Pluimveehouders krijgen ongelijk in fipronil-zaak

Pluimveehouders hebben van de rechtbank in Den Haag ongelijk gekregen in de fipronil-rechtszaak die ze hadden aangespannen tegen de Nederlandse Staat en de NVWA.LTO Nederland, NVP en 124 pluimveehouders spanden de rechtszaak aan omdat ze vinden dat de NVWA verwijtbare fouten heeft gemaakt in de fipronil-zaak. De organisaties vinden dat de NVWA de sector eerder had moeten informeren en had moeten handhaven tegen het bedrijf Chickfriend, dat fipronil gebruikte om bloedluizen bij pluimvee te bestrijden. Hoewel de NVWA in het najaar van 2016 al meldingen had van het gebruik van fipronil, werd pas in de zomer van 2017 ingegrepen.Erik Hubers (2L), voorzitter Pluimveehouderij bij LTO Nederland, komt aan bij de rechtbank. Volgens de landbouworganisatie had de schade bij pluimveehouders voorkomen kunnen worden als de toezichthouder haar taken beter had uitgevoerd. - Foto: ANPGeen falend toezicht of waarschuwingsplichtDe rechter oordeelde dat er geen sprake is van falend toezicht of van een waarschuwingsplicht door de NVWA. De rechtbank begrijpt dat de NVWA op basis van de beschikbare kennis op dat moment heeft gekozen om een strafrechtelijk onderzoek naar het bedrijf te doen, in plaats van dat er een sneller bestuursrechtelijk proces ingezet zou worden. De rechter benadrukte dat het er bij de uitspraak niet om gaat of er achteraf andere keuzes gemaakt hadden moeten worden, die mogelijk minder schade veroorzaakt zouden hebben, maar of er op het moment zelf juridisch goed gehandeld is. Dat is het geval, aldus de rechter.Voorzitter M.C. Ritsema van Eck van de rechtbank tijdens de uitspraak in de zaak die LTO Nederland aanspande tegen de NVWA over de fipronilcrisis in 2017. - Foto: ANPPluimveehouder zelf verantwoordelijkDe rechtbank oordeelt ook dat de NVWA niet te verwijten is dat ze de sector niet gewaarschuwd heeft dat er mogelijk fipronil gebruikt zou worden. De primaire producent, de pluimveehouder dus, is verantwoordelijk voor zijn bedrijf, vindt de rechter.‘Even geen eieren eten’De uitspraken van NVWA-topman Freek van Zoeren, waarin hij aanraadde om even geen eieren te eten, acht de rechtbank ongelukkig, maar niet onrechtmatig. “Er was immers reden tot zorg en de uitslagen van bemonsteringen moesten nog komen”, aldus de rechter.De uitspraak is afgerond. Pluimveehouders en sectorvertegenwoordigers verlaten stil de zaal. - Foto: Mariska VermaasLTO, NVP en pluimveehouders teleurgesteld en bezorgdLTO, NVP en pluimveehouders reageren teleurgesteld en bezorgd op de uitspraak van de rechter. De organisaties overwegen nog of ze in hoger beroep gaan.Voorzitter Eric Hubers van de LTO vakgroep Pluimveehouderij had niet verwacht dat de pluimveehouders op alle punten in het ongelijk zouden worden gesteld. “Je weet dat het lastig is om de Staat aansprakelijk te stellen. Maar nu staan we 3-0 achter”, zegt hij. Hubers vindt het niet terecht dat de rechter de verantwoordelijkheid van de individuele pluimveehouders zo benadrukt, terwijl de sector haar verantwoordelijkheid niet kon nemen, omdat ze niet op de hoogte was. De NVWA gaf de signalen die ze had niet door aan de sector vanwege het strafrechtelijke onderzoek. “Je moet er als sector toch op kunnen vertrouwen dat eeen toezichthouder in actie komt als daar reden toe is”, vindt Hubers.Het voelt als een mes in de rug^{Hennie de Haan, voorzitter Nederlandse Vakbond Pluimveehouders}Ook voorzitter Hennie de Haan van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders zegt grote moeite te hebben met de uitspraak. ‘Het voelt als een mes in de rug”, zegt ze. ‘Het lijkt erop dat als de NVWA een goed verhaal heeft, ze door de rechter nooit van falend toezicht zal worden beticht”, reageert De Haan. De uitspraak doet haar vertrouwen in het toezicht niet goed. “Terwijl we juist veel beter moeten samenwerken met de sector en de NVWA. Anders kan het zo weer gebeuren en is de sector weer de dupe. Ondernemers kunnen zich hiervoor niet verzekeren. Dat vind ik wel een heel groot ondernemersrisico.”Verbeterplan in werkingVoor de pluimveesector is inmiddels een verbeterplan in werking, maar dit zou ook voor andere sectoren moeten gebeuren. Ook het argument van de rechter dat de NVWA onvoldoende capaciteit had om meer in te grijpen, vindt De Haan niet terecht. “Dan hadden ze andere prioriteiten moeten stellen. Dat gebeurde later ook wel, maar toen was het te laat. Gelukkig is er nu niemand ziek geworden. Maar als het om andere stoffen ging of om hogere concentraties, had dit zo kunnen gebeuren.”Opeens buitenproportioneel ingegrepenPluimveeconsultant Jan Brok vindt de uitspraak geen rechtspraak. “Alles werd in het werk gesteld voor de strafzaak. De voedselveiligheid was niet in het geding, tot juli 2017. Toen werd er opeens buitenproportioneel ingegrepen”, zegt hij. Hij vindt het te makkelijk om de verantwoordelijkheid bij de pluimveehouders neer te leggen. ” Als een bedrijf gecertificeerd is en veel zaken doet met andere pluimveehouders, ga je er vanuit dat het goed is.” Brok vindt het zeer onterecht dat pluimveehouders in België en Frankrijk wel gecompenseerd worden, maar de Nederlandse pluimveehouders niet.Honderden miljoenen eieren vernietigdDoor de fipronil-crisis werden in heel Europa honderden miljoenen eieren uit de schappen gehaald en vernietigd. Honderden bedrijven werden geblokkeerd en miljoenen kippen werden geruimd. De schade voor de pluimveesector bedraagt tussen de € 65 en € 75 miljoen, waarvan € 35 tot € 45 miljoen voor leghennenhouders. De pluimveehouders kregen geen schadevergoeding, terwijl collega’s in België dat wel kregen.Het ministerie van LNV is tevreden met de uitspraak.