‘Middeleeuwen zijn nog maar 65 jaar geleden’

De horigheid is in Bolivia pas in 1952 afgeschaft. Ze laat nog steeds diepe sporen na.Je zou kunnen betogen dat de Middeleeuwen op de Boliviaanse hoogvlakte duurden tot 1952. Toen kwam eindelijk een einde aan het feodale systeem van grootgrondbezitters, patrons, en horigen, peones. Sinds de kolonisatie had de inheemse bevolking zich in het zweet moeten werken voor de Europese elite die de baas was over alle landbouwgrond. Doordat ze geen immuniteit hadden opgebouwd voor de nieuwe Europese ziekten, legden veel Indianen het loodje. Her en der vind je in Bolivia nog de afstammelingen van Afrikaanse slaven die hen moesten vervangen.Verbod op slavenhandel, maar lijfstraffen waren normaalIn de 20ste eeuw werd de slavenhandel verboden, maar de peones belandden daarmee van de regen in de drup. In ruil voor een lap grond om hun eigen voedsel te verbouwen en een huis neer te zetten, verrichtten ze enkele dagen per week zware handarbeid voor de landeigenaar. Afhankelijk van de patron waren lijfstraffen daarbij normaal. Ook zwangere of net bevallen vrouwen moesten werken en minderjarige zonen en dochters vielen in voor een ouder die echt niet meer kon. Het was hen verboden hun eigen taal te spreken in het bijzijn van de Europeanen, hun cultuur werd geminacht. Landeigenaren vonden basale gezondheidszorg of onderwijs niet nodig, vaak zelfs verdacht. Het percentage analfabeten was extreem hoog. Diep gevoel van minderwaardigheidMijn schoonouders brachten hun jeugd door in dit systeem. Ze hielden er een diep gevoel van minderwaardigheid aan over. Hoewel mijn schoonvader binnenshuis foetert op bazen en politici, maakt zijn woede buitenshuis direct plaats voor een overdreven onderdanigheid voor heren met een blankere huid of een academische titel.Hoewel mijn schoonvader binnenshuis foetert op bazen en politici, maakt zijn woede buitenshuis direct plaats voor een overdreven onderdanigheid voor heren met een blankere huid of een academische titel.Op de steile hellingen die vroeger aan de 'patron' behoorden, oogst mijn schoonfamilie ook dit jaar weer aardappels voor eigen gebruik. - Foto: Jenneke van VlietRevolutie en agrarische hervormingenIn 1952 groeide de jarenlange onvrede onder de arbeidende klasse uit tot revolutie. Fabrieksarbeiders eisten pensioenopbouw en vakantiedagen. Indianen, vrouwen en analfabeten kregen eindelijk stemrecht. En de Europese landeigenaren moesten grote delen van hun bezit opgeven in de agrarische hervormingen. De mijnen werden genationaliseerd. De Europese landeigenaren moesten grote delen van hun bezit opgeven in de agrarische hervormingen.'Is hij goed?' Aardappelteelt in de bergen van Bolivia. - Foto: Jenneke van VlietChe GuevaraToen Che Guevara het land in 1967 wilde bevrijden, kreeg hij dan ook weinig steun van de bevolking: hij kwam 15 jaar te laat en vond in Bolivia zijn dood. Discriminatie en armoede hielden helaas niet op in 1952. Maar op de steile hellingen die vroeger aan de patron behoorden, oogst mijn schoonfamilie ook dit jaar weer aardappels voor eigen gebruik. Discriminatie en armoede hielden helaas niet op in 1952. Maar op de steile hellingen die vroeger aan de patron behoorden, oogst mijn schoonfamilie ook dit jaar weer aardappels voor eigen gebruik.