Meer asbest saneren met minder steun

In 2024, over 7 jaar dus, moet alle asbest op daken in Nederland zijn verwijderd. Om dat doel te halen moet de sanering worden versneld, maar vooralsnog worden subsidiemogelijkheden alleen maar versoberd. Wie zeker wil zijn van rijkssubsidie heeft nog tot en met 2019 de tijd. Lees in dit artikel welke subsidies er landelijk en per provincie zijn te krijgen.In 2016 eindigde in de meeste provincies de agrarische saneringsregeling ‘Asbest eraf, zonnepanelen erop’. In hetzelfde jaar werden de mogelijkheden om sanering van asbest fiscaal af te schrijven versoberd; boeren mochten voor de asbestsanering geen aanspraak meer maken op de MIA/Vamil-regeling.Lees meer over asbest saneren, subsidies en zonnepanelen in het dossierNog één subsidiepot over tot 2020Nu is er nog één asbestsaneringsregeling over: die van het rijk. In de pot zat € 75 miljoen, die gefaseerd wordt uitgegeven. Alle eigenaren van asbestdaken kunnen er aanspraak op maken.Dat kan overigens niet al te lang, want de regeling die het ministerie van Infrastructuur en Milieu vorig jaar heeft ingevoerd, vervalt met ingang van 1 januari 2020. Voor 2017 is een budget van € 15 miljoen beschikbaar. De subsidie bedraagt € 4,50 per vierkante meter verwijderd asbestdak, met een maximum van € 25.000 per adres.Subsidie niet meer stapelenMet deze ene in 2016 begonnen rijksregeling kunnen boeren geen subsidie meer stapelen. Dat kon met de provinciale asbestsaneringsregeling erbij nog wel, wat erop neerkwam dat boeren voor de sanering van één vierkante meter asbestdak twee keer € 4,50 aan subsidie konden aanvragen. Daarmee konden de saneringskosten nagenoeg worden gedekt, het nieuwe dak en plaatsen van zonnepanelen kwamen voor rekening van de boer.Asbestsanering in Friesland. Deze provincie heeft tot nu toe als enige de provinciale subsidieregeling 'Asbest eraf, zonnepanelen erop' verlengd.Joan van den Heuvel, specialist duurzame investering bij DLV Advies, vindt dat de subsidiemogelijkheden van de agrarische asbestsanering te veel zijn uitgekleed. Niet meer stapelen, geen fiscale aftrek, hoe urgent is het asbestprobleem voor de overheid eigenlijk, vraagt hij zich af. “De asbest die er nu ligt, wordt elk jaar slechter. Het risico op gezondheidsschade wordt alleen maar groter. Het komt ook overal in het milieu terecht. Als de overheid echt iets wil, dan moet er grover geschut komen.”Asbestsanering gaat te traagDe DLV-projectleider onderschrijft dat de sanering gezien het nadere verbod in 2024 te traag gaat. “Ik heb de indruk dat de overheid denkt dat de rijksregeling goed loopt, maar dat is geen graadmeter. Die € 75 miljoen wordt in delen beschikbaar gesteld. Als je het daar mee moet doen, dan saneer je elk jaar 2 tot 2,5 miljoen vierkante meter, terwijl er nog een kleine 100 miljoen vierkante meter gesaneerd worden. Dat schiet dus nog niet op.”Lees 10 praktische punten waar je op moet letten als je asbest wil laten sanerenVan den Heuvel zou het logisch vinden als voor agrariërs de Mia- en Vamil-regeling of de regeling ‘Asbest eraf en zonnepanelen erop’ weer wordt opengesteld voor asbestsanering. Kans dat het tempo dan omhoog gaat. Maar daarnaast moet er ook meer saneringscapaciteit komen, zegt hij. “Daar moet de overheid een stimulans aan geven. Er is maar een beperkte capaciteit. Nu merk je dat nog niet zo, maar dat gaat remmend werken, zeker als je kijkt naar het besluit om in 2024 asbest te verbieden.”Saneringscapaciteit wordt knelpuntDat de saneringscapaciteit een knelpunt wordt, blijkt ook uit de reactie van milieugedeputeerde Daan Prevoo van de provincie Limburg. “20% van de asbestdaken wordt op malafide wijze gesaneerd. Dat gebeurt dus door niet-gecertificeerde bedrijven. En die hebben allemaal werk”, zegt Prevoo Gebruikmaken van niet-gecertificeerde bedrijven is riskant. De rijkssubsidieregeling vereist dat voor verwijderen van asbest een gecertificeerd bedrijf wordt ingeschakeld.Zoek een gecertificeerde asbestsaneerder bij u in de buurtVoor de gedeputeerde is het verwijderen van asbestdaken een prioriteit. Hij gaat in zijn provincie het doel wél halen om in 2024 alle daken asbestvrij te hebben, zegt hij. Prevoo wil daarom versnelling van de sanering en niet alleen in zijn eigen provincie, ook landelijk, waarvoor hij met het ministerie van Infrastructuur en Milieu initiatieven ontplooit.De bestuurder ziet de grote hoeveelheden asbestdaken als een groot probleem. “Jaarlijks gaan er 500 mensen dood aan asbest. Ook in de landbouw overlijden mensen aan asbestkanker. Dat zijn grote menselijke drama’s.”Wat gebeurt er met beëindigde bedrijven?Naast de gezondheidsrisico’s veroorzaken de asbestdaken in toenemende mate problemen in het buitengebied. Zo maakt Prevoo zich grote zorgen over het toenemend aantal agrariërs dat er mee stopt. Wat gebeurt er met hun bedrijven? Prevoo: “Ik krijg brieven van boeren die 2.000 vierkante meter asbest hebben liggen. Hun erfgenamen gaan de erfenis weigeren, omdat ze de sanering niet kunnen betalen. Van dat soort brieven word ik verdrietig en boos.”Limburg zet regeling asbest-zonnepanelen nog steeds inLimburg is een van de weinige provincies die na het beëindigen van de regeling ‘Asbest eraf, zonnepanelen erop’ blijft inzetten op asbestsanering. In Limburg is er zelfs € 100 miljoen voor vrij gemaakt. De provincie wil met plannen op maat en goedkope leningen boeren, particulieren en industrie stimuleren om te gaan saneren, vertelt Prevoo. “Het probleem van de asbestsanering is de financiering. Het kost een vermogen en het is in feite dood kapitaal, je verdient er niets mee.”De kunst is nu om financieringsmodellen te vinden, zegt Prevoo. Daarvoor zoekt de bestuurder aansluiting bij initiatieven en experimenten in de provincie, waarbij aan de sanering van asbest verdienmodellen worden gekoppeld met bijvoorbeeld energiewinning. “In Horst, de gemeente met het grootste aantal vierkante meters asbestdaken, gaan we in samenwerking met LLTB, de gemeente en de verzekeraars, een aanpak bedenken.”Wat doen de provincies met subsidies?De provinciale regeling ‘Asbest eraf, zonnepanelen erop’ liep tot en met 2016. In totaal hadden de provincies € 20 miljoen te besteden. In sommige provincies, zoals Flevoland, was de subsidiepot in 2015 al leeg.

