‘Minder faillissementen, wat zegt dat?’

Een positief bericht in de media: er zijn mindere faillissementen in de landbouw. Een daling van 149 naar 46 vorig jaar. De vlag kan uit, zou je zeggen.De vraag is of het nu zoveel beter gaat. Ook in de veehouderij waren er veel minder faillissementen. Slechts twaalf in 2016. Dat is bijzonder, in een jaar met een slechte melkprijs en verder allemaal tegenvallers door bijvoorbeeld de dreiging van de fosfaatwetgeving. Daardoor kon je niet voluit boeren.In onze omgeving kennen wij niemand die failliet is gegaan. Wel zien we stille armoede. Boerengezinnen die dag en nacht werken om betaalde arbeid uit te sparen. Als al deze arbeid zou moeten worden betaald, steeg het aantal faillissementen sterk.'Werken tot je er bijna bij neervalt'Dat is de kern van het voortbestaan van vele boerenbedrijven in de gevarenzone. Werken tot je er bijna bij neervalt. Het hele gezin inschakelen bij het werk op de boerderij. In veel gevallen zoekt de vrouw er een baantje bij. In de zorg, of door het bieden van kampeergelegenheid op het erf. Ook Bed and Breakfast komt voor op steeds meer boerderijen.Zelf slaat men de vakantie over. Of liever, men gaat nooit op vakantie. Ik zou ze niet graag de kost willen geven, die niet weten wat de jaarlijkse vakantie in het buitenland met je doet. Je komt met een frisse blik terug op je bedrijf. Die heb je niet als je altijd maar in het cirkeltje van werken, werken en nog eens werken blijft ronddraaien.Niet alleen kleine bedrijven in gevarenzoneEen somber verhaal? Misschien. Ik weet dat ik het over een deel van de boeren heb. Er zijn er genoeg die wel goed draaien. Die wel genieten van vrije tijd en vakanties. Die wel actief deelnemen aan het maatschappelijke leven. Maar het zijn de achterblijvers die failliet gaan, en dat is triest. Het zijn niet alleen kleinere bedrijven die in de gevarenzone zitten. Ook grote.Voor de achterblijvers ziet het er niet goed uit. We kunnen er donder op zeggen dat na 2020 de hectaretoeslag in de huidige vorm verdwijnt. We zullen daar landschappelijke diensten voor moeten leveren. De grote vraag is of de bedrijven die het nu moeilijk hebben daartoe in staat zijn. Van andere bedrijven in mijn omgeving weet ik dat ze de hectaretoeslag niet nodig hebben. Ze kunnen leven van de inkomsten van het eigen bedrijf. De hectaretoeslag gebruiken ze bijvoorbeeld om grond te kopen. Dat is een van de redenen dat de grondprijs zo hoog blijft. Het kan best zijn dat die na 2020 ook daalt.Doorgaan of stoppenDan de oplossing. Die is voor de niet goed draaiende bedrijven misschien wel de keuze maken om te stoppen. Ik pleit ervoor om met hulp van de overheid een systeem op te zetten, waarbij alle boerenbedrijven in Nederland doorgelicht worden. Met als uitkomst een advies: doorgaan of ermee stoppen. Daar zijn veel boeren mee gediend. Al was het alleen maar om eens in de spiegel te kijken.