Pluimveevleessector heeft goede vooruitzichten

Wereldwijd blijft de vraag naar kip groeien. De Nederlandse sector met onderscheidende concepten gaat behendig in op de veranderende vraag. Daarnaast behoudt de reguliere vleeskuikenhouderij internationaal een sterke concurrentiepositie.Wereldwijd zal kip binnen tien jaar het meest gegeten vlees zijn. De markt voor pluimveevlees groeit het snelst in Azië, India en Afrika. Dat komt vooral omdat kip efficiënt te produceren is, en daardoor relatief goedkoop is. Bovendien zijn er wereldwijd minder religieuze bezwaren tegen het eten van kip dan tegen vlees van varkens en runderen.Op de binnenlandse afzetmarkt voor kippenvlees is de afgelopen jaren veel veranderd. Veranderingen waar bijvoorbeeld de varkensvleesketen best van kan leren. De afgelopen drie jaar zijn supermarkten massaal overgestapt naar nieuwe basis-kipconcepten. Die hebben namen als Goed Nest Kip, Nieuwe Standaard Kip, Langzaam Groeiende Kip, Kip met Pluimgarantie, Nieuwe Plus Kip, en Gildehoen Regulier kippenvlees, wat activisten de ‘plofkip’ noemen, is vrijwel niet meer te vinden in het supermarktschap.Nieuwe stalsystemen geven kippen een beter leven, waar een deel van de consumenten waarde aan hecht en voor wil betalen. Op de foto een pluimveestal die gebaseerd is op het project 'Pluimvee met smaak' in Raalte (Ov.). - Foto: Ronald HissinkDe nieuwe kipconcepten onderscheiden zich vooral van regulier pluimveevlees door het gebruik van trager groeiende rassen op de vleeskuikenbedrijven, meer ruimte voor de dieren, afleidingsmateriaal en in veel gevallen daglicht in de stal.Actiegroep Wakker Dier is enthousiast over de snelle aftocht van reguliere kip uit het winkelschap. “We zijn blij dat de plofkip grotendeels uit het vers schap is verdwenen. Nu de vleeswaren nog. Hierin hebben Jumbo en Albert Heijn het voortouw genomen”, meldt Anne Hilhorst, woordvoerder van Wakker Dier. “Helaas zijn er nog wel wat kleinere ketens zoals Emté en Jan Linders die ook nog plofkip verkopen. Daaraan zullen we komend jaar aandacht gaan besteden.”Ruim 600 vleeskuikenbedrijvenDe Nederlandse vleeskuikenhouderij telt ruim 600 vleeskuikenbedrijven (CBS-cijfers 2016) die samen 49,2 miljoen vleeskuikens houden. De gemiddelde omvang van een vleeskuikenbedrijf is ruim 78.000 vleeskuikens. Naast binnenlandse productie is er ook import van levende dieren. Voornamelijk uit Duitsland en België. De meeste van de geïmporteerde kippen worden hier geslacht. Bewerkt pluimveevlees (bevroren, gezouten, gekookt) wordt geïmporteerd uit lagekostenlanden als Brazilië, Thailand en Oekraïne. De verwerkende industrie benut dit vlees. Snelle omslag van reguliere kip naar basiskipDe snelle omslag bij supermarkten van reguliere kip naar een nieuwe basiskip had grote gevolgen voor alle overige schakels in de keten. “Het is heel snel gegaan”, zegt Paul van Boekholt, directeur Noord-Europa en Zuidelijk Afrika bij fokkerijorganisatie Hubbard. Hubbard levert veruit het overgrote deel van het genetisch uitgangsmateriaal voor de nieuwe kipconcepten. Inmiddels hebben ook andere grote fokbedrijven als Ross en Cobb langzamer groeiende kippen als test voor de nieuwe concepten op de markt gebracht.Naar schatting bedraagt het aantal slachtingen van conceptkuikens inmiddels zo’n 2,7 miljoen dieren per week. “Daarmee is 90 procent van de kipverkoop bij supermarkten ingevuld. Als je het hebt over de verkoop van vers vlees, dan hebben Nederlandse supermarkten ongeveer 3 miljoen vleeskuikens per week nodig. Dit betekent dat de groei van het aantal conceptkuikens in Nederland dit jaar zal afvlakken na twee jaren van lineaire groei. Met de huidige productie is de behoefte van de markt grotendeels in te vullen.”In concepten wordt soms samengewerkt met NGO's. Zo werden de eisen voor de Kip van Morgen, zoals op de foto, mede opgesteld door de Dierenbescherming. -Foto: Bert JansenABN Amro ziet ruimte voor verdere groei van de afzet van conceptkip. Consumenten zoeken steeds meer naar vlees of eieren met een goed verhaal, schrijft de bank in een recente sectorprognose. “Door de vraag naar herkomst, dierenwelzijn en smaak maken vleesconcepten als Goed Nest Kip, Nieuwe Standaard Kip, scharrelkip en biologische kip een sterke opmars door. Voor de komende jaren geldt dat supermarkten zich richten op het verduurzamen van hun aanbod, wat zal leiden tot verdere groei van deze markt”, aldus de bank.Momenteel maakt ruim 30% van de Nederlandse pluimveevleesproductie deel uit van een marktconcept. De rest produceert voor het reguliere segment.‘Wereldwijd blijft de reguliere kip het belangrijkste’