In totaal werd bijna 4 miljoen vierkante meter asbest gesaneerd en ruim 89 megawattpiek aan zonnepanelen geïnstalleerd, ruim 3.400 actieve en voormalige agrarische ondernemers deden mee, aldus het Interprovinciaal Overleg (IPO). De vraag is nu: gaan de provincies een vervolg geven aan de asbestsaneringsregeling. Bekijk de antwoorden per provincie door met de muis over de iconen te gaan:Sloopplicht voor Brabanders met uitbreidingsplannenWaar Limburg met een aanvalsplan en € 100 miljoen overheidsgeld de asbestproblematiek te lijf gaat, zit buurprovincie Brabant op een ander spoor. Met de zogeheten staldering-regeling wil de provincie boeren die willen uitbreiden verplichten om een agrarisch bedrijf in dezelfde regio te slopen. Veel van die bedrijven hebben asbestdaken.Joan van den Heuvel van de DLV Advies ziet in de Brabantse regeling, die dit jaar moet ingaan, een bedreiging voor de ontwikkeling van de sector. “Het probleem van de asbestsanering wordt hiermee op het bord gelegd van de agrarische bedrijven die door willen gaan. Dit stopt de ontwikkeling en daarmee de verduurzaming van die bedrijven, want die moeten zoveel extra kosten maken. En de kans is groot dat andere provincies dit voorbeeld gaan volgen.”‘Lease van zonnepanelen neemt toe’Steeds meer bedrijven kiezen voor een leaseconstructie bij het plaatsen van zonnepanelen, zegt Joan van den Heuvel van DLV Advies. “Dat zijn met name bedrijven die niet zelf willen investeren. Sommige bedrijven zijn zo zwaar gefinancierd dat ze niet een paar ton extra kunnen ophoesten. Met leasen kunnen ze een paar duizend euro per jaar overhouden aan het verhuren van hun dak.”

Van den Heuvel is er voorstander van om de SDE-regeling (pdf) op eigen naam aan te vragen en pas na toekenning een bedrijf te zoeken dat het dak wil huren. “Hiermee behoud je je onderhandelingspositie richting de huurbedrijven.” Er zijn ook bedrijven die asbest saneren en zonnepanelen als totaalpakket aanbieden in een leaseconstructie. Dat is wel altijd gecombineerd met de SDE-regeling, zegt Van den Heuvel. De SDE+-subsidie is bedoeld voor bedrijven die hernieuwbare energie (biomassa, geothermie, water, wind en zon) willen produceren. Voor zonnepanelen is de maximale vergoeding voor SDE in 2017 bepaald op 12,5ct/kWh en voor zonthermie op 9,5ct/kWh. “Dat is een exploitatiesubsidie, je krijgt 15 jaar lang subsidie uitgekeerd voor de opgewekte kilowatturen. En dat is de belangrijkste pijler onder de leaseconstructie,” zegt Van den Heuvel.

In het feite komt het erop neer dat de boer het dak van zijn schuur verhuurt. Degene die het dak huurt zorgt ervoor dat alles wordt geïnstalleerd en neemt ook het onderhoud voor zijn rekening, legt Van den Heuvel uit. “Hij krijgt daarvoor de SDE-subsidie terug plus de opbrengst van de stroom die hij levert aan de verhuurder, die op deze manier bespaart op zijn stroominkoop.”