Onzekerheid subsidie SDE+ neemt toe

Het elektriciteitsnet in een steeds groter deel van Nederland staat onder druk. En dat heeft gevolgen voor bedrijven die stroom willen produceren. Vanaf dit najaar krijgen ze alleen nog SDE+-subsidie bij voldoende capaciteit op het net.Op grote schaal wordt geïnvesteerd in nieuwe vormen van duurzame energie, zoals windmolens en zonnepanelen op daken of op grotere schaal in een zonnepark. Maar het elektriciteitsnet staat onder druk. Dat is nu al zo in het Noorden en dit dreigt zich uit te breiden naar andere delen van Nederland.Afgelopen week kondigde het kabinet aan dat zij zon-pv projecten aanmoedigt, vooral op daken, volgens het zogenaamde zonneladderprincipe. Naast daken en gevels, wordt erna eerst gekeken naar onbenutte terreinen en gronden met een andere primaire functie dan landbouw. Onderaan de ladder staat landbouw- en natuurgrond voor het opwekken van zonne-energie. Maar de grote vraag is hoe dit te realiseren is als er nu al schaarste is op het net.Gevolgen subsidie SDE+Dat kan immers betekenen dat er onvoldoende ruimte is op het net voor de teruglevering van de opgewekte stroom. Dit heeft weer consequenties voor bedrijven die SDE+-subsidie voor stimulering van duurzame energieproductie willen aanvragen. Bedrijven moeten vanaf dit najaar al aantonen dat het elektriciteitsnet de stroom aankan die ze willen gaan leveren. Daarvoor hebben ze een transportindicatie nodig van de netbeheerder.Dit moet voorkomen dat de problemen op het net alleen maar groter worden en dat er subsidie wordt toegekend aan projecten die niet kunnen worden uitgevoerd. Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat heeft daarom besloten 2 elementen toe te voegen bij de aanvraag van SDE+-subsidie:een transportindicatie van de netbeheerder een verklaring van eigendom.De documenten zijn te vinden op mijn.rvo.nl onder ‘Bijlagen bij uw SDE+ aanvraag’.Projecten in de pijplijnVolgens Wiebes zitten er nog veel projecten in de pijplijn, die met name in het Noorden voor problemen zorgen. Bij netbeheerder Enexis moeten op de lange termijn in Noord-Brabant de meeste projecten gerealiseerd worden (zie grafiek hieronder). De minister geeft aan in samenwerking met regionale overheden en netbeheerders te zoeken naar oplossingen om netproblemen te voorkomen._{Lees verder onder de grafiek.}Termijn realisatieVoorbeelden zijn het versnellen van netuitbreiding in Drenthe en Groningen. De realisatietermijn voor zon-pv projecten varieert van 1,5 tot en met 4 jaar. Voor zonnepanelen op daken geldt in het algemeen 1,5 jaar. RVO.nl kan daarop maximaal 1 jaar uitstel verlenen, mits de subsidieaanvrager kan aantonen dat realisatie van het project binnen 1 extra jaar financieel en technisch haalbaar is. In gevallen waar de termijn verstreken is, zal RVO.nl de SDE+-beschikking intrekken. Een woordvoerder van RVO.nl laat weten dat in enkele tientallen gevallen om uitstel is gevraagd. RVO.nl wil echter niet ingaan op die projecten.Beperkte teruglevering is bovendien voor RVO.nl geen reden voor uitstelKnelpunten teruglevering op het netMonique van der Meij, adviseur en specialist duurzame energie bij Flynth, heeft nog niet meegemaakt dat een subsidie ingetrokken is door RVO.nl bij haar klanten. Wel zegt ze: “Ik verwacht voor de komende periode wel meer knelpunten in verband met de teruglevering op het net. Het leveren van een transportindicatie is iets wat vanaf dit najaar gaat spelen, maar er moet nog over gedebatteerd worden in de Tweede Kamer.” Van