Monitoren op varkensziekten als verzekeringspremie

Na een PRRS-uitbraak wilde varkenshouder Noud van Dommelen de vinger aan de pols houden. Een jaarlijks serumprofiel helpt hem daarbij.Wie een eerste blik op het stapeltje grafieken en tabellen op de keukentafel werpt, heeft geen idee waar het over gaat. Toch geven de serumprofielen zeugenhouder Noud van Dommelen en zijn dierenarts Jozef Kwinten veel handvatten om de zeugen en biggen zo gezond mogelijk te houden.PRRSVan Dommelen liet medicijnfabrikant Hipra in 2016 voor het eerst bloed van zijn varkensstapel testen omdat hij last van PRRS had. Bij het onderzoek werd en wordt nog steeds van alle leeftijdsgroepen zeugen, jonge en oude gelten en gespeende biggen bloed getapt en opgestuurd naar het laboratorium van Hipra in Spanje.Nu testen we nog één keer per jaar op ziekteverwekkers om de vinger aan de pols te houdenDaar, in het Spaanse lab, wordt aan de hand van het bloedserum bepaald met welke ziekteverwekkers varkens in aanraking zijn geweest en in welke mate. Ook laten de uitslagen zien in welke mate de dieren beschermd zijn door vaccinatie.“In het begin heb ik het twee keer per jaar laten controleren omdat het met PRRS nog wat onrustig was. Maar nu doen we het nog één keer per jaar om de vinger aan de pols te houden”, vertelt Van Dommelen._{Lees verder onder de foto.}Van Dommelen laat jaarlijks een serumprofiel van zijn varkensstapel maken. De uitslagen bespreekt hij met dierenarts Jozef Kwinten en Herman Prüst van Hipra. - Foto's: Bert JansenVan Dommelen bewaart alle uitslagen en kan deze zo nodig vergelijken.Uitschieters verdwenenIn 2019 liet de PRRS-test nog een paar uitschieters zien, maar nu is de circulatie van het virus binnen het bedrijf laag. “De aanvullende speekseltest bij de gespeende biggen is wel positief voor virus, maar het is de vraag of we over veldvirus praten. Uit de test bleken de waardes zo hoog dat het waarschijnlijk om het vaccinvirus gaat”, wijst Kwinten op de uitslagen.De fokker worstelt met de vraag of hij, nu het rustig is, kan stoppen met PRRS-vaccineren of niet. Zolang de infectiedruk zo laag blijft als nu, zou het kunnen. Maar aan de andere kant blijft er een risico om virus te introduceren, bijvoorbeeld bij aanvoer van fokmateriaal. Zonder vaccinaties is er een behoorlijk risico op een massale doorbraak, wat enorm veel geld kan kosten. Reden om voorlopig dus toch maar niet te stoppen.Tests op APP, griep, vlekziekte, circo, mycoplasma, PRRS en ParvoVan Dommelen laat zijn bedrijf testen op APP, griep, vlekziekte, circo, mycoplasma, PRRS en Parvo. Over het algemeen laten de uitslagen een zeer gunstig beeld voor het bedrijf zien, wijst Technical Service Manager Herman Prüst van Hipra op de grafieken. De infectiedruk is laag en de dekking door vaccinatie is hoog._{Lees verder onder de foto.}Noud van Dommelen (56) heeft een vermeerderingsbedrijf in Oost-West- en Middelbeers (N.-Br).Het bedrijf van Van Dommelen.Dipje door vlekziekte bij eersteworpszeugenToch vertoont de uitslag van vlekziekte een iets afwijkend beeld. Kwinten laat op zijn laptop zien dat bij de uitslag van 2018 sprake was van een totale dekking door vaccinatie, nu vertonen de eersteworpszeugen een dipje: “Toch een vraagstukje. Is er toch wat via de opfok binnen gekomen of ligt het ergens anders? Er lijkt weinig circulatie binnen het bedrijf te zijn, dus zal je er niet snel last van krijgen.”Vaccinatiemethode doorsprekenDe afwijkende gegevens zijn reden om de vaccinatiemethode door te spreken. Van Dommelen geeft aan niet anders dan anders te werken: “Ik vaccineer altijd vanaf de voergang over de zeug heen. Ben ook geen andere naalden gaan gebruiken.”Misschien raakt hij op die manier toch niet altijd precies de goede plek in de nek, bedenkt de dierenarts: “Probeer eens te letten op hoe je precies werkt. Net te ver naar onderen of achteren, of de naald net niet helemaal recht, kan er al voor zorgen dat je vaccin iets minder werkt.”_{Lees verder onder de foto.}De biggen worden onder andere gevaccineerd tegen circo en mycoplasma.Mycoplasmavaccin bij biggenIn 2018 kreeg Van Dommelen te maken met een mycoplasmabesmetting bij de gelten, reden om te vaccineren. Afgelopen jaar is er in januari en juli gevaccineerd. Door de zeugen te vaccineren moet de uitscheiding en dus de besmetting van zeugen op biggen verminderen.Ondertussen is Van Dommelen gestopt met vaccineren van de zeugen en vaccineert hij alleen nog de biggen. “Biggen vaccineer je eigenlijk voor je afnemende mester. Zou ik ook de zeugen nog vaccineren, dan is de kans groot dat de maternale antistoffen de latere vaccinatie van de biggen ondermijnen. Het gaat nu goed, dus zie ik geen reden om bij de zeugen te blijven vaccineren.”Zijn dierenarts is het met hem eens en adviseert de boel goed in te gaten te houden. Zou mycoplasma toch weer de kop opsteken, dan kan er altijd ingegrepen worden._{Lees verder onder de foto.}De uitslag van het circo-onderzoek kan de varkenshouder met zijn afnemer delen.Het serumprofiel bestaat uit een serie grafieken die de besmettingsgraad en beschermingsgraad weergeven.Monitoring moeite waardVan Dommelen ziet het monitoren van zijn veestapel ook als verzekeringspremie: “Op uitbraken van bijvoorbeeld PRRS zit ik helemaal niet te wachten. Dat kost me een veelvoud van het vaccineren.”Door de vinger aan de pols te houden, kan hij sneller inspelen op mogelijke problemen maar ook op vragen van afnemers heeft hij afdoende antwoord. “Neem circo, dat is voor mij niet zo’n probleem; maar dat ik vaccineer is juist gunstig voor de mester. Dan komen ze beschermd binnen.”Door de gezondheidsstatus van biggen regelmatig te onderzoeken, kan Van Dommelen onderbouwen waarom hij bepaalde vaccinaties wel of niet doet. In overleg met de afnemer kan dan gekozen worden voor extra vaccinaties, die voor de afnemer voordelig kunnen zijn.Vermeerderingsbedrijf in Oost- West- en Middelbeers (N.-Br.) – Bedrijfsgegevens:* 450 Topigs TN70 fokzeugen;* 1.800 gespeende-biggenplaatsen;* 30,7 gespeende biggen/zeug per jaar;* 91% afbigpercentage;* beren: Tempo Robust.