Opmars van eieren zonder haantjesdoden

Dat er een oplossing moet komen voor het doden van miljoenen eendagshaantjes staat in Duitsland prominent op de (politieke) agenda. Retailers hebben het voortouw genomen, wetgeving ligt in het verschiet. Nederland moet volgen om eieren in Duitsland te kunnen blijven afzetten. Welke opties zijn er, hoe organiseer je dat, wie neemt de regie? Nog niet alles is duidelijk.Dat voor de productie van consumptie-eieren per jaar in de Europese Unie zo’n 300 miljoen haankuikens van legrassen direct na de geboorte worden gedood, zien steeds meer mensen (lees: maatschappelijke organisaties) als een ethisch probleem waaraan een eind moet komen. Duitsland loopt hierin voorop. Duitse supermarktketens hebben het initiatief genomen ‘Eier ohne Kükentöten’ te gaan verkopen.De eendagshaantjesproblematiek speelt in Nederland nog amper. Maar als eierexporteur naar Duitsland, spelen Nederlandse eierhandelaren al wel in op de wensen op onze belangrijkste afzetmarkt. “Net zoals we dat eerder deden met non-gmo en met onbehandelde hennen”, zegt Petro Boon, directeur inkoop bij Gebr. Van Beek Group.Nederlandse eierhandelaren verpakken ‘Eier ohne ‘Kükentöten’ om hun klanten in Duitsland te bedienen én om die belangrijke afzetmarkt te behouden. - Foto: Henk RiswickBroedeieren seksen of haantjes mestenOm eieren zonder kuikendoden te kunnen leveren zijn er twee opties: voorkomen dat eendagshaantjes worden geboren, of eendagshaantjes laten leven, dan opfokken en vervolgens slachten.De eerste oplossing is een technische. Diverse bedrijven zijn bezig met het (verder) ontwikkelen van een techniek om tijdens het broedproces het geslacht van het embryo te kunnen bepalen. De Duits/Nederlandse onderneming Seleggt, waar broedmachinefabrikant HatchTech in zit en waarvan de Duitse retailer Rewe aandeelhouder is, is hiermee al op de markt. De eieren worden onder de naam Respeggt verkocht met de toevoeging ‘Eier ohne Kükentöten’ / ‘Eieren zonder kuikendoden’. In Nederland liggen Respeggt-eieren in de winkels van Jumbo en Coop.De andere optie, het opfokken van de haantjes voor het vlees, is altijd als inefficiënt en duur betiteld, maar is onder druk van de publieke opinie in Duitsland nu een serieus alternatief. In Emsland is een onderneming die nu al zo’n 800.000 haantjes in 13 tot 15 weken laat opgroeien tot zo’n 1.500 gram.Het ‘Eier ohne Kükentöten’ begint bio en vrije uitloop, het standaard (scharrel) ei komt als laatste. Bij bio kiezen de Duitsers voor het mesten van de Brüderhähnchen, omdat broedeieren seksen een technologische oplossing is die niet past bij het natuurlijke karakter van biologisch. Vermoedelijk zal ook de Nederlandse biosector ervoor kiezen de haantjes een (biologisch) leven te geven. Duidelijk is wel dat alleen haantjes mesten niet de oplossing is voor de miljoenen haantjes die in Duitsland en Nederland elk jaar worden geboren. Er zijn ook technische oplossingen nodig. Initiatief bij de retailersEnkele Duitse retailers, Rewe als eerste, snel gevolgd door discounter Penny van hetzelfde concern, en door Aldi en Lidl, hebben gekozen voor ‘Eier ohne Kükentöten’, en een tijdpad uitgestippeld waarin ze hun assortiment daaraan willen aanpassen. Zo beloofden Aldi Nord en Aldi Süd half maart dit jaar de eieraanvoerketen vóór 2022 vrij te maken van kuikendoden.Eierhandelaren, ook Nederlandse, die aan deze retailers leveren zullen moeten meegaan in deze ontwikkeling. Om in Duitsland eieren te kunnen blijven leveren. Daarom zal men ook in ons land iets moeten doen aan de eendagshaantjesproblematiek. En dat gebeurt ook al.In mei, toen Pluimveehouderij schreef over de opmars van het broedeieren seksen, maakten vrijwel alle Nederlandse broederijen al op enige schaal gebruik van de diensten van Seleggt. Op vragen aan broederijen/opfokorganisaties naar de stand van zaken nu, verwijzen de meeste naar brancheorganisatie COBK (Centrale Organisatie Broedeieren en Kuikens), waar het dossier later deze maand ter sprake komt.Het inspelen op de vraag uit Duitsland maakt het volgens Boon ook mogelijk de prille technieken verder te ontwikkelen. Want de technische oplossingen zijn nog niet uitontwikkeld. “Degene met de laagste kostprijs en het beste resultaat zal uiteindelijk de strijd winnen. In dit beginstadium zullen de ketenpartners voor tegenvallers alternatieve scenario’s achter de hand moeten hebben. We moeten immers voorkomen dat de legpluimveehouder te weinig hennen krijgt geleverd of een deel van de hennen niet aan de criteria voldoet.”Seleggt schaalt opDe in-ovo geslachtsbepaling van Seleggt vindt plaats in het ‘broedeisexingcentrum’ in Barneveld. Om aan de grote vraag aan Seleggt-hennen te voldoen, laat Seleggt sinds vijf maanden het tweede deel van het broedproces (na het sexen), inclusief de uitkomst en de kuikenverwerking, extern in loonbroed doen bij Ter Heerdt kuikens en hennen. Daar zijn inmiddels een miljoen Seleggt-hennen geboren, meldde Seleggt vorig maand.
