‘Nieuwe kabinet moet mee investeren in klimaatbestendig Nederland’

Zijn we voorbereid op het weer van de toekomst? Als waterschappen komen wij tot de conclusie: nog lang niet. We worden ingehaald door de gevolgen van klimaatverandering.De hoosbuien die het KNMI had voorspeld voor 2050 vallen nu al en 2016 was het warmste jaar ooit gemeten. Als we niets doen, is het zeker dat we tot 2050 ruim € 71 miljard schade als gevolg van wateroverlast en langdurige droogte tegemoet zien. Betere samenwerking tussen overheden, land- en tuinbouw, natuur- en milieuorganisaties, inwoners en bedrijven moet dit voorkomen. Dat het klimaat verandert, merken de waterschappen al decennia lang. Dijken moeten sneller worden versterkt, er moet meer ruimte worden gecreëerd voor overtollig water en droogte wordt intensiever bestreden. De extreme buien en wateroverlast in juni 2016 hebben duidelijk gemaakt dat de ruimtelijke inrichting en het watersysteem onvoldoende zijn afgestemd op de klimaatverandering. Ook lange periodes van droogte en hitte zijn kenmerken van die klimaatverandering, die al op korte termijn onze steden, landbouwgronden en natuurgebieden bedreigt. Steeds meer mensen en bedrijven ervaren de schade en overlast. StimuleringsregelingDe klimaatverandering is de abstractie voorbij en heeft ook in ons land een gezicht gekregen. De Unie van Waterschappen pleit daarom voor een stimuleringsregeling die gemeenten en waterschappen in staat stelt gezamenlijk het watersysteem, de riolering en ruimtelijke ordening zo in te richten dat overlast en schade zoveel mogelijk worden beperkt. Van de Rijksoverheid en de provincie wordt gevraagd water een meer sturende rol in de ruimtelijke ordening te geven. Waterschappen zetten zich in voor extra maatregelen binnen het eigen watersysteem en steken de helpende hand uit naar gemeenten, particulieren en bedrijven, om samen te werken aan oplossingen die wateroverlast en problemen door langdurige droogte helpen verminderen. De steeds frequenter voorkomende wateroverlast en extreme droogte bedreigen direct de bedrijfsvoering van agrariërs. De uitdaging is om de kwetsbaarheid te verkleinen. Wateroverlast treedt steeds vaker op tijdens het groeiseizoen; met gewassen op het land, die dan (tijdelijk) onder water staan. Verbetering van bodemstructuur en hoger organischestofgehalteVroeger was het vooral erg nat in het najaar en de winter, als de akkers leeg zijn en de koeien op stal staan. Dan is de schade bij wateroverlast beperkt. Nu gaat het steeds vaker om zomerse extremen en zorgen enorme plensbuien of hagel voor lokaal water op het land en schade aan gewas (of kas). Schade door droogte ontstaat meer sluipenderwijs dan schade door wateroverlast, maar de totale schade is misschien wel groter. Verbetering van de bodemstructuur en een hoger organischestofgehalte kan helpen om sponswerking van de bodem te vergroten. Maatregelen die helpen bij zowel wateroverlast als in droge tijden.Wateroverlast is als gevolg van de klimaatverandering niet altijd en overal meer te voorkomen. Agrariërs staan primair zelf aan de lat voor het voorkomen van schade, maar waterschappen kunnen en willen wel helpen. Met een dalende bodem en extremere buien moeten soms zulke grote investeringen worden gedaan om lage delen droog te houden, dat niet in alle gevallen opweegt tegen de te vermijden schade. Waterschappen gaan in dergelijke gevallen samen met agrariërs om tafel om te bezien of alternatieve oplossingen mogelijk zijn.Bufferruimte voor waterbergingLimburg en Noord-Brabant zijn in juni 2016 geconfronteerd met ernstige wateroverlast. Extreme regenbuien waren de oorzaak van beken die buiten hun oevers traden, met veel ondergelopen landbouwgrond als gevolg. In Limburg wordt nu langs de oevers van beken bufferruimte gecreëerd om water te bergen. De extra ruimte voor het water wordt alleen benut bij veel neerslag. Bij deze beken wordt de wateropgave gecombineerd met natuurontwikkeling, waarbij ook extensief agrarisch gebruik mogelijk blijft.‘Alleen samen kunnen we schade zoveel mogelijk voorkomen’Klimaatverandering vraagt om een snelle verduurzaming van economie en samenleving. Om de overgang naar een energieneutraal en klimaatbestendig Nederland te versnellen, hebben de waterschappen de handen ineen geslagen met provincies en gemeenten in de gezamenlijke investeringsagenda, naar een duurzaam Nederland. We vragen het nieuwe kabinet om mee te investeren in nationale programma’s en knelpunten in wet- en regelgeving weg te nemen. En we vragen agrariërs, bedrijven, maatschappelijke organisaties en burgers om mee te doen. Alleen samen kunnen we schade zoveel mogelijk voorkomen en gesteld staan voor wat de toekomst brengt.