Meer ammoniak in schonere lucht

Hoe kan het toch dat de uitstoot van ammoniak daalt, maar de ammoniak-concentratie in de lucht stijgt?Die vraag is al jaren onderwerp van debat. Het RIVM heeft de verklaring gevonden. De oorzaak van de hoger dan verwachte concentratie in de lucht is: schonere lucht. Dat heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu bekendgemaakt op basis van eigen onderzoek. Minder fijnstof, meer ammoniakHet is eigenlijk een ironisch verhaal. Milieubeleid heeft geleid tot vermindering van de uitstoot van zwavel- en stikstofdioxiden. De lucht is schoner geworden dankzij gerichte maatregelen. Maar dat heeft voor ammoniak een neveneffect. Deze gassen kunnen in combinatie met ammoniak fijnstof vormen. Neemt de concentratie af, dan ontstaat ook minder fijnstof en blijft er meer ammoniak vrij rondzweven. Lucht minder zuurDe lucht is bovendien minder zuur geworden, waardoor ammoniak minder makkelijk neerslaat. Dat is nog een oorzaak waardoor ammoniak langer in de lucht blijft. Het gevolg: sinds 2005 zijn er hogere ammoniakconcentraties in de lucht dan je op grond van gedaalde emissies zou verwachten.Weersveranderingen en overige factorenHiermee is het verschil voor 60% verklaard, aldus het RIVM. Nog eens 5% zou komen door veranderingen in het weer en 10% door overige factoren, zoals verandering in verspreiding van emissies vanuit stallen en bij mest uitrijden. Tegenvallend effect van reductiemaatregelenBlijft nog een kwart over. Dat verklaart het RIVM in navolging van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet onder meer uit tegenvallend effect van reductiemaatregelen. Een daarvan is de combiluchtwasser, die minder effectief is dan verwacht. Reactie Jan Willem ErismanJan Willem Erisman, hoogleraar stikstofstudies aan de VU Amsterdam, zegt in een reactie dat al jaren bekend is dat het effect van de veranderende chemische omstandigheden invloed heeft op de ammoniakconcentratie in de lucht. “Goed dat het RIVM hier nu naar gekeken heeft.”Depositie niet afgenomen: zorgelijk puntDe neerslag van ammoniak is sinds 1990 bijna gehalveerd. De uitstoot van ammoniak door de landbouw ging sinds die tijd zelfs met tweederde omlaag. Maar sinds 2004 is die daling gestagneerd. Volgens Erisman zijn de cijfers over de uitstoot van ammoniak sinds 2004 zelfs een onderschatting van de werkelijkheid en is er helemaal geen significante afname meer van de emissies ammoniak uit de landbouw. Ook is volgens hem de depositie niet meer afgenomen. “Dat is een zorgelijk punt.”