Melkzuurbacteriën halen beste uit het voer

Frank Feldmann heeft goede ervaringen met het fermenteren van voer. Het proces is geautomatiseerd. Een zuurkoollucht duidt op een geslaagd proces.Ondanks veelgenoemde bezwaren als procesfouten, complexe techniek en een hoge investering is veehouder Frank Feldmann toch gestart met het fermenteren van varkensvoer. Een keuze waar hij geen moment spijt van heeft. De varkenshouder voerde al jaren naar volle tevredenheid brij aan zijn varkens. Als enkelvoudige, vochtrijke producten kocht hij aardappelstoomschillen en tarwezetmeel. De invloed van beide producten op de gezondheid deed hem besluiten het hele rantsoen voortaan te fermenteren.De vleesvarkens gedijen wel op het gefermenteerde voer. Ze groeien hard, zijn gezond en de karkaskwaliteit voldoet. - Foto's: Henk RiswickHet fermentatieproces in stappenDe varkenshouder uit Emsland (Duitsland) heeft het direct goed aangepakt: hij investeerde in volledig geautomatiseerde fermentatietechniek. Feldmann: “Fermenteren slaagt als het proces consequent wordt uitgevoerd. Dan moet je het automatiseren.” Voor zijn 1.700 vleesvarkens maakt Feldmann dagelijks zes kuub ferment aan. Dat begint met het spoelen van de mengtank met een kleine hoeveelheid water van 65 graden. Dit doodt schadelijke kiemen. Vervolgens stroomt water van 40 graden in de mengtank, tot de juiste hoeveelheid is bereikt. Dan voegt de volautomatische doseertechniek rogge toe (55%, op basis van drogestof) en 45% raapschroot. De temperatuur in de menger daalt tot 36 graden en zakt tijdens het proces nooit onder de 34 graden, is de ervaring. Reden is dat bij fermentatie warmte vrijkomt. Om het fermentatieproces te stimuleren, voegt de varkenshouder per ton ferment een halve kilo fermentmix toe, in korrelvorm. Dit is kalk, met 2% bacteriecultuur. Eenmaal gemixt gaat het spul de fermentor in. Het bedrijf werkt met batches. Als in de voorraadtank met ferment melkzuur wordt gekweekt, wordt uit de andere tank gevoerd. Het hele fermentatieproces neemt een etmaal in beslag.De PH-meters in de fermentatievaten kosten € 3.000 per stuk. De tanks zijn niet geïsoleerd, de ruimte wel.Prominente zuurkoolluchtDe voerinstallatie staat in een afgetimmerde hoek van de aardappelopslagloods met werktuigenberging. In de voerhoek staat ook een gasgestookte mini-energiecentrale voor de levering van warm water en elektriciteit aan bedrijf en privé. De beide fermentoren staan in een geïsoleerde hoek van de voerkeuken. De tanks zijn niet geïsoleerd.Al lopende richting de voerkeuken wijst de boer op de geur die vrijkomt bij het fermenteren. Feldmann: “Hier hangt als het goed is een zuurkoollucht. Dan is het fermentatieproces geslaagd.” Om dit vast te stellen is geen scherpe neus nodig. De zuurkoollucht is prominent aanwezig, zonder dat dit weerzin opwekt. Frank Feldmann (41) uit Lünne, deelstaat Nedersaksen (D.), heeft een gemengd akkerbouw- en vleevarkensbedrijf. De vleesvarkenstak telt 1.700 plaatsen, waarvan 1.250 nieuwbouw. Voorspelbaar systeemDe varkenshouder verklaart dat nog nooit een batch ferment overstuur is gegaan. Het proces is erg voorspelbaar, mede doordat het volledig geautomatiseerd is en wordt gecontroleerd. Op beide tanks waarin het ferment wordt klaargemaakt, zit een pH-meter. De meters kosten € 3.000 per stuk en waarschuwen de varkenshouder, mocht het proces dreigen te mislukken. De pH komt altijd iets onder de 4 uit, maar niet lager dan 3,7. Bovendien laat de boer viermaal per jaar het ferment onderzoeken in een laboratorium. Voor het overgangsvoer wordt het ferment aangevuld met 28% granen en soja, een kwart CCM, 7% stoomschillen en nog wat kernvoeder. Het eindvoer bevat 38,5% ferment, 32% CCM, 8% stoomschillen, 18% granen en soja en premix. De opgelegde biggen krijgen de eerste twee weken volledig mengvoer, een welkomstvoeder. Reden is dat biggen geen gefermenteerde brij zijn gewend. Na twee weken wordt het mengvoer geleidelijk vervangen door gefermenteerde brij met enkelvoudige grondstoffen. Drie pluspuntenHet fermenteren van het voer levert de varkenshouder drie belangrijke voordelen op, verklaart hij. Ten eerste zakte de voederconversie 0,25 tot 2,5. Dit scheelt € 4,5 per varken. Door het fermenteren kan hij laagwaardiger, goedkopere grondstoffen voeren dan wanneer hij dit niet zou doen. Zo voert hij rogge in plaats van tarwe, dat scheelt half mei € 2 per 100 kilo voer. Ook voert hij minder soja, ten gunste van raap. Na fermenteren komen de voedingstoffen uit deze voeders wél beschikbaar voor de varkens. Ook de grote hoeveelheid melkzuur stimuleert de diergezondheid. Antibiotica worden amper gebruikt op het bedrijf en koppelbehandelingen horen tot het verleden.De prijs voor het overgangsvoer zit op € 20,50 per 100 kilo, inclusief warm water en bacteriecultuur. De prijs voor eindvoer zit rond € 19 per 100 kilo. Voor het warme water calculeert Feldmann € 2 per kuub. De boer verwacht de investering van ruim € 30 per varkensplaats in enige jaren terug te verdienen. De vleesvarkens doen het zichtbaar goed op het gefermenteerde voeder. In de stal met volledig roostervloer en lange trog onder de hokafscheiding lopen goed ontwikkelde, gezond ogende varkens. De hokken zijn opvallend schoon, hetgeen een teken is dat het met de mestconsistentie goed zit. De uniformiteit van de Denen is prima, maar niet verbeterd sinds ze gefermenteerd voer krijgen, is de indruk van de varkenshouder.