Logistiek voor bewaarschuur nauwkeurig uitgedacht

Twee jaar nam de familie Speelman de tijd om de nieuw te bouwen bewaarschuur uit te denken en te laten tekenen. Samen met de bestaande opslag kan de maatschap, zo als het moet, de gehele oogst onder dak houden.Direct achter het huis waar René Speelman begin dit jaar met zijn vriendin gaat wonen, staat een nieuwgebouwde bewaarschuur. De schuur is afgelopen jaar in de plaats gekomen van een oude werktuigenschuur en meet inwendig 25 bij 73 meter. Drie cellen voor kistenbewaringTwee vakken met roostervloer over de gehele breedte aan de achterkant zijn bestemd voor zetmeelaardappelen en kunnen elk 700 ton bergen. Een van die vakken is ook geschikt voor uien. Direct daarnaast zijn 3 cellen voor kistenbewaring gemaakt, afgesloten met schuifdeuren. Deze zijn gereserveerd voor uien en pootaardappelen. Voor uien is er een capaciteit van 540 kisten en in elke pootaardappelcel is ruimte voor 100 kisten. Door de mechanische koeling is de temperatuur los van elkaar in te stellen. Omdat Speelman zelf aan 50 kisten per cel genoeg heeft, verhuurt hij ruimte aan een collega-akkerbouwer.
Artikel gaat verder onder de foto‘s.Naam: René Speelman (27). Plaats: Eerste Exloërmond (Dr). Bedrijf: In maatschap met zijn vader Jakob (64) en moeder Barbara (53) heeft René Speelman een akkerbouwbedrijf van 107 hectare. Hiervan is iets minder dan de helft bestemd voor zetmeelaardappelen. Op de rest teelt de maatschap 27 ha bieten, 27 ha tarwe en 6 ha uien. In 2016/2017 bouwde de maatschap een nieuwe bewaarschuur. René heeft er twee jaar over gedaan om precies te bepalen en uitgetekend te krijgen wat hij voor ogen had. In 2017 zijn er voor het eerst uien en aardappelen ingeschuurd. In principe levert Speelman nu op wat kopakkers na geen aardappelen meer af land en door de precies te reguleren temperatuur in de pootgoedcellen verwacht hij een betere opkomst en minder moederknollen. - Foto's: Hans PrinsenKoud pootgoedMaatschap Speelman besteedt het telen van pootgoed uit aan Averis. René Speelman: “Wij zijn beter in bulk en laten ons uitgangsmateriaal over aan gespecialiseerde telers.” Een jaar of 10 geleden teelden ze zelf via de TBM-regeling nog hun eigen pootgoed, door de gebrekkige bewaring is de maatschap daarmee gestopt. “Het drogen van de poters deden we in onze oude aardappelschuur en daarna werden ze in een andere schuur weggezet. Die schuur was geïsoleerd, maar had geen koeling of ventilatie om de temperatuur te regelen. Tijdens warme periodes in de winter was dat absoluut niet ideaal. We hebben toen besloten de teelt van pootgoed uit te besteden en ze in het voorjaar vlak voor het poten zelf op te halen.” De zijkant van de nieuwe schuur is voorzien van vijf meter hoge schuifdeuren en een vijf meter diepe overkapping. In- en uitschuren kan daardoor snel en eenvoudig en kisten kunnen droog worden weggezet om ruimte te creëren.MoederknollenHet opgehaalde pootgoed was vervolgens vaak vrij koud als het tijd was om te poten. Speelman heeft het idee dat ze hierdoor de afgelopen jaren langer last hadden van moederknollen. “Dit jaar kan ik de temperatuur zelf regelen en kunnen we ze snel of langzaam opwarmen. Ook kunnen we in de toekomst kisten draaien als we dat zouden willen. We hebben nu meer grip op ons pootgoed en ik verwacht dat in de opbrengst terug te zien.” De eerste pootaardappelen voor het voorjaar van 2018 zijn geleverd en staan in de cellen.Een brede heldere lichtstraat zorgt voor ruim daglicht in de hele schuur.Net onder 80 ampèreSpeelman vertelt dat de keuze is gevallen op EC-ventilatoren die per vak of cel regelbaar zijn. Als de uien droog zijn, zet hij ze op 80%. Dat scheelt de helft aan stroom en maakt dat de maatschap nog als kleinverbruiker door kan. De aardappelventilatie staat altijd op 100% en dat combineert goed, aangezien die pas worden ingeschuurd als de uien al droog zijn. “Alle ventilatie op 100% kan niet, maar dit systeem hebben we op papier uitgedacht en het blijkt tot nu toe goed te werken. Toen het eerste pootgoed een paar weken geleden kwam, heb ik handmatig alle aardappelventilatie op 100% en de uien op 80% gezet. Daarmee kwam ik op 78 ampère. Het wil dus nét.”Tegen de tijd dat de aardappels worden ingeschuurd zijn de uien wel droog. Door de ventilatie van de uien dan op 80 % te zetten als de aardappels vol open moeten, blijft het verbruik net onder de 80 Ampère.RendementTwee jaar is de maatschap bezig geweest met de voorbereiding van de schuur. Het eerste jaar was vooral tekenen, rondkijken bij collega’s, nadenken en rekenen. In het tweede jaar is bepaald welk bedrijf ging bouwen en werd de vergunning aangevraagd. Aan de oostkant van de schuur bedacht Speelman een luifel van 5 meter hoog en 5 meter breed. “We hebben het erover gehad om de schuur in fasen te bouwen. Eerst de ruimte voor aardappelen, daarna de rest. Maar dan moesten we concessies doen aan de logistiek. Nu kan ik van binnenuit alle kistencellen in en hebben we een centrale ruimte waar we de kisten vullen.”Een verwarmde werkplaats en werktuigenberging cq intern laadplein maken het mogelijk ook via de voorkant overdekt uit te schuren.Uitschuren zelf doenDe prijzen van uien zijn slecht te voorspellen, vertelt Speelman, maar de bewaarvergoeding van Avebe geeft een vast rendement van de schuur. “Het één heeft het ander ook een beetje nodig. We leveren de aardappelen rond april in plaats van af land, zoals we eerst altijd deden. Het heeft geen zin een nieuwe schuur te bouwen om in januari aan de fabriek te leveren. Het bewaarverlies tussen oktober en december is groter dan tussen januari en maart. Ook het uitschuren doen we nu weer zelf.” Dat laatste levert de maatschap ook weer wat extra op per ton.Luifel en schuifdeurenBijna de gehele zijkant is aan de kant van de luifel voorzien van 5 meter hoge schuifdeuren. Hier kan de stortbak droog staan en kunnen de lege kisten droog aan de kant worden gezet om ruimte te maken. Komt het qua weer beter uit om de uien geheel binnen te lossen of te laden, dan kan dat via de roldeur aan de voorkant en het ‘laadplein’ van waaruit alle kistencellen bereikbaar zijn.De boerderij van René Speelman.Nieuwe heftruckDe logistiek in de nieuwe schuur vergde ook enige investering in materieel. Een nieuwe heftruck was onvermijdelijk vanwege de kisten en ook de stortbak en transportbanden waren dringend aan vervanging toe. “Het is nu wel even gebeurd met geld uitgeven. De oude hallenvuller is te kort om op 5 meter hoogte te storten, maar is technisch nog goed. En zolang het areaal aardappelen gelijk blijft, past de oogst er met ruim 4 meter hoogte ook prima in. Dus dat komt later wel.”