Noordelijke telers brengen zelf verzilting in beeld

Telers in het Friese en Groningse zeekleigebied gaan zelf het zoutgehalte in oppervlakte- en drainwater meten.De noordelijke akkerbouw wil meer zicht krijgen op de verzilting in het gebied. Daarom is dit jaar het project ‘Boeren Meten Water-Verzilting’ opgestart. Het richt zich op akkerbouwers in het Friese en Groningse zeekleigebied. Telers gaan zelf het zoutgehalte in oppervlakte- en drainwater meten en zetten apparatuur in hun percelen om grondwaterstand en zoutgehalte te meten. Ruimte voor honderd deelnemersBinnen het project is er ruimte voor vijftig deelnemers in Friesland en vijftig in Groningen. Door op grote schaal metingen te doen, ontstaat er een goed beeld van de mate van de verzilting in het gebied. AquaMobile en AquaPinIn het voorgaande tweejarige ontwikkelingstraject ‘Boeren Meten Water’ is apparatuur ontwikkeld waarmee telers zelf het zoutgehalte van het water kunnen meten. Dat zijn de AquaMobile en de AquaPin. De AquaMobile is een handmeter waarmee het zoutgehalte in sloot of drainwater gemeten kan worden. Deze is gekoppeld aan de smartphone waarmee gps-coördinaten en tijdstip van bemonstering vastgelegd worden. De AquaPin is een vast meetinstrument dat in een perceel de grondwaterstand, zoutgehalte en vochtgehalte meet. Alle gegevens worden op een centraal dashboard verzameld. Voor de individuele teler geeft deze informatie inzicht of verzilting al speelt op zijn bedrijf of dat er kans is op schade door verzilting. Op basis hiervan kan de ondernemer maatregelen nemen voor het beperken van gewasschade of andere gewassen in het bouwplan opnemen._{Tekst gaat door onder de foto}Als gevolg van bodemdaling, zeespiegelstijging en hogere verdamping dreigt de noordelijke kleigrond te verzilten. - Foto: Hans PrinsenVerzilting groeiend probleemVerzilting is onder andere door klimaatverandering een groeiend probleem in de kustgebieden. De kleigronden daar zijn ontstaan in gebieden waar ooit de zee stroomde. Het diepere grondwater is daar overal meer of minder zout. Landbouw in deze gebieden is mogelijk dankzij een relatief dunne zoetwaterlens in de percelen en zoetwateraanvoer via sloten. Echter door zeespiegelstijging neemt de kweldruk van het zoute grondwater toe. En hogere temperaturen zorgen voor een grotere verdamping door de gewassen. Wordt dan ook nog beregend met brak water dan neemt de verzilting van boven ook nog toe. Maar ook drainage vergroot de kans op verzilting doordat zoet regenwater door de drains afgevoerd wordt in plaats van in de ondergrond te zakken en daar het zoute water terugdrukt.Verzilting vaak niet herkend door telersVolgens projectleider Gerhard Noordhof van LTO Noord wordt verzilting door telers vaak niet herkend. Gewasschade loopt maar langzaam op. In de eerste fase kleurt het blad van de gewassen wat donkerder en blijven de bladeren kleiner. Schade komt vaak pleksgewijs voor. Bij hogere zoutconcentraties verschrompelt het blad en verwelkt de plant. Dat lijkt op droogteschade.