der Meij: “Beperkte teruglevering is bovendien voor RVO.nl geen reden voor uitstel. Als blijkt dat er beperkt teruggeleverd kan worden, kan RVO.nl de beschikking intrekken. In die gevallen is het soms mogelijk om voor een kleinere installatie te kiezen, en waar mogelijk later uit te breiden als er meer ruimte is.”4,5 gigawattpiek extra in Enexis-gebiedEen recent overzicht van Enexis laat zien dat er de komende jaren nog voor ruim 4.500 megawattpiek (= 4,5 gigawattpiek) aan zonnepanelen aangesloten moet worden. Eind 2021 moet circa 1.350 megawattpiek gerealiseerd zijn, waarvan het overgrote deel (1.070) in het Noorden. De overige circa 3.150 megawattpiek wordt naar verwachting na 2021 gerealiseerd. Hiertoe investeert de netbeheerder in de periode 2018-2020 naar verwachting ruim € 250 miljoen extra in het project ‘Duurzaam op land’. Dit komt boven op de reguliere uitgaven aan het netwerk. In totaal schat de netbeheerder haar kosten voor uitvoering van het klimaatakkoord op € 1 a € 1,5 miljard.Groeiend probleem voor netbeheerdersHet grote succes van zonne-energie overstijgt de capaciteit die het elektriciteitsnet aankan. Dit speelt vooral in het Noorden, maar in toenemende mate ook in het Zuiden. Netbeheerders bereiden grootschalige verzwaringen van het net voor om aan de groeiende vraag te voldoen. De vraag naar transportcapaciteit groeit echter harder dan netbeheerders het net kunnen verzwaren. Hierdoor ontstaat schaarste op het net. Dit heerst niet alleen in delen van Groningen, Drenthe en Overijssel, maar ook Brabant, Limburg, Friesland, Flevoland, Zeeland, de kop van Noord-Holland, delen van Gelderland en de Zuid-Hollandse eilanden zitten krap. Het gaat om de dunbevolkte gebieden, waar van oudsher weinig vraag naar elektriciteit is en dus dunne kabels liggen._{Lees verder onder de tweet.}Enexis Netbeheer verwacht komende jaren ruim 5000 MW #energie uit zon en wind aan te sluiten.

Benieuwd naar de cijfers per provincie?
➜ https://t.co/m3LNtfCa2k#energietransitiepic.twitter.com/6jbXGifT8v— Enexis Groep (@EnexisGroep) August 12, 2019Mogelijke oplossingenMaar er zijn mogelijkheden. Zo onderzoekt Enexis of er samenwerking mogelijk is met marktpartijen om zonne-energie tijdelijk op te slaan in batterijen op momenten dat er een (te) groot aanbod is (zogenoemd curtailment). Ook moet de productie van energie tijdelijk omlaag kunnen worden bijgesteld wanneer er minder vraag is.Daarnaast ziet Enexis kansen in E-houses. Dit zijn kant en klare mobiele middenspanningsstations. De netbeheerder hierover: “Hiermee kunnen we de grootste knelpunten versneld wegnemen. Dit is niet overal mogelijk, omdat E-houses alleen geplaatst kunnen worden op plekken waar ruimte is, aansluitmogelijkheden zijn en ook transportcapaciteit in het landelijke hoogspanningsnet beschikbaar is.”ReservekabelsTot slot ziet Enexis kansen in het gebruik van de reservekabels, die normaal gesproken gebruikt worden als er storing is (de zogenaamde redundantie-eis). Hiermee zou de netbeheerder 2 gigawattpiek extra kunnen transporteren. Enexis: “Deze kabels worden meestal niet gebruikt, maar door ze in te zetten voor transport van zonne- en windenergie komt er extra capaciteit beschikbaar. Echter, in geval van een storing of onderhoud kan er tijdelijk niet teruggeleverd worden, al zal dit zelden voorkomen.” Op dit moment is dit wettelijk alleen niet toegestaan.Uitbreiding is kostbaarHet verzwaren en uitbreiden van het net kost echter veel tijd en geld. Een bestaand net is door een regionale