‘Natuurinclusieve landbouw is ontwikkelrichting’

Natuurinclusieve landbouw is een nieuw toverwoord in de wereld van agrarisch natuur- en landschapsbeheer, zo lijkt het. Wat betekent het? Alex Datema geeft zijn visie als bestuurder én vooral als boer.BoerenNatuur.nl is de landelijke vereniging van veertig agrarische collectieven die samen een groot deel van het agrarisch beheer van natuur en landschap in het buitengebied voor hun rekening nemen. Bij deze collectieven zijn achtduizend boeren aangesloten, die samen op ongeveer 80.000 hectare agrarisch natuurbeheer uitvoeren. Dit voorjaar heeft BoerenNatuur een integrale visie opgesteld op natuurinclusieve landbouw. We hebben het begrip gedefinieerd langs vier thema’s: bodem, flora en fauna, agrarisch cultuurlandschap en de milieueffecten vanuit de landbouw op de omgeving. Voor al deze thema’s kunnen we bepalen hoe we willen dat de situatie er over tien jaar uitziet en zo een einddoel vastleggen. Ik zie natuurinclusieve landbouw als een ontwikkelrichting.Laten we eerst eens kijken wat we op korte termijn al kunnen doen op weg naar natuurinclusieve landbouw. Ik wil u daarom meenemen in de eerste voorzichtige stapjes die wij op ons bedrijf zetten.‘Grasland vernieuwen als het echt nodig is’BodemWe proberen al jaren om het organischestofgehalte van onze bodem te verhogen. Dat doen we op een hele simpele manier: alleen grasland vernieuwen als het echt nodig is. De gemiddelde ‘leeftijd’ van ons grasland schat ik op twintig jaar. Als we dan toch gaan vernieuwen, doen we dat zonder te ploegen. Hierdoor is het organischestofgehalte in onze bodem nu gemiddeld 15%.Flora en faunaWe zitten in een weidevogelkerngebied en hebben de mogelijkheid om aan weidevogelbeheer te doen. Dit doen we al twaalf jaar met steeds zwaardere beheerpakketten, zoals verlaat maaien, kruidenrijk grasland en plas-dras. Samen met onze buren lukt het ons de laatste jaren om de weidevogelpopulatie in onze polder stabiel te houden. Naast het betaalde beheer bemesten we alle perceelsranden minder of niet en worden deze bij de eerste snede niet gemaaid. Dit betreft maximaal twee meter gerekend vanaf de waterlijn. Dit biedt bloemen en kruiden een kans en geeft beschutting voor jonge vogels en hazen.Agrarisch cultuurlandschapHet agrarische cultuurlandschap is bij ons een open landschap met een fijne verkavelingsstructuur: op ons bedrijf is 70 hectare verdeeld over 29 percelen. Het landschap houden we open maar rond de boerderij hebben we een royale erfbeplanting die we goed onderhouden en waar veel vogels dankbaar gebruik van maken.Gewasbeschermingsmiddelen gebruiken we nagenoeg niet en alleen pleksgewijsMilieueffectenDe milieueffecten van ons bedrijf op de omgeving hebben we in de loop der jaren weten te beperken, mede gedwongen door de mestwetgeving, maar we hebben onze kunstmestgift in 2016 verder beperkt tot 150 kilo stikstof per hectare. Gewasbeschermingsmiddelen gebruiken we nagenoeg niet en alleen pleksgewijs.Ik ben er van overtuigd dat iedere boer de mogelijkheid heeft om een eerste stap te zetten die past bij zijn bedrijf en zijn situatie. En als we in de keten onze creativiteit, kennis en innovatiekracht nu ook eens gezamenlijk inzetten op dit spoor, dan weet ik zeker dat er mooie toekomst is voor de Nederlandse natuurinclusieve landbouw.