Optimaal klimaat in varkensstal door airco

Rik Rotink (43) heeft een vermeerderingsbedrijf met 1.000 zeugen. Om tot optimale resultaten te komen, zijn de inseminatiestal en een groot deel van de kraamstallen voorzien van een airco.Het is opvallend rustig op het zeugenbedrijf van Rik Rotink in de Achterhoekse buurtschap Barlo. Rotink is tevens praktijkbedrijf en ook leermeester voor het middelbaar beroepsonderwijs van het Zone College. Tijdens de coronaperiode zijn er geen varkenshouderijstudenten aanwezig. Maar het werk op het zeugenbedrijf gaat wel gewoon door. _{Lees verder onder de foto‘s.} Rik Rotink (43) in Barlo (Gld.) heeft in een koelinstallatie geïnvesteerd om het rendement op zijn zeugenbedrijf te optimaliseren. Met deze airco is het in de stal prettiger voor de dieren en voor de medewerkers. - Foto's: Henk RiswickBedrijfsgegevens1.000 zeugen
34 gespeende biggen per zeug per jaar
4-wekensysteem
100 euro per zeug investeringskosten voor airco
200 zeugen in een weekgroep
2.000 uur per jaar is buitentemperatuur boven 18 gradenOptimale koeling in bestaande stallenAlhoewel de resultaten bovengemiddeld zijn, blijft de zeugenhouder zoeken naar optimalisatie. Met een 4-wekensysteem zijn terugkomers in de zomer en nazomer een heikel punt doordat ze lastig in een andere groep in te voegen zijn. Ook zorgt de hitte in de nazomer voor minder levend geboren biggen die net in de periode met hogere biggenprijzen op de markt komen. Rotink zocht een manier om zo optimaal mogelijk koeling toe te passen in de bestaande stallen. Vooral in de cruciale fase van de kraamperiode en tijdens de periode van de inseminatie. “We hebben vijf jaar geleden in nevelkoeling voor de luchtinlaat geïnvesteerd en dit zelf geïnstalleerd”, vertelt Rotink. Hij geeft toe dat hij zich wel heeft verkeken op de kennis die je hiervoor nodig hebt. Het veroorzaakte te veel klimaatschommelingen in de verschillende afdelingen door een willekeurige verdeling van de nozzles. Klimaatdeskundige Frans Lemans werd ingeschakeld en maakte een plan voor koeling van de zeugenstallen. Het zeugenbedrijf bestaat uit meerdere stallen en afdelingen die in de loop van de jaren aan elkaar zijn gebouwd. Elke stal heeft een ander klimaatsysteem. Mischa Hermkens licht het gebruik van de koelinstallatie toe. De airco, ook wel chiller genoemd, heeft een capaciteit van 160 kW koelvermogen.Airco als koelinstallatieVoor de inseminatiestal en voor tweederde deel van de kraamstallen heeft Rotink gekozen voor warmtewisselaars in de luchtinlaat die gekoeld worden door een airco. “Een investering die met aanleg van elektra richting € 100 per zeugenplaats gaat”, geeft Rotink aan. Met een 4-wekensysteem heb je te maken met een piek in diergroepen en dus ook met pieken in ventilatiecapaciteit. Vooral in de warme periode kon de zeugenhouder niet maximaal ventileren. De zeugenhouder heeft door te investeren in een koelsysteem met warmtewisselaar ook het capaciteitsprobleem van de ventilatoren opgelost, waardoor er geen investering in zwaardere ventilatoren meer nodig is. Het koelsysteem met warmtewisselaars drukt de benodigde ventilatiecapaciteit namelijk met 30%. Controle van de koelinstallatie is ook op de airco-unit af te lezen. Als de koelinstallatie onverhoopt uitvalt is er geen gevaar voor het ventilatiesysteem van de inkomende lucht.Plafondventilatie en grondkanaalventilatieIn de kraamstal is plafondventilatie aanwezig in combinatie met PVC-buizen gericht in de voerbak. In de inseminatiestal zit grondkanaalventilatie. De luchtinlaat is van beide stallen weer anders en daardoor zijn de warmtewisselaars op maat gemaakt. “Daarom is er gekozen voor stalen warmtebuizen gevuld met water en glycol als warmtewisselaar”, licht Mischa Hermkens van Inno+ toe. “Het rendement van staal of kunststof is gelijk”, aldus Hermkens die tevens aangeeft dat dit in prijs geen verschil maakt. In de kunststof warmtewisselaars wordt met water gewerkt, de stalen wisselaars zijn gevuld met een mengsel van water en monopropyleenglycol. Glycol is een natuurlijk product dat corrosie voorkomt en als voordeel heeft dat het niet bevriest.De inseminatiestal heeft grondkanaalventilatie, in de kelder voor de inlaat naar de afdeling is een warmtewisselaar geplaatst.Alleen in warme periodenDe koelinstallatie staat alleen aan in de warme perioden van het jaar als de buitentemperatuur boven de 18 graden uitkomt. Dit is ongeveer 2.000 uur per jaar. Het is een gesloten watercircuit. Het koele water (van 10 graden) in buizen van de warmtewisselaars warmt op door de ingaande lucht (tot bijvoorbeeld 15 graden). Het opgewarmde water in het circuit gaat via een buffervat van 1.000 liter door naar de koelinstallatie met een capaciteit van 160 kW thermisch vermogen (en 53 kW elektrisch vermogen). De koelmachine koelt het water van 15 graden weer terug naar 10 graden. Dit gekoelde water gaat via het buffervat weer terug naar de warmtewisselaars in de luchtinlaten. De binnenkomende lucht koelt niet alleen af, maar ook de luchtvochtigheid van de binnenkomende lucht neemt af. Koude lucht kan namelijk minder vocht bevatten dan warme lucht.De airco-unit met twee grote ventilatoren om de warmte af te voeren kan buiten staan. De controle-unit staat onder een afdak.Van 34 graden naar 18 gradenMet behulp van deze koelwatermachine, heeft Rotink in de warme periode van afgelopen zomer de inkomende lucht van 34 graden terug kunnen koelen naar 18 graden achter de warmtewisselaar. “Het werd in de kraamstal zelfs te koud”, aldus de zeugenhouder die nu weet dat door met kleppen te smoren het circuit van de inseminatiestal en de kraamstal apart te sturen zijn. Een ander aandachtspunt is het stroomverbruik. “Het hebben van zonnepanelen op het dak maakt de investering van de koelinstallatie wel voordeliger”, aldus Rotink die tevreden terugblikt op de investering die in de zomer van 2020 geïnstalleerd is. In eerste instantie voor de dieren, die tijdens de hittegolf met de gewenste ideale temperatuur in de stal lagen. Maar ook voor het personeel was het fijn werken, waardoor even is overwogen om de koffieruimte in de centrale gang te maken.
De warmtewisselaar voor de inlaat van de kraamstal is met witte isolatieplaten bedekt om warmteafgifte van het dak tegen te gaan. De lucht gaat er dus van boven in.Het varkensbedrijf van Rotink.