‘Na twee jaar komen ook leefgebieden in het PAS’

Twee jaar na invoering van het Programma Aanpak Stikstof worden leefgebieden voor vogels in het systeem gezet. Had dat niet eerder gemoeten?Twee jaar geleden werd de vergunningverlening op grond van de Natuurbeschermingswet weer vlot getrokken met de invoering van het Programma Aanpak Stikstof (PAS).Kern van het PAS is het zogenoemde Aerius-systeem waarin alle Natura2000-gebieden zijn opgenomen. Aerius kan aan de hand van gegevens die een veehouder opgeeft berekenen in hoeverre sprake is van stikstofeffecten door een veehouderij op een natuurgebied. Wie zijn bedrijf verandert, kan met behulp van Aerius nagaan of er een vergunning moet worden aangevraagd, of dat kan worden volstaan met een melding. Het systeem houdt voor provincies bij hoeveel ontwikkelingsruimte er is (voor extra stikstofdepositie) en hoeveel daarvan al is vergeven via vergunningen of meldingen.Bezwaar van milieugroepenDat Aerius niet alleen technisch, maar ook juridisch tegen het een en ander bestand moest zijn, was van begin af aan duidelijk. Milieugroepen kondigden meteen al bezwaar aan. De afdeling rechtspraak van de Raad van State heeft er haar handen vol aan. Twee weken geleden kwam er een uitspraak, waarvan eerder al een vooraankondiging was geweest: de Nederlandse rechters willen van de Europese rechter weten hoe Europese regels precies moeten worden uitgelegd. Ondertussen, zei de Nederlandse rechter, kan de afgifte van vergunningen gewoon doorgaan. Al moet het ministerie wel zorgen voor een betere wetenschappelijke onderbouwing.Staatssecretaris Martijn van Dam gaf in een brief aan de Tweede Kamer uitleg over die verwijzingsuitspraak van de Raad van State. Ongeveer terwijl hij die brief schreef, besloot hij samen met de collega’s van Defensie en Infrastructuur en Milieu en de provinciebesturen om voorlopig even geen vergunningen meer af te geven voor activiteiten waarbij sprake was van toename van de stikstofneerslag op kwetsbare natuurgebieden. Dat werd op de website van het PAS-bureau gemeld. Lees ook: Rijk aan zet voor herstel stikstofbeleidLeefgebieden voor vogels in AeriusDe reden was een actualisatie van Aerius, zo stond er in superambtelijke taal: “Deze actualisatie heeft betrekking op een verbetering van het PAS-instrumentarium met het onder andere mogelijk maken van een landsdekkende uniforme toetsing van leefgebieden in Aerius”/ Dat betekent: er moeten leefgebieden voor vogels in Aerius worden opgenomen. De vogels hebben geen last van stikstofdepositie, maar de gebieden waarin ze broeden of foerageren (soms) wel. En dus moeten die gebieden worden beschermd in het belang van de vogels.Van Dam schreef geen woord aan de Kamer over de stopzetting van de vergunningverlening. Verwarring en achterdochtOnder adviseurs ontstond enige verwarring en achterdocht. ‘Het lijkt alsof er onder het mom van een actualisatie van het instrumentarium van het PAS, via de achterdeur toch een (voorlopige) stop op de vergunningverlening komen’, schreef adviseur Steven van Westreenen in een email. ‘Hebben de PAS-partijen nog wel vertrouwen in hun eigen PAS?’Er is, zo verzekerde het ministerie echter, geen enkele relatie tussen de uitspraak van de Raad van State en het besluit om de vergunningverlening op te schorten. Daarom had Van Dam er ook geen melding van gemaakt in de brief over de uitspraak. De staatssecretaris komt er te zijner tijd op terug in een aparte brief over de actualisatie van het PAS.Waarom nu?Blijft de vraag: waarom moeten die leefgebieden twee jaar na invoering van het systeem opeens worden ingepast? Had dat niet bij de invoering van het systeem meteen al gemoeten?