_{Kees van Oers, directeur agribusiness van Plukon}Ondanks het feit dat een grote groep producenten de afgelopen jaren heeft gekozen voor de productie van een langzaam groeiende conceptkip, zijn ook de vooruitzichten voor regulier kippenvlees gunstig. “Wereldwijd blijft de reguliere kip het belangrijkste. Nederlandse producenten hebben en houden een goede concurrentiepositie op de internationale markt”, stelt Kees van Oers, directeur agribusiness bij kippenvleesbedrijf Plukon in Wezep (Gld.). “Bij de reguliere productie van kip blijft kostprijs een belangrijk onderwerp. En op dat punt blijven Nederlandse ondernemers sterk. Behalve Polen zijn er nauwelijks landen in Europa waar voor een lagere kostprijs geproduceerd kan worden. Polen is weliswaar een belangrijke concurrent, maar dat land zal uiteindelijk niet heel Noordwest-Europa van kippenvlees gaan voorzien. Wel is het voor een sterke Nederlandse positie van belang dat ook de politiek de Europese regelgeving respecteert.”Export minder edele delenVoor dit jaar verwacht ABN Amro een stabilisering van de markt voor pluimveevlees waarbij de export van minder edele kipdelen belangrijk is voor het totaalrendement in de keten. In de vleespluimveehouderij was de afgelopen jaren een goede boterham te verdienen. “En dat kan ook de komende jaren zo zijn”, verwacht Van Oers. “De Nederlandse sector heeft een goede uitgangspositie vanwege de goede concurrentiepositie en de groei van de wereldwijde afzetmogelijkheden van kippenvlees.” De prijzen zullen door verdere internationalisering wel meer volatiliteit kennen.Ontwikkelingen binnen de dierenwelzijnsvriendelijke marktconcepten kunnen kansen bieden voor de overige pluimveevleesproducenten. Een voorbeeld is het minimale gebruik van antibiotica bij conceptkippen. Door toenemende zorgen over de risico’s voor de gezondheid die kunnen ontstaan door resistentieontwikkeling als gevolg van onzorgvuldig antibioticagebruik bij mens en dier, groeit de internationale vraag naar veehouderijproducten die zonder of met een restrictief gebruik van antibiotica geproduceerd zijn. Hierdoor kan er in bepaalde landen vraag ontstaan naar vlees van trager groeiende ‘conceptkippen’. Dierenwelzijn is dan niet het argument maar antibiotica. Vooral in de Verenigde Staten is deze beweging sterk in opkomst.Ondanks goede afzetmogelijkheden zal de vleespluimveesector in Nederland de komende jaren niet sterk groeien. De productieomvang is gelimiteerd door pluimveerechten. “Leasen of kopen van pluimveerechten kost dusdanig veel dat het bedrijfseconomisch waarschijnlijk niet interessant is om op die manier met je bedrijf te groeien.”Zelfstandige ondernemersDe Nederlandse pluimveesector kenmerkt zich door zelfstandige bedrijven in iedere schakel van de productieketen. Ze werken echter samen op een niveau die in andere sectoren minder voorkomt. In andere kip producerende landen is de keten vaak anders georganiseerd. In buurland Duitsland zijn er volledig geïntegreerde ketens, zoals Rothkötter en Wiesenhof.“Een goed functionerende ketenintegratie hoeft niet te betekenen dat bedrijven hun zelfstandigheid opgeven”, vindt Van Oers. “Het klopt dat in het buitenland grote bedrijven soms de hele pluimveevleesketen van broederij tot voerfabriek in handen hebben. In Nederland zijn we dat niet gewend, en een ontwikkeling naar zo’n situatie verwacht ik ook niet. Ons model dat gebaseerd is op vrije marktwerking, is succesvol. Iedere schakel in de keten doet waar hij goed in is. Marktwerking houdt bedrijven daarbij scherp.”Van Oers verwacht wel dat het aantal bedrijven in de pluimveesector zal verminderen. “Dat is een autonome ontwikkeling die niet zal stoppen. Voor de sector als geheel zou het gezond zijn dat er in iedere ketenschakel voldoende bedrijven actief blijven. Dat bedrijven zelfstandig zijn, sluit nauwe samenwerking tussen partijen overigens niet uit. Bij het produceren van kip volgens bepaalde concepten, hoort uitgebreide informatie-uitwisseling. Dat lukt het best met een overzichtelijk aantal ketenpartners die intensief samenwerken. Op die manier werken we als Plukon wel aan het optimaliseren van ketenintegratie. Maar de overname van een voerfabriek of een broederij hoef je van ons niet te verwachten.”