netbeheerder in enkele jaren te verzwaren. Daarvoor kunnen zij een nieuwe transformator plaatsen in een onderstation. Een dergelijk voorbeeld is de Noordoostpolder. Echter, als er een geheel nieuw onderstation gebouwd moet worden, kost dit circa 5 tot 8 jaar. Daar komt nog eens 8 tot 10 jaar bovenop om de verbindingen naar het nieuwe onderstation te leggen, die onder de Rijkscoördinatieregeling vallen. Ook moet er voldoende ruimte zijn voor inspraak en participatie van burgers, volgens minister Wiebes. De werkzaamheden zouden veel invloed hebben op de leefomgeving. Vandaar een lange looptijd._{Lees verder onder de foto.}Bedrijven investeren op grote schaal in zonnepanelen. Maar capaciteitsproblemen op het net kunnen hun investeringsplannen dwarsbomen. - Foto: Ruud PloegSDE++ vanaf 2020Vanaf 2020 breidt de SDE+ uit naar SDE++ om bij te dragen aan de beoogde emissiereductie van 49% in 2030 in het klimaatakkoord. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) heeft het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gevraagd om advies uit brengen over de openstelling van de SDE++ in 2020. CO2-reducerende technieken zijn nieuwkomer voor de subsidieregeling. De subsidie per opgewekte kWh wordt volgens RVO.nl wel verlaagd. Ook zal de SDE++-regeling naar verwachting maar 1 keer per jaar, in de zomerperiode, open gaan.DaglichtKasEen voorbeeld van zo’n techniek is de DaglichtKas in de glastuinbouw. Dit is een zonvolgend thermisch systeem voor het oogsten van warmte uit zonlicht. Hiervoor zijn over het gehele kasdek lenzen in het glas geplaatst die zorgen voor het focussen van de zonlichtbundel op een warmtewisselaar. De DaglichtKas viel tot en met 2017 binnen de SDE+-regeling. Maar de techniek week te veel af van het referentiesysteem voor de categorie zonthermie, waardoor de DaglichtKas mogelijk een lagere onrendabele top zou hebben. Na aanvullend onderzoek adviseert het PBL het ministerie nu opnieuw de DaglichtKas toe te laten tot de SDE++.Meer concurrentieDe uitbreiding naar SDE++ betekent ook dat de concurrentie voor subsidiegelden toeneemt. Er zijn immers meer projecten die aanspraak kunnen maken, maar het beschikbare bedrag blijft hetzelfde. Dat is ook wat het kabinet wil: met hetzelfde geld meer klimaatwinst halen. De voorkeur gaat naar projecten die weinig subsidie vragen, en de broeikasgasuitstoot het meeste verminderen. Maar hoe de rangschikking precies verloopt, is nog onduidelijk, volgens subsidie-adviseur Van der Meij: “Dat weten we pas als bekend is welke andere technieken toegevoegd worden. Maar het maximale basisbedrag zal wel naar beneden gaan.”_{Lees verder onder de tweet.}Vandaag brengen collega's van @MinisterieEZK en #RVO een bezoek aan de DaglichtKas van @TerLaakOrchids. De winnaar de van de #EZKEnergyAward 2018 https://t.co/GS4V07p5FKpic.twitter.com/thpR6n77v7— RVO Duurzaam (@RVO_Duurzaam) June 28, 2019Voorjaarsronde en najaarsronde SDE+ 2019Dit najaar gaat de Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE+) op de schop. Op 10 juli kondigde

minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat de uitgangspunten voor dit najaar aan. Een transportindicatie en verklaring van eigendom zijn de nieuwe vereisten. In de najaarsronde is, net zo als in de voorjaarsronde, € 5 miljard beschikbaar (verplichtingenbudget). Subsidie is aan te vragen vanaf dinsdag 29 oktober 09.00 uur tot donderdag 14 november 17.00 uur, verdeeld over drie fases. Per fase stijgt de vergoeding, maar de kans is ook groter dat het budget op is.
