Noaberbig toont belang stabiele PRRS-situatie aan

Voor het project Noaberbig hebben zeugenhouders maandelijks de PRRS-situatie van biggen gemonitord. Een stabiele PRRS-situatie betaalt zich terug.De afgelopen decennia is in de varkenshouderij gezocht naar manieren om het PRRS-virus onder controle te houden en liefst uit te bannen. Inmiddels zijn monitoring en vaccinatie, naast algemene hygiënemaatregelen, breed ingeburgerd om de ziekte beheersbaar te houden.Dierenartsenpraktijk De Oosthof werkt sinds 2014 via het project Noaberbig om op bedrijfsniveau te werken aan het verminderen van PRRS-problemen. Een groep varkenshouders wordt sinds die tijd begeleid en gemonitord.Het is een soort proeftuin waarin dierenartsen en varkenshouders ervaring opdoen. “Alle bedrijven hebben al eens PRRS binnen gehad. Dat is ook niet gemakkelijk te voorkomen, maar we zien dat de deelnemende varkenshouders in de loop van de jaren veel kennis over PRRS hebben opgedaan. Daardoor weten ze goed op een infectie te reageren”, aldus dierenarts Tom Verbruggen van De Oosthof. Hij ziet wel dat de frequentie van monitoring eigenlijk te laag was om echt goed inzicht te krijgen in de situatie. Dat is ook een praktische en economische afweging.Noaberbig voor regionale aanpak PRRSHet project Noaberbig is in 2014 gestart door dierenartsenpraktijk De Oosthof als vrijwillig regionaal bestrijdingsprogramma voor PRRS. De naam refereert aan het noaberschap, wat in Oost-Nederland over de zorg voor buurtgenoten gaat.
De invulling van Noaberbig is geënt op de Amerikaanse ARC’s, de Area Regional Control Projects. Hierin werken varkenshouders, dierenartsen en andere betrokkenen samen om de infectiedruk in een afgebakend gebied te verlagen en daarmee de kans op een uitbraak en de negatieve gevolgen ervan te verminderen.
Het programma is gestart met een 10-puntenplan waarbij varkenshouders een certificaat konden krijgen. Dit jaar kreeg het project een impuls door de samenwerking met farmaceut Hipra rondom intensieve monitoring.
Naast de Noaberbig zijn er in Nederland nog enkele vergelijkbare kleine projecten in het Oosten van Brabant. Het PRRS-project in Noord-Nederland uit 2013 is vanwege geldproblemen vroegtijdig stopgezet.Consequent monitorenRecent is met een aantal deelnemers een nieuw project gestart. Iets soortgelijks heeft via farmaceut Hipra eerder in Spanje gedraaid op zo’n 40 bedrijven met in totaal 90.000 zeugen. Het project behelst het consequent monitoren van gespeende biggen om relaties te onderzoeken wat de impact is van PRRS op de technische en economische resultaten. Daarnaast wordt een audit gedaan om de biosecurity van de bedrijven in kaart te brengen. Uiteindelijk moet het inzicht geven in hoeverre sprake is van een zogenoemde stabiele of instabiele PRRS-situatie.Het project in Nederland is begin 2020 gestart op twaalf bedrijven met zeugen. Ook sloten twee bedrijven met vleesvarkens aan om zijdelings informatie bij de opleg van de biggen te halen. Het was de bedoeling om de resultaten dit najaar met de ondernemers te bespreken, maar vanwege corona heeft dat nog niet plaats gehad. Daarom willen De Oosthof en Hipra de eerste ervaringen alvast met Boerderij delen. Er wordt nog gezocht naar een mogelijkheid om dit met de betrokken varkenshouders te kunnen bespreken. _{Tekst gaat verder onder de foto‘s.}
