Pluimveehouder is opfokker én stroomproducent

Zijn twee opfokstallen waren gebouwd volgens de voorwaarden van de Maatlat Duurzame Veehouderij. Met de installatie van de eerste zonnepanelen in 2018 om voor een deel in de eigen elektriciteitsbehoefte te voorzien, geeft opfokker Jan van Elp meer invulling aan duurzaamheid.Het was altijd zijn wens om iets met duurzaamheid te doen. Daarom waren zijn twee opfokstallen gebouwd en ingericht volgens de voorwaarden van de Maatlat Duurzame Veehouderij (MDV). “Niet alleen vanwege de fiscale voordelen ervan, al waren die wel mooi meegenomen”, zegt opfokker Jan van Elp in Staphorst (Ov.).In 2018 zette hij die wens om in daden door zijn in 2010 gebouwde eerste opfokstal te voorzien van 400 zonnepanelen. Hiermee kon hij per jaar zo’n 100 megawatt (100.000 kilowatt) elektriciteit opwekken. De elektriciteitsbehoefte van het bedrijf is ongeveer 170 megawatt. De vraag naar elektriciteit en het aanbod van zelf opgewekte elektriciteit komen niet altijd overeen, dus een deel van de zelf opgewekte stroom werd aan het openbare net geleverd. Het opfokbedrijf was toen nog kleinverbruiker (met een aansluiting tot maximaal 3×80 ampère), waarvoor een salderingsregeling gold. Die hield in dat de geleverde en afgenomen stroom met elkaar werd verrekend en Van Elp de netto afgenomen elektriciteit moest betalen. _{Tekst gaat verder onder de foto‘s.}
Jan van Elp (48) runt samen met zijn vrouw Lijsje in Staphorst (Ov.) een opfoklegbedrijf, met 130.000 plaatsen in twee stallen. Beide stallen zijn ingericht met Big Dutchman-rijenvolières, met daartussen oplierbare plateaus. Op de stallen liggen in totaal 1.700 zonnepanelen, goed voor een stroomproductie van 450 megawatt per jaar. Het eigen elektriciteitsverbruik is ongeveer 170 megawatt. - Foto: Hans BijleveldVan Elp heeft twee, vrijwel identieke opfokstallen, de ene is in gebruik genomen in 2010, de andere in 2015. - Foto: Hans BijleveldDe daken van de twee opfokstallen liggen bijna helemaal vol met zonnepanelen, bijna 1.700 stuks bij elkaar. Goed voor een stroomproductie van zo’n 450 mWh per jaar. Het eigen verbruik is circa 170 mWh.- Foto: Jurgen DominéIn een zeecontainer vol accu’s en allerlei meters, kan Van Erp 500 kWh stroom opslaan. - Foto: Hans BijleveldZwaardere elektriciteitsaansluitingOmdat deze salderingsregeling vanaf 2023 wordt afgebouwd en per 2030 stopt, èn vanwege het feit dat de elektriciteitsaansluiting met 3×80 ampère op piekmomenten tekort schoot, besloot Van Elp tot een zwaardere aansluiting. “Als de ventilatoren volop draaiden kon ik niet tegelijk ook de voerkettingen laten lopen èn de mestbanden afdraaien. Dan vlogen de stoppen eruit. Ik moest mijn werkzaamheden zo plannen, dat ik de stroomvraag beperkte.” Met de zwaardere aansluiting werd het bedrijf grootverbruiker.Maximaal aantal zonnepanelenVan Elp vroeg een SDE-subsidie (Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie) aan voor meer zonnepanelen. Die subsidieaanvraag werd goedgekeurd. Nu liggen sinds april de daken op beide stallen, die noord-zuid zijn gebouwd, vol met zonnepanelen, in totaal 1.700 stuks. Hiermee kan hij 450 megawatt elektriciteit opwekken, ruim voldoende om in de eigen vraag te voldoen.Voor grootverbruikers geldt geen salderingsregeling. Maar voor alle aan het net geleverde stroom krijgt Van Elp een gegarandeerde stroomprijs. De hoogte daarvan is afhankelijk van de prijs waarop de stroomproducent heeft ingetekend