Overheid wil betere registratie gebruik grondwater

Overheden hebben te weinig zicht op grondwateronttrekkingen door de landbouw. Dat moet anders, schrijft demissionair minister Cora van Nieuwenhuizen van Infratstructuur en Waterstaat in een brief aan de Tweede Kamer. Ze wil provincies en waterschappen vragen dit voortvarend op te pakken. De onttrekkingen van grondwater nemen toe, terwijl de beschikbaarheid afneemt.Het grondwatersysteem in Hoog Nederland staat onder druk, aldus Van Nieuwenhuizen. Ze concludeert dat uit een rapport van waterschappen en provincies. Voor drinkwater en grote industriële onttrekkingen is het beeld wel compleet, zowel van de vergunde hoeveelheden als van de werkelijke hoeveelheden. Toename onttrekkingen grondwater in droge zomersVoor de landbouw geldt dat niet. Daar is voor de meeste onttrekkingen geen vergunning nodig, alleen een melding, en is registratie van de hoeveelheid opgepompt water niet verplicht. Veelal ligt de grens voor een vergunningsplicht bij een onttrekking van 60-100 kuub per uur. Kleine onttrekkingen van minder dan 10 kuub per uur – door landbouwers of particulieren – zijn helemaal niet geregistreerd. Wel is duidelijk dat de hoeveelheden de afgelopen drie droge zomers toenamen.DrinkwaterwinningIn totaal wordt gemiddeld per jaar 1,1 miljard kuub grondwater opgepompt. Het grootste deel hiervan is drinkwaterwinning (880 miljoen kuub). De industrie is goed voor 126 miljoen kuub en de landbouw onttrekt in normale jaren 100 miljoen kuub, maar in een droog jaar kan dat zomaar verdubbelen. Het gaat hier om een schatting, omdat de werkelijke hoeveelheden bij niet-vergunningsplichtige onttrekkingen niet gemeten worden. Binnen de landbouw is de veehouderijsector goed voor ruim de helft van de onttrekkingen, de akkerbouw voor 33% en de tuinbouw voor 9%.Huidige grondwaterstand ‘verre van ideaal’De stand van het grondwater is op dit moment in het zuiden en oosten van het land ‘verre van ideaal’, ondanks een vrij natte winterperiode en tal van maatregelen om water langer in de bodem vast te houden. Waterschappen in Brabant beslissen deze week of er in sommige gebieden al een beregeningsverbod moet komen, aangezien er de komende weken niet veel regen wordt verwacht. Ook in Midden- en Noord-Limburg en op de Veluwe is de grondwaterstand in de winter niet goed genoeg hersteld.Start droogteseizoenDat schrijft de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) in de eerste droogtemonitor van 2021. Het droogteseizoen start op 1 april en loopt tot 1 oktober. In die periode controleren Rijkswaterstaat en de waterschappen dagelijks de actuele situatie qua droogte, watertekort en waterkwaliteit. De afgelopen drie zomers verliepen veel droger dan normaal, waardoor de grondwaterstand snel te diep wegzakt.VoorjaarstekortNet als vorig jaar lijkt het voorjaar droog te beginnen, aldus de LCW. In de voorgaande jaren werd het voorjaarstekort niet meer ingelopen. Zelfs in het gebied rond de grote rivieren is de buffer aan grondwater lager dan natuurbeheerders zouden willen. Weidevogels hebben last van een lage grondwaterstand, want dan valt het gebied rond hun nesten droog en kunnen roofdieren bij de eieren en de kuikens komen.Medeauteur: Johan Oppewal