‘Notoire overtreders moeten gestopt worden’

Boeren moeten niet meer wegkijken bij collega’s die continu over de schreef gaan. LTO-portefeuillehouder Jeannette van de Ven werkt aan een mentaliteitsverandering. “Als agrarische sector hebben we de taak mensen aan te spreken als ze zich niet aan de regels houden.”Toen ze gevraagd werd voor de functie van portefeuillehouder Gezonde Dieren bij LTO dacht Jeannette van de Ven in eerste instantie dat een dergelijke functie niets voor haar zou zijn. Ze vindt zichzelf niet zakelijk genoeg. Maar het LTO-bestuur hield vast aan haar kandidatuur omdat het in Van de Ven een verbinder ziet tussen de verschillende sectoren. Bovendien heeft ze in de Q-koorts periode als LTO-vakgroepvoorzitter geitenhouderij bewezen ook tussen de sector en de maatschappij een verbindende factor te kunnen zijn.Jeannette van de Ven (52) is sinds vorig jaar LTO-portefeuillehouder Gezonde Dieren, portefeuillehouder Integriteit en voorzitter van het Vertrouwensloket Welzijn Landbouwhuisdieren. Ook is ze ZLTO-bestuurslid. Tot begin 2017 was ze LTO-vakgroepvoorzitter Geitenhouderij. Ze heeft samen met haar man een geitenbedrijf met 1.600 melkgeiten in Oirschot (Noord-Brabant). - Foto: Bert JansenEen klein jaar geleden nam ze tussentijds de portefeuille Gezonde Dieren over van Toon van Hoof. Vanaf 2018 is haar eerste volledige zittingsperiode van drie jaar ingegaan. Dat geldt ook voor haar voorzitterschap van het Vertrouwensloket Welzijn Landbouwhuisdieren. Want het loket is min of meer onverbrekelijk verbonden aan de portefeuille Gezonde Dieren. Sinds medio 2017 zwaait Van de Ven ook daar de scepter. Daarmee is dierverwaarlozing een belangrijk aandachtspunt geworden in haar agenda. LTO zet onder voorman Marc Calon sterk in op integer handelen. Boeren moeten desnoods geroyeerd worden als LTO-lid als ze zich niet aan de regels houden, aldus Calon. Niet geheel toevallig is sinds dit jaar de portefeuille Integriteit in het leven geroepen. Ook deze beheert Van de Ven als portefeuillehouder.Het aantal meldingen van dierverwaarlozing waarbij het Vertrouwensloket Welzijn Landbouwhuisdieren in actie is gekomen, is in 2016 bijna dubbel zo hoog als in 2015. Gaat het zo slecht met de landbouwdieren?“Dat kun je zo niet zeggen er wordt ook gewoon meer gemeld. Op veel van die meldingen hoeven we gelukkig niets uit te doen. Dan gaat het om een Shetlandpony die in de winter in de wei staat.”Hoeveel meldingen heeft het Loket in behandeling genomen?“Dat waren er 158 in 2016, inderdaad bijna een keer zoveel als in 2015. Ik verwacht over 2017 een vergelijkbaar aantal als over 2016. Vorig jaar zagen we wel een stijging in het aantal meldingen bij de melkveehouderij. Dergelijke stijgingen zijn soms terug te herleiden. Zoals in dit geval de melkprijs- en fosfaatproblematiek.”Uit welke hoek komen de meeste meldingen?“De meeste meldingen komen voor bij melkvee, schapen en paarden. Allemaal dieren die buiten lopen, dus zichtbaar zijn. Dat er weinig meldingen zijn bij varkens en pluimvee wil niet zeggen dat het daar niet voorkomt. Als het daar voorkomt is het meestal ook gelijk heel heftig en vaak een NVWA-zaak.”Heeft het Vertrouwensloket extra aandacht voor een sector waar het economisch minder gaat?“Ja, de fipronil-affaire in de pluimveehouderij is daar een voorbeeld van. Niet dat alle pluimveehouders hun dieren verwaarlozen maar het Vertrouwensloket is gericht op het welzijn van de dieren en dat is weer een op een gekoppeld aan het welzijn van de veehouder. We letten dan extra op signalen uit de betreffende sector, in dit geval de pluimveehouderij. We hopen vooral dat erfbetreders als voerleveranciers en dierenartsen goed op mogelijke signalen letten en ons als het nodig is inschakelen.” Wat gaat er aan vooraf voor het Vertrouwensloket in actie komt?“Het Vertrouwensloket is een initiatief van LNV, NVWA en de sectoren. We hebben een afsprakenkader, een soort gedragscode wat we doen om dierverwaarlozing te voorkomen en dierenwelzijn te bevorderen. De basis is op tijd melden en bespreekbaar maken. Een aantal erfbetredende partijen, zoals voerleveranciers en bedrijfshulpverlening, hebben het afsprakenkader mede ondertekend. Als we het serieus genoeg vinden, gaat iemand van het loket er op af, bijvoorbeeld een projectleider van LTO of van de GGD. Die projectleider doet een eerste inventarisatie. Onze grens ligt bij meldingen van dode dieren. In dat geval gaan niet wij, maar de NVWA er op af. Lukt het om bij zo’n boer binnen te komen?