Minder antibiotica bij kalkoenen en vleeskuikens

Het antibioticagebruik is afgelopen jaar in zowel de kalkoensector als de vleeskuikenhouderij gedaald. In de legsector en vermeerdering ging het wel licht omhoog. Hier is het antibioticagebruik echter relatief laag.Veruit het meest opvallende in de antibioticacijfers van dit jaar zijn die van de kalkoenenhouderij. In deze pluimveedeelsector ging het antibioticagebruik afgelopen jaar met 57% omlaag, naar een DDDA_s (Defined Daily Dosage Animal Sector, de sectorale dierdagdosering) van 8,48. Dat blijkt uit de jaarlijkse antibioticarapportage van pluimveekoepel Avined, over het antibioticagebruik in de pluimveehouderij in 2020. Dit rapport verschijnt ieder jaar naast de landelijke SDa-rapportage (van de autoriteit Diergeneesmiddelen). Dit omdat Avined dieper ingaat op alle deelsectoren in de pluimveehouderij, terwijl SDa alleen kijkt naar de vleeskuiken- en kalkoensector, omdat hier relatief hogere volumes antibiotica worden gebruikt. Kalkoenenhouderij onder een vergrootglasMet name het gebruik in de kalkoenenhouderij ligt onder een vergrootglas vanwege haar hogere antibioticagebruik, en omdat het gebruik in de drie jaar voor 2020 niet daalde. Afgelopen jaar werd daarom specifiek een verbetertraject ingezet gericht op de kalkoensector. Dit deed de pluimveesector zelf. ZLTO en Wageningen UR starten met een begeleidingstraject voor kalkoenenbedrijven. Het lijkt erop dat de aandacht voor het antibioticagebruik in de kalkoenenhouderij effect heeft gesorteerd. Avined is echter nog erg voorzichtig om hier bredere conclusies uit te trekken, omdat de kalkoenenhouderij in Nederland een relatief kleine sector is. Volgens de in de antibioticarapportage aangehouden aantallen telt Nederland nog 43 actieve kalkoenenbedrijven (unieke locaties). Door dit lage aantal bedrijven kunnen enkele individuele uitschieters forse impact hebben op sectoraal niveau, zo geeft Avined aan. Desondanks, wanneer de cijfers volgens de oude sectormethode berekend (met de nieuwe kan dit niet omdat de cijfers niet zover teruggaan), zou het antibioticagebruik nu 84% gedaald zijn ten opzichte van 2011. Ook het gebruik van derdekeusmiddelen was in 2020 in de kalkoenenhouderij flink lager; een daling van 62% ten opzichte van een jaar eerder. Vleeskuikens ook omlaagHet gebruik van antibiotica daalde ook in de vleeskuikenhouderij vorig jaar opnieuw licht: met 3% ten opzichte van een jaar eerder. De grote stappen zijn hier al gezet, wordt breed erkend. Opnieuw grote dalingen van het gebruik in de vleeskuikenhouderij worden dan ook niet verwacht. Kleine stappen die nu worden gezet, zijn met name toe te schrijven aan meer bedrijven die omschakelden naar langzamer groeiende vleeskuikens. Het antibioticagebruik in de vleeskuikensector bedroeg 9,30 DDDA_s in 2020, het gebruik van derdekeusmiddelen 0,11 DDDA_s. In de vleeskuikenhouderij is het antibioticagebruik sinds 2009 met 75% gedaald. Bij kuikens van langzamer groeiende rassen is het antibioticagebruik lager dan bij regulier. De DDDA_s in 2020 was voor langzamer groeiende kuikens 2,35, en voor regulier 14,13. In totaal kreeg 94% van de langzamer groeiende stalkoppels helemaal geen antibiotica, en 70% van de reguliere. In totaal was afgelopen jaar 41% van de kuikens in Nederland van een langzamer groeiend ras, zo becijferde Avined (gerekend naar levensdagen). Als toch antibiotica nodig is voor een koppel, is dit het vaakst in de eerste levensweek. De meest opgegeven redenen voor antibioticagebruik zijn: locomotieproblemen, ‘overige/algemene stoornissen’, en eerste-weeksproblemen. In de rapportage wordt ook (geanonimiseerd) weergegeven wat het antibioticagebruik is van klanten per broederij en per dierenartspraktijk. Daaruit blijkt dat zeker per dierenartspraktijk er best forse verschillen kunnen zitten onder het antibioticagebruik van hun klanten. Avined laat wel weten dat in eerder onderzoek niet is aangetoond dat er een directe relatie is tussen leveranciers en het antibioticagebruik van hun klanten. Colistine in legsectorIn de legpluimveehouderij is het antibioticagebruik altijd al relatief laag. Het gebruik op alle types pluimveebedrijven in de legsector bedroeg in 2020 1,78 DDDA_s. Bij leghennen zelf nam het gebruik een beetje toe, bij andere bedrijven in de legsector af. De dierdagdosering voor leghennen bedroeg 1,67 in 2020, ten opzichte van 1,59 een jaar eerder. Opvallend is wel dat het gebruik bij leghennen in de laatste zeven jaar nagenoeg consequent een stijgende lijn vertoont. In 2014 was de gemiddelde dagdosering nog 0,51. Probleem zit hem met name in het stijgende colistinegebruik. Dit middel wordt ingezet bij E. coli-uitbraken, en kent als enige geen wachtdagen voor de eieren. Maar colistine is ook een belangrijk antibioticum in de humane gezondheidszorg, en het verminderen van colistinegebruik blijft daarom een belangrijk aandachtspunt voor de legpluimveehouderij. Binnen de legsector is het gebruik het hoogst bij opfok fok- en vermeerderingsdieren, met een gemiddelde DDDA_s van 5,17. Dit zijn echter wel maar zeventien bedrijven. VermeerderingBij leggende vermeerderingsdieren wordt eveneens relatief weinig antibiotica gebruikt. Het gebruik steeg wel met 19% afgelopen jaar, van een dierdagdosering van 2,31 in 2019 naar 2,74 in 2020. Ook hier is een groot verschil te zien tussen bedrijven die langzamer groeiende dan wel reguliere rassen hebben. Bij regulier was de DDDA_s 3,04, bij langzamer groeiend 0,30. Bij opfok fok- en vermeerderingsdieren bedroeg het antibioticagebruik afgelopen jaar 9,51 DDDA_s, 30% minder dan een jaar eerder. Ook in de vermeerdering worden dieren meestal – als dat nodig is – aan het begin van de ronde behandeld. Dan wel in de eerste week van de opfok, dan wel rond 25 weken, aan het begin van de legperiode. Locomotieproblemen is de meest opgegeven reden voor antibioticabehandeling (los van de week waarin dit gebeurd).