op de SDE-tenders. Bij Van Elp is dat ruim 11 cent per kWh. Die stroomprijs is gegarandeerd voor een periode van vijftien jaar. De SDE-subsidie is de beschikkingsprijs min de marktprijs. Van Elp krijgt dus als subsidie een aanvulling op de marktprijs.Die intekenprijs op de tender van de SDE-subsidie is voldoende om de investering in de zonnepanelen met alles erop en eraan in zeven tot acht jaar terug te verdienen. Zo heeft Van Elp becijferd. “Want hoe groen mijn vingers ook zijn, ik wil niet dat het langer dan tien jaar duurt om deze investering terugverdiend te hebben.”Energieopslag in accu‘sDe aansluiting van het opfokbedrijf aan het openbare net verloopt via een 630 kVA driefasentransformator. Het grootste deel van die trafo is onbenut, want Van Elp kan maximaal 450 megawattuur (mWh) aan het net leveren. Min het eigen verbruik van 170 mWh. “Maar omdat we ’s nachts geen en in de winter minder elektriciteit opwekken, moet ik nog steeds zo’n 80 megawattuur per jaar inkopen. Daarom zocht ik naar een mogelijkheid om het teveel aan zelf opgewekte energie op te slaan, om te kunnen gebruiken wanneer we meer stroom nodig hebben dan we op dat moment zelf opwekken.”Ik gebruik tweedehands accu’s uit elektrische auto’s, die ik vervang zodra de actieradius te laag is gewordenDie heeft Van Elp gevonden in de vorm van accu’s. “Het zijn tweedehands accu’s uit elektrische auto’s, die na verloop van tijd worden vervangen omdat de actieradius te laag is geworden.”Op het erf staat een zeecontainer vol met van die accu’s. Genoeg om 500 kWh stroom te kunnen opslaan. Zo krijgen die accu’s, die Van Elp huurt van meetbedrijf Fudura, een ‘second life’, wat bijdraagt aan de duurzaamheid. “Ze kunnen met dit doel nog tien jaar mee.”Bijdragen aan stabiliteit elektriciteitsnetNaast dat hij op deze manier een buffermogelijkheid heeft voor de eigen stroomproductie en stroomvraag, blijken die accu’s ook nog een extra inkomstenbron te zijn. De accu’s kunnen namelijk ook een buffer vormen voor het elektriciteitsnet. “Ik stel mijn accu’s beschikbaar aan elektriciteitsmaatschappij Tennet. Ik lever nu via de accu’s aan het net wanneer het net stroom vraagt en de prijs relatief hoog is, en sla in de accu’s stroom van het net op wanneer er een tijdelijk overschot aan elektriciteit is en stroom relatief goedkoop is. Zo draag ik bij aan de stabiliteit van het elektriciteitsnet, waarvoor Tennet een vergoeding geeft.”Met eigen elektriciteitsproductie kies je makkelijker voor elektrische apparatuur en machinesVan Elp heeft daarvoor een contract gesloten met de elektriciteitsprovider. De hoeveelheid stroom in de accu’s varieert van 150 tot 350 kWh. Het regelsysteem van Fudura signaleert de onbalans op de stroommarkt en bepaalt wanneer vanuit de accu’s stroom aan het net wordt afgestaan of wanneer juist stroom van het net wordt afgenomen om in de accu’s op te slaan. Van Elp verwacht hier netto per jaar een paar duizend euro aan over te houden. Belangrijker vindt hij dat hij zo meewerkt aan de transitie naar duurzame energie en aan een stabiel duurzaam netwerk. “Ik denk dat de veehouderijsector, met zijn grote oppervlakte aan daken, een mooie bijdrage aan een duurzamere elektriciteitsvoorziening kan leveren. En aan het streven naar CO₂-neutraliteit.”Voordeel van eigen elektriciteitsproductie is dat je makkelijker kunt kiezen voor elektrische apparatuur en machines. “Mijn volgende heftruck is een elektrische. Dat garandeer ik.”