“Ja, vaak lukt dat wel, vaak wordt het als een opluchting gevoeld dat er eindelijk iemand aandacht heeft voor hun problematiek. Onze boodschap is ook geen veroordeling, we willen een helpende hand bieden. Afhankelijk van de ernst van de situatie komt er na de inventarisatie een preventieteam of een begeleidingsteam. De eerste is er voor ‘afglijdende’ ondernemers die hulp nodig hebben. Dat is vaak een combinatie van een dierenarts met een financiële/fiscale specialist of iemand uit de sociale hoek afhankelijk van de behoefte. Daarvoor hebben we 12 specialisten die oproepbaar zijn. Het gaat altijd om een korte interventie, die we in 2 tot 3 maanden afbouwen.”Waarom zo’n korte periode. Is dat wel genoeg om de boel weer op de rit te krijgen?“Dat is de prijs van ons succes. We hebben gewoon veel meldingen. De meeste trajecten die we inzetten duren meestal een halfjaar of langer. Dat betekende veel werk en het budget liep daardoor te veel op. En we willen natuurlijk wel iedereen helpen. We hebben er daarom voor gekozen om in die drie maanden een grote klap te maken en daarnaast ook het bestaande netwerk rondom de boer te organiseren. In eerste instantie kijk je naar de familie, de dierenarts of de voerleverancier om als bedrijfscoach op te treden.” Zijn er veel recidivisten die steeds opnieuw hun dieren verwaarlozen?“Ja die zijn er, maar dat is gelukkig een hele kleine groep, minder dan 5%. Dat maakt het werk ook heel dankbaar want de rest komt niet meer in die vervelende situatie terecht.”Zijn er ook grenzen? Kun je iemand verbieden nog langer dieren te houden? Moet daar wetgeving voor komen?“Ik denk dat een dergelijke wetgeving een goede zaak is als de kaders duidelijk zijn gesteld. Boeren die continu over de schreef gaan mogen niet eindeloos door kunnen gaan. Of dat voor drie of vier keer geldt en voor 2 of 20 dieren vind ik een lastige, dat zal die wetgeving moeten afkaderen. Duidelijk zal moeten zijn welke sanctie op welke overtreding staat. Wetgeving op dit terrein kan helpen om de machteloosheid op te lossen in sommige alsmaar terugkerende situaties van dierenverwaarlozing.”Heeft de portefeuille Integriteit ook een rol bij dierverwaarlozing?“We moeten binnen LTO gaan afstemmen hoe we met elkaar omgaan. Hoe willen we als sector gezien worden. Er zijn de laatste tijd zo veel schandalen geweest, denk aan paardenvlees, mest of fipronil. Hoe gaan we daar mee om. Kunnen we de vragen beantwoorden die er komen naar aanleiding van zo’n schandaal. Natuurlijk is er een wettelijk kader wat wel en niet mag, maar het gaat om gedrag van mensen. Mensen moeten niet meer wegkijken bij zaken als dierverwaarlozing of andere schandalen. Daarom staat integriteit nu prominent op de agenda. Want als je er niet over praat is alles altijd goed. Daarom hebben we nu deze werkgroep die bestaat uit iemand van LLTB, LTO Noord en een oud-werknemer van de NVWA.”‘Mensen moeten niet meer wegkijken bij zaken als dierverwaarlozing’Wat verwacht u van boeren?“Als een schandaal naar buiten komt, zeggen veel mensen vaak dat ze dat eigenlijk altijd wel wisten. Ook boeren onderling. Maar blijkbaar is er een drempel om het er over te hebben. Je moet jezelf de vraag te stellen: is dit nu wel normaal?” Dus een meldlijn. Zoals bij het Vertrouwensloket?“Er komt zeker geen kliklijn. Het is veel meer de bedoeling dat mensen ergens terecht kunnen als ze denken dat het niet pluis is en dat ze feedback krijgen hoe ze met die kennis kunnen omgaan. Als er veel van dergelijke meldingen komen uit een bepaalde sector kun je de vakgroep oproepen de gedragslijn beter te definiëren. Als het uit een bepaalde regio komt is de vraag of de leden wel weten wat van ze verwacht wordt. We zitten nu nog aan het begin. Het moet bespreekbaar gemaakt worden.”De bedoeling is dus dat boeren in actie komen?“De vuile was heeft veel invloed op de hele sector. Het zal tijd kosten om die mentaliteit van er niet over praten te veranderen. Maar als we het niet aanslingeren, zal het zeker niet gebeuren. Als agrarische sector hebben we de taak om de mensen aan te spreken die zich niet aan de regels houden. Hun handelswijze kan grote gevolgen hebben voor de sector.”Kunt u als portefeuillehouder Integriteit ingrijpen in vakgroepen?“Nee zo is het niet gedefinieerd. Om te klankborden hoe het goed in de verf te zetten en boeren en tuinders bewust te maken.”Zijn er sancties voor overtreders?“Je kunt een lid royeren en een bestuurder ontslaan, maar wanneer iets ernstig genoeg is moet nog bepaald worden.”Grotere rol voor erfbetredersEen betere manier om dierverwaarlozing aan te pakken is volgens LTO-portefeuillehouder Jeannette van de Ven een andere opstelling van de partners van het Vertrouwensloket. “De dierverwaarlozing vraagt volgens mij een andere houding van partijen die met ons samenwerken. Het zou beter zijn als erfbetreders meteen zelf het gesprek met de boer aangaan en niet meteen het Vertrouwensloket inschakelen als ze het al zien glijden. Maar ik begrijp dat een voerleverancier andere belangen heeft, namelijk voerverkoop. Ik heb gesproken met partners. Het zou helpen als mensen bijvoorbeeld concessies kunnen doen aan hun omzetdoelstelling om de boer te helpen.”