In de voorjaarsronde zijn dit jaar in totaal 5.376 aanvragen ingediend met een totale budgetclaim van € 4,8 miljard. Gezamenlijk zijn de aanvragen goed voor een energiejaarproductie van 22,5 petajoule (PJ). Dat komt ongeveer overeen met het jaarverbruik van 337.500 mensen. Op 1 juli waren 3.095 projecten beschikt met een waarde van € 1,5 miljard. Dit betreft voor 75% zon-pv projecten, die zowel in aantallen als aangevraagd subsidiebudget de grootste technologie zijn. Ruim 2.000 projecten, goed voor € 3 miljard, zijn nog in behandeling. In september moeten alle aanvragers antwoord hebben of zij subsidie krijgen of niet.Gelderland koerst op 600 SDE+-aanvragen voor zonnepanelenDe provincie Gelderland timmert aan de weg wat betreft het stimuleren van investeringen in zonnepanelen. De provincie wil veel meer energie uit zonnepanelen op gaan wekken dan nu het geval is. En dan vooral op daken van bedrijven. Niet alleen bij bedrijven op industrieterreinen, maar ook in de landbouw. Het doel is 600.000 vierkante meter aan zonnepanelen op bedrijfsdaken.Op lege bedrijfsdaken is nog een grote slag te maken, denkt de provincie. Daarom stimuleert Gelderland ondernemers via het project ‘Verzilver uw dak’ om te investeren in zonnepanelen en helpt de provincie ze bij het aanvragen van SDE+-subsidie.We geven onafhankelijk advies“Doelstelling is om dit najaar in Gelderland 300 aanvragen in te dienen voor SDE+-subsidie voor zonnepanelen en volgend jaar nog eens 300”, zegt Remco Janssen van energieadviesbureau DOORadvies. Dit bureau is een van de drie partijen die door de provincie is ingeschakeld om ondernemers te adviseren over investeren in zonnepanelen. “We geven onafhankelijk advies”, benadrukt Janssen. En daar hoeven ondernemers niet voor te betalen.GrootverbruikersaansluitingMaar, waarschuwt Janssen, de bedrijven moeten voor dit project wel een grootverbruikersaansluiting hebben van minimaal 3 x 100 Ampère. Lang niet alle landbouwbedrijven hebben dat; varkensbedrijven vaak wel en grotere melkveebedrijven. Als die grootverbruikersaansluiting er niet is en moet worden aangelegd, dan kan dat in de papieren lopen. “Dat kost tussen de 5.000 en 20.000 euro, afhankelijk van de afstand die moet worden overbrugd.” Maar als er vervolgens voldoende zonnepanelen (circa 500) op het bedrijf kunnen worden geïnstalleerd, dan loont zich die investering, zegt Janssen.Als de ondernemer dan ook nog zijn dak goed isoleert, kan hij daarvoor ook weer gebruikmaken van de fiscale Energie-investeringsaftrek (EIA). Dat komt eigenlijk neer op 20% subsidie op de investering, aldus Janssen.Meer informatie hierover op de site van provincie Gelderland of RVO.nl.Auteur: Marianne Vogelaar  Welke andere regelingen zijn er nog voor zonnepanelen?Na de beëindiging van de subsidieregeling ‘Asbest eraf, zonnepanelen erop’, heeft een aantal provincies besloten om door te gaan met het stimuleren van zonne-energie.FlevolandZo heeft Flevoland een subsidieregeling gekoppeld aan asbestsanering. De subsidie is maximaal € 25.000,- per locatie en € 4,50 per m2 astbestdak dat gesaneerd wordt (of na 1 januari 2016 gesaneerd is) voor daken groter dan 250 m2. Het totaal aantal Wp van de zonnepanelen is minimaal 5.000Wp bij een asbestdak groter dan 250 m2. De subsidie is € 6,50 per m2 asbestdak als (het totale oppervlakte) van daken kleiner dan of gelijk aan 250 m2 is. Het totaal aantal Wattpiek (Wp) is minimaal 1.500Wp bij een asbestdak van 250 m2 of kleiner. De subsidie wordt verhoogd met € 2,- per m2 als het dak