Het afnemen van bloed bij biggen is de basis voor de intensieve monitoring uit het project dat met de Noaberbig is gedraaid. Dit geeft inzicht in de mate van stabiliteit van de PRRS-situatie op bedrijven. Indien nodig worden maatregelen genomen. - Foto's: Ronald HissinkVaccinatie is een mogelijkheid om de PRRS-situatie te stabiliseren. Monitoring geeft inzicht in de beste strategie.Monitoring PRRS op 12 bedrijvenHet eerste halfjaar zijn op de bedrijven maandelijks 30 biggen gemonitord een week voor of na het spenen, of vóór een PRRS-enting. Bloed is vervolgens bij het laboratorium van Hipra in Spanje onderzocht. Daarmee is met een kleurcode bepaald of een bedrijf in een bepaalde week stabiel of instabiel is voor PRRS. Parellel daaraan zijn de technische resultaten over dezelfde tijdspanne steeds geanalyseerd. Zodoende kunnen veranderingen in de PRRS-situatie worden gekoppeld aan veranderingen van de resultaten.Als dat in beeld is, kan de dierenarts bekijken welke mogelijkheden er zijn om de situatie te stabiliseren. Vaccinatie ligt dan voor de hand, maar het is wel de vraag bij welke dieren en wat het beste moment is. Ook moet de PRRS-stam in beeld zijn. De continue monitoring van de bloedwaardes kan in dat alles meer inzicht geven.Verder wordt duidelijk in hoeverre de huidige vaccinatie voldoende effectief is. Hier gelden dezelfde afwegingen, maar ook bijvoorbeeld de hele vaccinatiestrategie en de manier van vaccineren. Daar worden in de praktijk nog wel eens fouten mee gemaakt.Eerste resultaten monitoring PRRSUit de eerste resultaten komt naar voren dat bedrijven met een stabiele PRRS-situatie een wat lagere uitval en meer levend geboren biggen hebben. Bij een bedrijf met 600 zeugen is het verschil ruim één extra big per jaar, wat een extra saldo van ruim € 20 per zeug oplevert. De kosten voor de aanpak zijn becijferd op € 300 per maand. Dat is exclusief de kosten voor eventuele vaccinatie omdat die erg bedrijfsspecifiek zijn.In de proef in Spanje is ook gekeken naar de eventuele negatieve gevolgen van een voor-de-voetvaccinatie met PRRS op de resultaten. Die bleken er volgens Herman Prüst, dierenarts bij Hipra, niet te zijn, kijkend naar de situatie acht weken voor en acht weken na de vaccinatie.Met die Spaanse proef is met de grotere aantallen niet alleen inzicht in de situatie op individuele bedrijven verkregen, ook wordt gezocht naar relaties tussen een stabiele of instabiele situatie en de vaccinatiestrategie en interne en externe biosecurity. Bedrijven met een betere biosecurity hebben volgens Prust minder onstabiele weken. Voor de Nederlandse situatie waren daar de aantallen te klein en de verschillen tussen bedrijven te groot.Vervolg proef PRRS onzekerAls gevolg van corona heeft de proef korter geduurd dan de bedoeling was. Het is ook nog onzeker hoe het vervolg eruit gaat zien. De Oosthof heeft bij een eventueel vervolg ideeën om ook een biest-check mee te nemen, om zodoende nog meer inzicht te krijgen in de opbouw van immuniteit bij biggen.Een aantal varkenshouders heeft interesse om ook na de proefperiode met de systematiek door te gaan. Volgens dierenarts Verbruggen is een dergelijke aanpak breder toepasbaar, maar hebben varkenshouders doorgaans meer stimulans nodig om een intensieve monitoring te gaan doen.Zo voorkom je schade als gevolg van PRRSDe varkenshouderij leert met vallen en opstaan leven met PRRS. Ondernemers kunnen het nodige doen om schade te beperken.Monitor de status met behulp van bloedonderzoek bij biggen en/of zeugen. Dit kan ook inzicht geven in het virustype en effectiviteit van vaccinatie.Voorkom PRRS op het bedrijf. Denk aan eigen aanfok, een stikt hygiëneprotocol met hygiënesluis, schone- en vuile weg en zes weken quarantaine bij aanvoer. Filteren van lucht kan helpen de laatste route af te dichten.Leef de algemene hygiëneregels na om verspreiding binnen het bedrijf te voorkomen. Belangrijk regels zijn all-in all-out, scheiding van leeftijdsgroepen en geen (zieke) dieren terugplaatsen.Maak varkens weerbaar met vaccinatie. Een vaccinatie helpt ook de gevolgen van een uitbraak te verkleinen. Vaccins voorkomen niet dat de virusuitscheiding door besmette dieren volledig blokkeert, maar vermindert wel het circuleren van virus op het bedrijf.Optimaliseer omstandigheden rondom klimaat, voeding en bezetting.