Onzekerheid rond middelen maakt uiensector kwetsbaar

De Nederlandse uienketen is de mondiale exportkampioen, maar kent ook zwakke punten waar aandacht voor nodig is. Gewasbescherming staat hierbij met stip op nummer 1.Noodzakelijk voor een geslaagde uienexport is een goede productkwaliteit. Die wordt bereikt met een goede basis; een gezonde bodem en goed uitgangsmateriaal, aangevuld met de juiste gewasbescherming. Dat laatste is een aandachtspunt, noemde de Rabobank vorige week in een uienstudie. “Wil de uiensector goed zijn voorbereid op de toekomst, is het van belang dat zij zich inspant voor het verminderen van de afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen”, schetst de bank in het verslag.Die waarneming wordt volmondig bevestigd door de praktijk. Het einde van toelatingen van middelen hangt steeds als een donkere wolk boven de sector. Zo dreigde de teelt kiemremmer MH te verliezen en is nu het einde van de beschikking over fipronil nabij.Alternatief voor verslavingMark Brantjes, voorzitter van de Landbouwbeurs Noord en Centraal Nederland (LNCN), sprak in januari van dit jaar zijn verontwaardiging uit over de spanningen rond MH op de themadag uien van LNCN: “Hoe is het mogelijk dat we zo afhankelijk zijn van één werkzame stof? We moeten een alternatief vinden voor deze verslaving.”De uienketen heeft geluk gehad. De toelating van MH is verlengd, mits het component hydrazide in gezuiverde vorm wordt toegevoegd. De zorgen over de beschikking over de kiemremmer waren terecht groot, want een gedegen alternatief is er niet. Zonder MH is de uienexport in de tweede helft van het seizoen afgeschreven, omdat uien na zo’n bewaarperiode kunnen uitlopen. Zeker op weg naar verre bestemmingen. En alle bestemmingen – hoe meer hoe beter – zijn nodig voor een goede prijsvorming.‘Uiensector is enorm kwetsbaar’“We zijn enorm kwetsbaar”, weet Luc Remijn van het Uien Innovatie en Kenniscentrum. “Daarom is de focus op kwaliteit ook zo belangrijk. Rassen die minder snel spruiten, dat is bijvoorbeeld het beste antwoord op de discussie rond MH. Maar dat is een hele zoektocht voor de veredeling. De techniek verbetert ook, zoals een veldspuit met veel meer mogelijkheden. Dat kan bij sommige knelpunten oplossingen bieden.”De sector is zich door de MH-kwestie heel bewust geworden van haar kwetsbaarheid. De nieuwe uitdaging is het vervallen van de toelating voor insecticide fipronil als zaadcoating in uien. Een alternatief is niet voorhanden. En de trips die de uienteelt enorm parten speelt dit teeltseizoen is ook zoiets; telers zitten met de handen in het haar, nadat middelen dit voorjaar hun werk niet konden doen door de droogte. Er zijn geen alternatieven.Voorsprong export behouden“We moeten proberen onze voorsprong in de export te behouden. Daarom heb je oplossingen nodig als bedreigingen zich voordoen”, weet Remijn.Guus Bergmans van chemiebedrijf Basf: “In de Nederlandse uiensector wordt topsport bedreven. Alles is zo geoptimaliseerd dat er niets mis mag gaan. Alle schakels en elementen worden gebruikt en zijn dus nodig voor een goed resultaat.” Hoe de sector zich kan weren tegen onaangename verrassingen, weet hij ook niet. “Dat is heel moeilijk.” Collega Eric Kiers vult aan: “Wij ontwikkelen voortdurend nieuwe producten, maar dit duurt gemiddeld tien jaar.”De maatschappij is echter kritisch op het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Dat leidt tot een hang naar biologische alternatieven. De Rabobank beveelt het de sector ook aan om het gebruik van gewasbescherming te minimaliseren.‘Ondersneeuwen chemie dreigt’Het nadeel van de aandacht voor verduurzaming is dat de noodzaak van goede gewasbeschermingsmiddelen dreigt onder te sneeuwen, maakt Carlos Nijenhuis van Nefyto duidelijk. “Verduurzaming is prima, maar vergeet niet dat je moet zorgen voor gedegen alternatieven”, legt hij uit. ”Voor behoud van de exportpositie kan Nederland zich geen risico’s veroorloven. Telers zijn bij ons aan het goede adres voor het ontwikkelen van gewasbeschermingsmiddelen, mits er goede vraag naar is.”Fabrikanten produceren geen middelen om ze voor de zekerheid op de plank te leggen. “De sector moet niet het pakket afschrijven onder het mom van verduurzaming, want dan kom je zonder producten te zitten.”Analyse nodig van middelenAlle noodzakelijke middelen en de beschikbaarheid daarvan zouden op een rijtje moeten worden gezet, bijvoorbeeld in Uireka, het driejarige ketenbrede kwaliteitsonderzoek in de uiensector. Na zo’n analyse wordt de teelt niet zo snel meer onaangenaam verrast en kan zij voorsorteren op mogelijke knelpunten. Remijn: “Die focus is er wel na het afgelopen jaar. Gelukkig zijn de lijntjes kort in de uiensector en krijgen we snel iets georganiseerd. We onderzoeken alternatieven, maar het valt gewoon niet mee.”