Nieuw Mesdag-cijfer: 35% stikstof afkomstig van landbouw

Het aandeel van de stikstofdepositie uit de landbouw op Natura2000-gebieden in Nederland bedraagt 35%.Dat blijkt uit nieuwe berekeningen van onderzoekers Geesje Rotgers en Richard Zijlstra in het rapport Stikstof in een verstikkend politiek debat. De onderzoekers stellen dat het natuurbeleid moet worden herzien, omdat er bij het stikstofbeleid wordt gestreefd naar onrealistische doelen en streefwaarden, “die in veel gevallen onder geen beding haalbaar zijn en bovendien als harde getallen worden toegepast in het beleid (...).”Eenzijdige aandacht voor stikstofEerdere berekeningen van Rotgers en Zijlstra kwamen uit op een landbouwaandeel van 25%. Dat percentage bleek onjuist, omdat bij de berekeningen aan stikstofoxiden en ammoniak ten onrechte hetzelfde gewicht was toegekend.Door de eenzijdige aandacht voor stikstof, verliest het natuurbeleid aan doelmatigheid, aldus het rapport van Rotgers en Zijlstra. Eerder stelde het Planbureau voor de Leefomgeving ook dat de aandacht voor stikstof andere opties voor natuurverbetering naar de achtergrond drukken. Peilverhoging in en om natuurgebieden of vergroting van het natuurareaal, zijn ook opties die tegemoet kunnen komen aan de vereisten van de Vogel- en Habitatrichtlijn voor de instandhouding van natuur.Pleidooi voor maatschappelijke kosten-batenanalyseDe onderzoekers bevelen aan om een deugdelijke maatschappelijke kosten-batenanalyse vanuit economisch perspectief te maken. Het moet duidelijk zijn welke kosten gemoeid gaan met bijvoorbeeld de vermindering van 100 mol stikstofdepositie en welk effect dat heeft op kwetsbare natuur.Rotgers en Zijlstra stellen dat het stikstofdebat wordt gedomineerd door het aandeel van de landbouw in de landelijke schuldvraag. Zowel de Commissie Remkes als het kabinet stellen overigens voortdurend dat alle sectoren die bijdragen aan de stikstofdepositie, evenredig aan de oplossing moeten bijdragen.Nieuwe berekeningenDe berekening van het landbouwaandeel in de jongste berekeningen van het Mesdagfonds is gebaseerd op het totale oppervlakte van de Natura2000-gebieden, inclusief de gebieden die niet kwetsbaar zijn voor stikstof. Als de berekening wordt gedaan voor alleen de voor stikstof gevoelige gebieden, dan komen de Mesdag-onderzoekers uit op hetzelfde percentage als het RIVM: 41% landbouwaandeel. Accent op weinig effectieve maatregelen kabinetIn het rapport van het Mesdagfonds wordt het accent niet gelegd op het landbouwaandeel in de stikstofdepositie, maar op de weinig effectieve maatregelen waar het kabinet nu aan werkt. Volgen Rotgers (journalist) en Zijlstra (civiel Ingenieur en geodata analist) is de kabinetsaanpak om bedrijven met hoge emissies bij natuurgebieden te saneren, in strijd met de juridische grondslag van de natuurwetgeving. Het gaat bij de bescherming van natuur om de depositie en niet om de emissie, aldus het rapport.Lees ook: Stikstofwinst door corona geschat op 1%Uit berekeningen van het Mesdagfonds blijkt dat het uitkopen van landbouwbedrijven in de nabijheid van kwetsbare Natura2000-gebieden voor de depositie in die gebieden maar een beperkt effect heeft. Dat is in lijn met wat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid zegt: slechts een beperkt deel van de ammoniakemissie komt dichtbij het emitterende bedrijf terecht.DepositiemetingenHet Mesdagfonds heeft de Universiteit van Amsterdam opdracht gegeven voor het doen van depositiemetingen in Nederlandse natuurgebieden en bij landbouwbedrijven. Voor de metingen wordt onder meer gebruikgemaakt van stikstofgevoelige planten, die reageren op stikstofdepositie. Met isotopenonderzoek wordt bovendien gekeken wat de bron van de stikstof is. Op dit moment zijn de voorbereidingen voor het onderzoek gaande. De metingen beginnen later dit jaar. De verwachting is dat het totale onderzoek drie jaar zal duren. De verminderde verkeersintensiteit van dit moment zal effect hebben op metingen, als die ontwikkeling voor langere tijd aanhoudt.