staan. Wat vindt u daarvan?“Het is goed dat de agrarische sector bij alle partijen in beeld is. Ik ben wel bang voor de versplintering die is ontstaan. Met de nieuwe partijen BBB, FvD en nu weer JA21 zijn er allerlei partijen die azen op het agrarische electorale gewin. Daardoor krijgt je verdeeldheid en dat is iets wat je juist niet wil.”Het is goed dat de agrarische sector bij alle partijen in beeld is. Ik ben wel bang voor de versplintering die is ontstaanU heeft nu veel ervaring opgedaan in Den Haag. Wat zou u de agrarische sector willen adviseren?“Probeer zoveel mogelijk uit de handen van de politiek te blijven. Zorg dat je als sector zelf je zaakjes regelt en met voldragen ideeën komt, liefst in samenspraak met natuurorganisaties, zodat de politiek niet om je heen kan. Helaas is de versplintering in de landbouw alleen maar groter geworden. Dat is echt betreurenswaardig. Hierdoor word je speelbal van de politiek. En de politiek is heel wispelturig.”Wat zou u als boer aan andere politici willen zeggen?“Bij alle veranderingen is het uiteindelijk de boer die het zal moeten gaan doen. Hij moet dan wel zeker weten dat hij de continuïteit van zijn bedrijf ermee kan waarborgen. Zonder verdienmodel kan je niks. Ik hoop dat dat besef ook bij andere partijen neerdaalt. Alleen eisen stellen maakt de geloofwaardigheid van de politiek niet groter.”Boerderij verkiezingsdebatOm wat meer inzicht te krijgen in de standpunten van partijen, organiseert Boerderij op 8 maart een online verkiezingsdebat. Jan Klink (VVD), Eline Vedder (CDA), Tjeerd de Groot (D66), Pieter Grinwis (ChristenUnie), Roelof Bisschop (SGP), Laura Bromet (GroenLinks) Jan Cees Vogelaar (JA21) en Caroline van der Plas (BBB) gaan in debat over het landbouwbeleid. Inschrijven voor het debat kan via www.boerderij.nl/verkiezingsdebat.Terug naar 85 tot 90 koeienVon Martels gaat zich volledig richten op zijn melkveebedrijf in Dalfsen. Hij heeft nu rond de 100 melkkoeien en wil naar 85 tot 90 koeien. “Dat maakt het iets makkelijker en overzichtelijker. Het is een mooi aantal dat bij de stal en de 51 hectare grond past. “In principe heb ik een goede tijd gehad in Den Haag. Maar er is wel een ingetogen frustratie dat ik niet heb kunnen doen wat ik had willen doen.”