Oogst 2017: extreem weer, gemiddeld resultaat

Na een wisselvallig jaar met kou, vroeg warm weer, droogte en zware buien in september komen de opbrengsten uit op gemiddeld.Mais kon goed tegen de droogteAardappelen halen achterstand goed inGranen vroeg en goedVroege handelsgewassen vielen tegenEerste bieten weinig suiker, prognoses goed‘Gemiddeld’, ‘op het niveau van het vijfjarig gemiddelde’, ‘normaal’, ‘uiteindelijk meegevallen’. In dit soort bewoordingen schetsen telers en andere deskundigen een beeld van groeiseizoen 2017. Alles overziende waren de gewasopbrengsten van teeltjaar 2017 misschien beter dan die van vorig jaar met de soms extreme schade door regen in juni. Maar zet je 2017 af tegen vijf- of tienjarige gemiddelden, dan tekent zich een normaal jaar af. Voor zover die nog bestaan dan, want afgezien van het gemiddelde eindresultaat wordt toch wel duidelijk dat het weer in het groeiseizoen extremer wordt.Zaterdag 23 september rooide Arno van Merriënboer in het Brabantse Kruisland zijn uien. Woensdag 27 september reed hij ze binnen. Hij schat de opbrengst op 65 ton goede uien per hectare. - Foto: Peter RoekIn de eerste helft van het jaar was het betrekkelijk koud en tot half juli vooral erg droog. Het neerslagtekort van 2017 heeft lang opgetrokken met dat van de vijf droogtejaren. Zelfs zag het er tot een eind in juni naar uit dat we het extreem droge jaar 1976 achterna gingen. In september vielen daartegenover juist weer zware buien.Lees ook: Saldi gewassen flucturen, overall-saldo gelijkBijzonder vroege oogst granenDe droge periode zorgde voor een bijzonder vroege oogst van de granen, met verbazend genoeg alleszins redelijke opbrengsten. Van graszaad moeten we trouwens wel zeggen dat in het Zuiden de droogte de vroege teelten flink heeft geschaad. Daartegenover waren in het Midden en Noorden de graszaadopbrengsten weer goed. De vroeg te oogsten gewassen industriegroenten zuchtten ook onder de droogte.Redelijk tot goede opbrengst aardappelenVan het voor akkerbouwers zo belangrijke gewas aardappelen vatten we 2017 als volgt samen: opbrengst redelijk tot goed, groeizame augustus, uitbreiding areaal. Dat is ook het beeld in de aardappellanden om ons heen, wat dan weer leidt tot zeer lage actuele prijzen voor vrije- en zogenoemde meeleveraardappelen.Het verloop van de hoofdoogst gaat bepalen in welke mate uiteindelijk in de behoefte van de verwerkende industrie kan worden voorzien. Het is qua aardappelen nog geen gelopen race; op de loer liggen lage onderwatergewichten, doorwas/popperigheid en plaatselijk ook wat rot door de buien.23 september 2017: Rooien van Challenger pootaardappelen bij Jos van de Riet in Oud Gastel (Noord-Brabant). - Foto: Peter RoekEffect droogte op eerste snede grasOok voor de twee grootste gewassen in Nederland, gras en mais – geldt aan het einde van de rit dat het goed gemiddeld is gegaan. Genoeg voer voor de komende periode.Volop mais dit jaar; zowel de opbrengst als de voederwaarde zijn goed. Van de droogte had het gewas nauwelijks last en het profiteerde volop van de regen.De droogte in de eerste helft van het groeiseizoen deed zich wel voelen in de eerste snede. Die groeide maar langzaam. Ook de hergroei na de eerste snede leed onder de droogte in het zuiden en oosten van het land. Bij het maaien van de tweede en derde snede was het op veel plaatsen nog droog.Voederwaarde grasEvenzogoed is er met de voederwaarde van de eerste snede weinig mis. De voederwaarde en droge stof liggen met 949 VEM, 179 ruw eiwit en 44,9% droge stof op het gemiddelde van de afgelopen jaren. De zomerkuilen zijn met 893 VEM en 174 RE aanzienlijk beter dan die van vorig jaar.Opgemerkt moet worden dat – en dat is niet anders dan in andere jaren – er als gevolg van verschillen in neerslag ook flinke verschillen tussen de regio’s zijn.Half september wordt bij melkveebedrijf de Brouwer in Goirle (Noord-Brabant) mais ingekuild. 2017 kan worden bijgeschreven als een prima maisjaar, al zijn er wel flinke verschillen.Prima maisjaar2017 zal de boeken ingaan als een prima maisjaar; uitgezonderd dan waar in de tweede week van september de mais door zware wind en regen plat ging. De afrijping loopt wat voor op die van vorig jaar. Opbrengsten ook hier weer veelal normaal en gemiddeld. Soms blijven maisgewassen duidelijk achter in opbrengst, maar ze compenseren dat dan weer door veel kolf van een goede kwaliteit. De mais is in de regel het hele jaar gezond gegroeid.Samengevat: het resultaat van groeiseizoen 2017 is alles bij elkaar genomen ‘gemiddeld’. We zien ook dat uitschieters naar beneden beperkt kunnen worden door een goede bodemstructuur.Wat mais hier en daar aan kilo's laat liggen, wordt gecompenseerd door goede kolven. - Foto: Bert JansenLees meer in de digitale Boerderij editie 1 van dinsdag 3 oktober (vanaf p. 24)Opnieuw weersextremen, maar anders dan in 2016Het jaar 2017 is er qua weer een zoals we er volgens het weer­instituut het KNMI in De Bilt meer van gaan krijgen. Het Nederlandse klimaat wordt extremer.Waar we in 2016 extreme neerslag zagen, kijken we in 2017 terug op een oplopend neerslag­tekort in met name de eerste helft van het jaar. Vanaf begin april is het neerslagtekort bovengemiddeld. In de tweede helft van juni kwam het tekort net boven dat van de 5% droogste jaren. Onder invloed van de droogte in het Zuiden schoot half juni de aardappeltermijnmarkt voor aprilcontracten omhoog tot boven € 20 per 100 kilo.Groeiseizoen 2017 begon erg droog, het neerslagtekort liep in juni op tot bijna recordhoogte. In juli en augustus is het tekort aangevuld. Vanaf ruwweg de eerste week van juli werd de droogte minder uitzonderlijk, maar wel bleef het droger dan gemiddeld. In september viel ineens weer veel regen van meer dan 100 millimeter tot soms (ver) boven 200 millimeter.In juli was het wisselvallig zomerweer waarbij regendagen werden afgewisseld door kortdurende droge, warme perioden. In het Zuiden was het warmer dan in het Noorden. Twente bereikte op 19 juli de hoogste temperatuur met 32,1°C. De laagste, 5,2°C, werd op 13 juli gemeten, ook in Twente.Volgens de KNMI-klimaatscenario’s zal in toekomstige zomers de verdamping gemiddeld toenemen en neemt in perioden van weinig neerslag de kans op daadwerkelijke droogte toe.Veel neerslag in september