geïsoleerd wordt (isolatie minimale Rc-waarde van 3.5 m2 K/w).De regeling loopt tot en met 31 december 2020; Subsidie wordt verdeeld op volgorde van binnenkomst van subsidieaanvragen.Noord-BrabantDe provincie Brabant heeft 1 augustus 2019 de derde ronde van de subsidieregeling ‘Brabant geeft Energie’ opengesteld. Om hiervoor in aanmerking te komen moeten projecten innovatief, opschaalbaar en deelbaar zijn en moeten er meerdere partijen bij betrokken zijn. De tender die nu uitgeschreven is loopt tot en met 19 september 2019. De provincie draagt maximaal 50% van de kosten van een project, met een maximum van € 124.999. De subsidie wordt alleen toegekend als er geen sprake is van een andere subsidie vanuit een provinciale subsidieregeling.LimburgDe provincie Limburg pakt het anders aan. Ondernemers met plannen om duurzame energie op te wekken, maar nog onvoldoende financiële middelen hebben om die uit te voeren, kunnen aankloppen bij het Limburgs Energie Fonds (LEF). Het LEF geeft geen subsidie maar zet € 90 miljoen in voor leningen, preferente participaties of garantiekapitaal voor duurzame, circulaire of asbestsanerende projecten. Het LEF verstrekt financiering voor grote en kleine projecten. U kunt minimaal € 15.000 en maximaal € 12 miljoen LEF-financiering aanvragen. De LEF-tarieven zijn marktconform. De beoogde looptijd van de LEF-financiering is maximaal 20 jaar.FrieslandDe provincie Friesland stimuleert duurzame energie met een fonds: het Fûns Skjinne Fryske Enerzjy (FSFE). Dit is bedoeld om projecten voor energiebesparing en/of duurzame energieproductie, zoals zonne-energie, te financieren . Het FSFE geeft geen subsidie, maar marktconforme financiering zoals leningen, garanties of aandelenkapitaal met een minimum van € 50.000 en een maximum van € 15 miljoen per project.Noord-HollandNoord-Holland stimuleert in de Groene Uitweg, het gebied tussen Amsterdam en het Gooi, maatregelen en innovaties gericht op verduurzaming van de agrarische sector. Dit moet betrekking hebben op geringer grondstoffengebruik en gesloten kringloop, vermindering van CO₂-uitstoot, omschakeling op hernieuwbare energie of de productie van hernieuwbare energie. De subsidie is 40% van de noodzakelijke kosten tot maximaal € 60.000. De regeling staat open tot en met 31 december 2019.OverijsselOverijssel heeft een subsidieregeling voor investeringen in hernieuwbare energie en energiebesparing. Bij hernieuwbare energie gaat het om zonne-energie, windenergie, waterenergie, bodemenergie en energie uit biomassa. Zonne-energie komt echter alleen in aanmerking voor subsidie als het wordt gecombineerd met een andere investering. Een andere belangrijke voorwaarde is dat voor de investering in zonne-energie geen SDE+-subsidie is aangevraagd of ontvangen.Voor zonne-energie is de subsidie maximaal 15% van de kosten, met een maximum van € 100.000,- voor zonne-energie. Voor de hele aanvraag is dat maximaal € 200.000,-. Aanvragen kan nog tot uiterlijk 16 september.DrentheDrenthe heeft samen met aan aantal gemeenten een Duurzaamheidslening in het leven geroepen. Woningeigenaren in Emmen, Westerveld of De Wolden kunnen de zonnelening aanvragen. Het subsidiepotje van Assen, Borger-Odoorn en Meppel is al leeg. De subsidie is bedoeld voor de aanschaf van zonnepanelen of zonneboiler. De lening, met een looptijd van tien jaar, heeft een vaste lage rente. De lening is maximaal € 7.499,-; Per aanvraag moet minimaal € 2.500,- besteed worden aan energiebesparing. De deadline voor aanvragen is 30 november 2019.