‘Latente ruimte intrekken heeft geen zin, wat wel?’

Faciliteer externe saldering en room daarbij eventueel een percentage van de emissie af, adviseert Fred van den Tempel. De markt zorgt volgens hem zelf voor een realistische prijs voor de stikstofrechten.In de stikstofdiscussie speelt de latente stikstofruimte bij boeren een belangrijke rol. Door het innemen van deze ruimte, zouden aan bouwbedrijven en overheden weer natuurvergunningen kunnen worden afgegeven voor woningen, industrie en wegen. Dit is voor de korte termijn echter onzin. Latente ruimte is vergund, maar wordt nog niet benut door een boer. Een vergunde stal is bijvoorbeeld nog niet gebouwd of er is onderbezetting in een gebouwde stal door het ontbreken van (fosfaat)rechten. De latente ruimte leidt op dit moment dus niet tot ammoniakemissie en -depositie. Wordt deze ruimte ingetrokken en benut voor woningen en wegen, dan wordt de natuur wél belast met stikstof. Dat is het paard achter de wagen spannen, waar de Raad van State wel raad mee weet.Bedrijven in de buurt van natuurgebieden verplaatsen of laten stoppen, komt vermindering van de depositie ten goede. - Foto: Hans PrinsenNatuurlijk kan een boer zijn latente ruimte op een gegeven moment zelf gaan benutten. Daarvoor moet echter meestal eerst financiering worden geregeld voor (fosfaat)rechten en bouw. Het is niet vanzelfsprekend meer dat dit lukt. En een deel van de latente ruimte zal nooit worden benut, omdat er ook boeren met latente ruimte zullen stoppen. Laat latente ruimte ongemoeidMijn advies naar de landelijke overheid en provincies is dus om de latente ruimte ongemoeid te laten. Richt de aandacht liever op ondernemers die veel stikstof uitstoten nabij natuurgebieden. Deze zijn bij de provincies goed in beeld. Een aantal van hen op een fatsoenlijke manier verplaatsen of, indien gewenst, laten beëindigen, zet echt zoden aan de dijk. Bij nieuwbouw moet volgens het Besluit Huisvesting emissiearm worden gebouwd. Dat betekent minder emissie en, door de grotere afstand tot een natuurgebied, veel minder depositie. Blijf daarbij wel van de dierrechten af. Want een boer gaat nooit akkoord met een verplaatsing waarbij hij deze rechten moet inleveren. Hoe meer boeren extern salderen, hoe meer de depositie afneemtIn mijn eigen adviespraktijk probeer ik al drie jaar een melkveebedrijf te verplaatsen, waardoor de depositie op een natuurgebied zou afnemen van 2.000 mol naar 5 mol. Het bedrijf ligt dan ook midden in deze natuur. De provincie wil niet meewerken, omdat ze als maximum voor de nieuwe locatie 3 mol eist. Het gevolg van deze weigering is dat er niets gebeurt en de grote depositie voortduurt. De betreffende melkveehouder zal waarschijnlijk over dertig jaar stoppen, omdat bedrijfsopvolging niet lukt. Vrije ruimte en marktwerking spelen zonering in de kaartVoor de langere termijn geeft een bedrijfsverplaatsings- en -beëindigingsregeling dus lucht. Maar hoe op korte termijn de crisis te lijf gaan? Er is een acuut probleem, omdat geen natuurvergunningen meer worden afgegeven voor de bouw of voor het aanleggen van wegen. Geef daarom, net als voor het PAS-tijdperk, zo spoedig mogelijk marktpartijen de vrije ruimte. Faciliteer externe saldering en room daarbij eventueel vooraf een percentage van de emissie af. De markt zorgt zelf voor een realistische prijs voor de stikstofrechten. Omdat bij externe saldering zelfs op het meest cruciale deel van een natuurgebied de stikstofdepositie niet mag toenemen, zullen op alle overige delen de deposities afnemen. Hoe meer boeren extern salderen, hoe meer de depositie afneemt. Omdat boerenbedrijven verspreid liggen, is dit vrijwel overal het geval. Dat bij extern salderen veehouders zullen inkrimpen of beëindigen, is zonneklaar, maar dat is dan hun eigen keuze. Dat ammoniakrechten duur zullen worden, geldt alleen voor gebieden waar industriële bedrijven of overheden actief projecten plannen. Zonering komt zo vanzelf tot stand.