‘Na gat in ozonlaag nu een ammoniakgat’

Na de discussie over de intensieve veehouderij en de volksgezondheid wordt opnieuw teruggegrepen op een eerder met succes beproefde formule: veehouderij en stikstof.Toen ik in 1996 bij advocatenklantoor Linssen ging werken, zou ik iemand die zou voorspellen dat de varkenshouderij er ruim 20 jaar later voor zou staan zoals nu het geval is, in het gezicht hebben uitgelachen. Maar let op, de veehouderij blijft onderwerp van discussie. We zijn er nog niet. En de discussies ontwikkelen zich weer langs bekende lijnen.Twee weken geleden verscheen het bericht dat de ammoniakuitstoot van de veehouderij veel hoger zou liggen dan het ministerie tot op heden aangenomen heeft. Na het gat in de ozonlaag hebben we nu een ‘ammoniakgat’. ‘Men vermoedt dat de prognoses uitgaan van een situatie waarin iedereen zich aan de regels houdt, terwijl men betwijfelt of dat dat in de praktijk ook het geval is’Uit nieuwe metingen en berekeningen zou blijken dat de gemiddelde concentraties ammoniak in natuurgebieden vorig jaar de hoogste waren sinds het begin van de metingen in 2005. Een aanscherping van het beleid zou hard nodig zijn. De wetenschap had ook meteen een mogelijke verklaring voor dit gat: men vermoedt dat de prognoses uitgaan van een situatie waarin iedereen zich aan de regels houdt, terwijl men betwijfelt of dat dat in de praktijk ook het geval is. ‘Veehouderij krijgt weer zwartepiet’Opnieuw krijgt de veehouderij de zwartepiet toegespeeld. Opnieuw zou de ammoniakuitstoot dus halsoverkop dwingen tot ingrijpen. In de jaren negentig kenden we al de hectiek rond de zure regen: de ammoniak afkomstig van de veehouderij zou veroorzaker zijn van de zogenaamde zure regen, die tot de ontbladering en vernietiging van hele bosgebieden zou leiden. Wat Agent Orange was voor de Ho Chi Minh-route, was de intensieve veehouderij voor de Veluwe en Peel. Uiteindelijk viel het allemaal wel mee, in ieder geval waar het betreft de bijdrage door Nederland en zéker de rol van de veehouderij. Na de discussie over de intensieve veehouderij en de volksgezondheid, die overigens nog niet voorbij is, wordt er dus blijkbaar opnieuw teruggegrepen op een eerder met succes beproefde formule: veehouderij en stikstof. ‘Verder lijken meteorologische invloeden en de bodemsamenstelling van grote invloed te zijn’Of de veehouderij de oorzaak is, blijkt nergens uit, net als de aanname dat de grotere ammoniakconcentratie te wijten zou zijn aan vermoedelijke overtreding van regels. Er is, kort gezegd, géén wetenschappelijk bewijs voor deze vermoedens. Wees dan in ieder geval, zo zou ik de wetenschappers op het hart willen drukken, voorzichtig met allerlei vérstrekkende uitspraken over oorzaken, daders en de noodzakelijke te ondernemen stappen. Want eigenlijk staat alles nog in de kinderschoenen. Zo blijkt uit een onderzoek van V-focus dat dit ‘ammoniakgat’ goeddeels te wijten is aan een wiskundige benadering: moet je uitgaan van het rekenkundige gemiddelde, of van de mediaan, die er – anders dan het gemiddelde – rekening mee houdt dat bepaalde niet-representatieve metingen een onevenredig grote invloed hebben op het gemiddelde? Verder lijken meteorologische invloeden en de bodemsamenstelling van grote invloed te zijn. Kortom, er is helemaal geen gat. Ten hoogste een verklaarbaar kuiltje. Net zoals het destijds hooguit miezerde.