Plan B

Vanavond is de scheidende ZLTO-voorzitter Antoon Vermeer te horen in de grachtengordel. Daar wordt in de Rode Hoed al weken gediscussieerd over de vraag hoe het nu verder moet.Daar wordt in de Rode Hoed al weken gediscussieerd over de vraag hoe het nu verder moet. Met boeren en de prijs waarmee ze genoegen moeten nemen. Met onze bolle en met name Afrika's holle buiken. Met de super en nog zo wat van die onderwerpen.

Afgelopen zaterdag gaf Vermeer zijn gedachten alvast prijs in de Volkskrant. Mac van Dinther interviewde hem over de toekomst van de Nederlandse boer. Vermeer vindt dat het heel anders moet. Hij geeft wat mij betreft een uitstekende analyse. Liberale markten werken niet voor boeren. Supers zijn te machtig en worden niet door de markt gecorrigeerd. Politiek ingrijpen is nodig. Dat is niet makkelijk, maar hij heeft hoop en bouwt daarop zijn visie.

Het eerste deel put hij uit het feit dat de markt voor verse producten regionaal wordt. Dat scheelt alvast. Op soja en rundvlees na, denkt hij dat Nederlandse boeren op termijn geen last meer zullen hebben van de wereldmarkt. Het tweede deel ziet hij in Europa. Met de machtige landbouwlanden Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje aan je kant kun je de macht van de supers inperken. Die landen met hun omvangrijke platteland zullen hun landbouw niet door de supers kapot laten maken. ‘Den Haag’ is daar niet gevoelig voor, zegt Vermeer. Europa wel.

Van Dinther vraagt Vermeer of de boer niettemin niet meer protectie nodig heeft. 'Nee, nee', zegt hij nadrukkelijk. De rest moet van de consument komen. Na het ingrijpen van Europa in de macht van de super moet de consument nog bereid worden gevonden om meer voor boerenproducten te gaan betalen.Scenario'sStel je nou eens drie dingen voor:

1. Dat uit het Europese onderzoek naar de macht van de supermarkten zal blijken dat er genoeg zijn om elkaar op te beconcurreren en dat ze helemaal niet te veel verdienen.

Ik voorspel alvast dat zal blijken dat de meeste supers gevaarlijk weinig verdienen. Supers berekenen weliswaar hoge directe marges op AGF, vleeswaar en ander verwerkt vers, maar die hebben ze nodig in hun margemix omdat ze anders zwaar verliesgevend zouden worden. Dat is lastig voor vers, maar zo is hun margemix nu eenmaal samengesteld en dat is zonder diepgaande consequenties niet eventjes te veranderen. Daarnaast zijn supers, net als Vermeer, zojuist Europa aan het intrekken. Hun posities in individuele landen tellen straks net zomin als die in individuele steden nu. Het feit dat AH in Amsterdam zelfs ver over de 50% van de vierkante meters in foodretail heeft, stoort geen bestuurder of wetgever.

Een feitje nog: de supers staan aan de vooravond van een prijzenslag die hun al niet florissante positie er niet beter op zal maken.
Politiek ingrijpen? Dat zal niet gebeuren. Tenzij er heel diep politiek ingrijpen wordt bedoeld. Maar laten we wel wezen, de Muur is precies 20 geleden gevallen. Onze kant op nog wel.

2. Dat onderwijl bijvoorbeeld het Europese Almería ons overproducerende Westland er finaal uitdrukt en de overblijvende giga-Westlanders nog steeds veel te veel binnen onze eigen Europese regio produceren. Zij moeten hun kostprijzen immers laag houden. Dat hebben ze zo geleerd, want ze kennen hun conculega’s. Europees of niet, dat maakt niet uit.

Zij weten ook dat de Mediamarkt heel goed snapt wat de consument doet: 'ik ben toch niet gek'. Als je hetzelfde voor minder kunt kopen, dan ga je niet meer betalen. Af en toe wil je nog wel een streekproductje met een leuk naampje of strikje. Als cadeautje, maar niet voor iedere dag. Daar kan een land dat een keer of vijf zijn eigen behoefte aan voedsel produceert niet van draaien.

3. Dat de grenzen van de beleenbaarheid van landerijen en opstallen een eind opgebruikt zijn en boeren en tuinders vandaag investeringsbeslissingen met een horizon van 15 jaar moeten nemen.

Is het dan geen tijd voor een wat concreter plan B?