In september werd bekend dat in Noordrijn-Westfalen een groot project voor in-ovo geslachtsbepaling is stilgelegd. De onderneming Respeggt wilde er miljoenen investeren om per week van zo’n 750.000 kuikens het geslacht te bepalen. Het bedrijf ziet nu af van het project, omdat de techniek niet voldoet aan het aanstaande wettelijke verbod per 2024 op het doden van embryo’s na de zesde broeddag.Seleggt bepaalt in Barneveld het geslacht van het embryo in broedeieren. - Foto: Koos GroenewoldRisico en regieEierhandelaren die van hun (Duitse) afnemers vraag krijgen naar eieren zonder kuikendoden, zullen daarvoor bij hun leveranciers aankloppen. En in overleg met pluimveehouders en opfokorganisaties mogelijkheden bespreken. Over hoe die kosten worden verrekend, willen de eierhandelaren, op een enkele na, net als de broederijen/opfokorganisaties, nu niet veel kwijt. Daarvoor is het nog te vroeg. Het is bovendien concurrentiegevoelig.Seleggt/Respeggt hanteert een bijzonder verreken-/verdienmodel: voor elk ei van een koppel Seleggt-hennen dat de eierhandel als gestempeld Respeggt-ei verkoopt aan de retail, betaalt het pakstation een bedrag aan Respeggt. Als vergoeding voor het seksen van de broedeieren. De legpluimveehouder betaalt de normale prijs voor de opfokhennen.Bij het opfokken/mesten van de haantjes dient de verrekening van de kosten anders plaats te vinden. Het gaat om forse bedragen: door het mesten van de haantjes zou de prijs van de opfokhen verdubbelen.Consument/retail moet kosten broedeieren seksen of haantjes mesten gaan betalen, niet de sector^{John Achterstraat, algemeen directeur van Kwetters Holding}Kosten haantjesmesten niet op bordje pluimveehouderHet lijkt erop dat de legpluimveehouders niet voor de kosten van het haantjesmesten zullen hoeven op te draaien. Eerder zei Ronald van Beek, algemeen directeur van de Van Beek Group, tegen Pluimveehouderij: “Die kosten kunnen we niet op het bordje van de pluimveehouder leggen. Ik verwacht dat de pakstations de kosten van het in-ovo-seksen of die van het opfokken van de leghaantjes zullen betalen aan de opfokorganisatie, zodat de opfokhen er voor de pluimveehouder niet duurder door zal worden. En dat wij die kosten zullen terughalen bij de retail.”John Achterstraat, algemeen directeur van Kwetters Holding, denkt ook zo over wie het financiële risico van eieren zonder kuikendoden dient te dragen: “Dat risico willen we wegnemen bij de pluimveehouder.” Ontzorgen van de pluimveehouder noemt hij dat. Overigens in overleg met de pluimveehouder. “Pluimveehouders die hierover willen meedenken mogen zich melden.”Dat een pakstation de aanvoer van eieren zonder kuikendoden goed geregeld kan hebben, maar dat het die eieren vervolgens nog wel moet zien te verkopen, is volgens Achterstraat het grote risico. “Dat risico moet goed gemanaged worden. Pakstations kunnen dat.”Jef Sloot, algemeen directeur van opfokorganisatie Maatman, wil meegaan in die werkwijze. “We sturen dan niet alleen een factuur naar de pluimveehouder voor de hennen, maar ook eentje voor de hanen naar de eierhandelaar.” Sloot voegt toe dat de planning voor de opfokorganisatie wel intensiever en ingewikkelder wordt. Daarom zou er worden aangedrongen op flexibiliteit bij de merkenkeuze.Achterstraat van Kwetters benadrukt dat welke keuze ook wordt gemaakt – broedeieren seksen of haantjes mesten – het allemaal gaat om toegevoegde kosten. “De consument/retail moet die gaan betalen. De sector kan die kosten niet ophoesten.”Alex Janssen, verkoopleider van Vepymo, is daar ook duidelijk over. “De retail wil zich onderscheiden met eieren zonder kuikendoden. Niet om de wereld te verbeteren, maar om geld te verdienen. En deze eieren zijn duurder, misschien wel 2 cent per stuk. Dat moet betaald worden.”Opfokken in PolenDat opfokken van eendagshaantjes vraagt nogal wat organisatie, zeker als het om grotere aantallen gaan. Die haantjes moeten in de broederij op een andere manier dan nu, net als de hennetjes, worden verwerkt. Niet meer naar de CO₂-vergasser, maar naar de entcaroussel en op dezelfde manier worden verwerkt en klaargemaakt voor transport als de henkuikens.Zolang het om beperkte aantallen gaat, lukt het nog wel om dat binnen de eigen opfokorganisatie te organiseren. Er schijnen nu al leghaantjes te worden opgefokt in Polen en daar ook te worden geslacht. Bij een koppel opfokhennen wordt dan een certificaat overlegd dat er een x-aantal haantjes is geslacht, zodat het koppel hennen ‘zonder kuikendoden’ is. Bij deze constructie zijn het zeer waarschijnlijk niet de broertjes van de leghennen. Het is dus een papieren oplossing.Certificeren en borgen ‘eieren zonder kuikendoden’Wat nu nog onduidelijk en onbesproken is, is hoe eieren zonder kuikendoding worden gecertificeerd en geborgd. Bij Seleggt is dat voor elkaar, want elk verkocht Respeggt-ei wordt door het pakstation gestempeld. Maar hoe dat bij de andere opties zit? Wie controleert of inderdaad de geboorte van haantjes is voorkomen, of dat de broertjes zijn opgefokt? Een reële mogelijkheid is dat er een database wordt aangelegd met een koppeling tussen eicodes en ‘ohne Kükentöten’. Het zou niet verbazen als dit bij KAT gaat gebeuren. Zoals eerder met onbehandelde hennen.