Moet het nou altijd grootschalig?

De wat meer grootschalige pluimveehouderij in Laos draait om legkippen. Die worden boven vijvers met kweekvis gehouden! Nu klopt een multinational aan.Ik heb in januari de unieke kans gehad om van Noord- tot Zuid-Laos alle plaatsen te mogen bezoeken waar er uitbraken van de vogelgriep waren geweest. Ik kwam daar om te praten met grote en kleine boeren, veterinairs, bestuurders en handelaren, over hoe dat nu allemaal verliep tijdens die uitbraken.Kippen uit de bomen schietenAl doende leert men, ook in Laos. Waar het bij de eerste uitbraken chaos was, met mensen die hard met hun kippen het bos in holden en mensen van de veterinaire dienst die kippen uit de bomen schoten, liep het later allemaal ordelijker en beter georganiseerd. Dat kwam doordat de compensatieregeling inmiddels wat beter bekend was en iedereen ervaring met ruimen had opgedaan. Het feit dat de uitbraken tot nog toe meestal tot een paar bedrijven beperkt bleven laat zien dat het systeem van detectie redelijk goed werkt en boeren meewerken met het ruimen.Laotiaanse pluimveehouderij: vooral legkippenDe wat grootschaligere pluimveehouderij betreft voornamelijk legkippen. Er zijn amper slachtkuikenhouders; de mensen geven de voorkeur aan ‘kai lao’, het lokale kippetje dat tussen de 0.5 en 1 kg geslacht wordt en dan gekookt in de miesoep terechtkomt. Als je een slachtkuiken zou gebruiken voor die soep, vind je alleen nog maar draadjes in je soep terug en die zijn slecht met chop sticks te eten. Er zijn lokaal geen eendagskuikens te krijgen en die komen dus allemaal uit Thailand, China of Vietnam. Met legkippen is dat één keer per jaar en is nog te overzien, bij slachtkuikens ongeveer 6 keer per jaar en dat wordt lastig.Legkippen boven visvijversDe legkippen worden in units van ongeveer 1.000 tot maximum 10.000 gehouden in schuren die boven een visvijver gebouwd zijn. De kooien zijn van bamboe, simpele houten looppaden voor voeren, water komt door eenvoudige drinkgootjes. Er is geen mestprobleem, want de kippen bemesten de vijvers waarin de vis gekweekt wordt. Het blinkt uit in eenvoud. Helaas moet er nog veel gebeuren op het gebied van de ‘biosecurity’. Een voetbadje aan het begin van de brug naar het hok, misschien zelfs een ophaalbrug met slot (en wat schaduwdoek om de buitenkant van het hok, om wilde vogels buiten te houden) zouden al een mooi begin zijn. De hygiënesluizen en verplicht douchen en omkleden kunnen dan nog wel even wachten.Niet genoeg lokale eieren voor markt LaosEr zijn niet voldoende van deze bedrijven om de lokale markt van eieren te voorzien en er is veel import. Omdat naast het voer ook kuikens, medicijnen en vaccins geïmporteerd moeten worden, zal het duidelijk zijn dat de Laotiaanse eierboeren voornamelijk op versheid en chauvinisme kunnen concurreren met hun buren, maar daar heb je toch een ‘brand’ (merk) en een datumstempel voor nodig. Ook de veelvuldige uitbraken van vogelgriep in buurlanden maakt dat veel mensen liever een lokaal eitje tikken. In een aantal provincies is de commerciële pluimveehouderij verdwenen na eerdere uitbraken van de vogelgriep en ruimingen toen er nog geen duidelijke compensatieregeling bestond. In die gebieden heeft een grote Thaise multinational nu grote plannen voor de ontwikkeling van een verticaal geïntegreerde productiekolom: ouderdieren, voerfabrieken, grote productie-eenheden en contractboeren die kuikens en voer van de integratie betrekken en eieren en dieren terugleveren.Gelderse Vallei in AziëIk moest denken aan dat televisieprogramma Early Edition, waarin een soort paranormale kat een journalist helpt om te weten waar wat gaat gebeuren en dan kan hij ingrijpen vóór het te laat is. Als ik dan zo’n trotse boer naast zijn visvijver met eilandkippenhok erin bezoek, met bewondering de kunstige bamboekooitjes bekijk en dan bedenk wat er vanuit de andere kant van de Mekong het land binnenkomt, krijg ik een beetje een waar-heb-ik-dat-eerder-gezien?-gevoel over me heen. Rijd door de Gelderse Vallei en zie al die lege, in elkaar vallende lessenaarkippenhokken bij de meeste, nu niet eens meer functionele boerderijen, en af en toe zo’n fabriekshal waar het stof aan de ventilatie-inlaten je laat zien dat er kippen gehouden worden, de plaquettes aan de muur met de naam van het bedrijf erachter en de beschrijving van het productie systeem, en dan vraag je je af of dit nu de onafwendbare ontwikkeling in de landbouw is: verticale integratie met schaalvergroting, contracten en prijsvechten?Industriële houderij buiten de deur houdenIk heb me toch maar voorgenomen om die paranormale kat te volgen en eens een stel van die nu nog goed boerende kippenboeren zonder mestproblematiek bij elkaar te halen en ze uit te leggen wat er gaande is. Het is mooi dat de overheid met de komst van die multinational weer directe buitenlandse investeringen op haar naam kan schrijven, maar moet dat voor elke prijs? Misschien dat die boeren zichzelf kunnen gaan organiseren in een boerenintegratie met ouderdierenhouders, een paar broederijen, opfokkers, legkippenhouders, en dan de lokale voerfabriek gaan vertrouwen en de industriële houderij voorlopig nog een tijdje buiten de deur houden? Over de vis met het vijverwater weggooien gesproken!Foto's: Anton van engelen