‘Oostvaardersplaneet’

De aarde gaat net zo overbevolkt raken als de Oostvaardersplassen. Zelfde problemen, andere oplossingen.Wat een commotie rond de Oostvaarderplassen! Dat experiment is zwaar tegengevallen wat betreft dierenwelzijn (honger), landschap (bomenkerkhof) en biodiversiteit (armoe, ondanks vestiging van de zeearend). De verwachting van ecologen dat de grazers bij voedselschaarste minder jongen zouden krijgen bleek maar half uit te komen. De afwezigheid van een grote predator (de wolf) hielp ook niet mee. De Commissie Van Geel adviseert: minder grazers, maar ook dan zullen nog altijd hongerende herten worden gedood. Overigens: ook op de Veluwe is er dierenleed, maar dat is minder zichtbaar doordat het zich afspeelt in het bos en tijdens de jacht in het najaar.Vergelijking met onze planeetToch is het experiment in één opzicht geslaagd: we hebben er veel van geleerd. Zelf had ik associaties met onze planeet Aarde. Ook die is overbevolkt en ook daar vindt roofbouw plaats op natuurlijke hulpbronnen: energie, grondstoffen, water, natuur en het klimaat.“Er is geen ‘planet B’”Hoe kunnen we dat oplossen? Niet door mensen te laten hongeren of uit te roeien: we willen juist minder honger, ziekten en oorlogen. Ook niet door een hek open te zetten, want er is geen ‘planet B’. Wat wel helpt is minder luxe consumptie, zoals vliegreizen en vlees eten. Maar daar hoef je in arme landen niet mee aan te komen, en zelfs in rijke landen is het draagvlak beperkt. Wat nog wel kan is meer voedsel produceren, ook per hectare, met name in Afrika en de beide Amerika’s. Ook meer CO₂ in de atmosfeer helpt een beetje, en het opwarmende klimaat maakt sommige gebieden meer geschikt voor landbouw, maar andere juist minder. Bovendien zijn de voorraden fosfaat, kali en micronutriënten eindig en zullen ze door geopolitiek steeds meer worden afgeschermd. We kunnen tijd kopen door circulaire economie, energiebesparing, duurzame energiebronnen en aanpak van voedselverspilling, maar de vraag blijft of de aarde wel duurzaam 9 of 7 miljard mensen kan voeden.GeboortebeperkingResteert het g-woord: geboortebeperking. Delicaat thema, maar voor- en tegenstanders zijn het er over eens dat 3 dingen kunnen helpen: meer welvaart voor de armen, meer onderwijs voor vrouwen en betere toegang tot betaalbare anticonceptie.“Zelfs in Nederland kan de productie per ha bij bieten en aardappelen nog verder omhoog.”Wat kunnen boeren bijdragen? Duurzame, hoogproductieve landbouw. Zelfs in Nederland kan de productie per ha bij bieten en aardappelen nog verder omhoog. Maar dat moet wel gebeuren op een manier die wordt gewaardeerd in onze verstedelijkte samenleving. Zo niet, dan brokkelt het draagvlak voor de landbouw verder af. En dan wordt het nog meer dringen op onze Oostvaardersplaneet.