Land van zon, zand en boeren (6)

Insecten met een enorme eetlust vreten alle aardappelplanten kaal. Hierbij vergeleken zijn coloradokevers watjes.Toen ik in Almaty was, belde oud-collega en boer in Kazachstan Arie Maas me op met de mededeling dat hij vreterij in zijn aardappelen had. Het betrof een insect met een enorme vraatzucht. Daarbij vergeleken zijn coloradokevers maar watjes. De gestreepte insecten gaan zo tekeer dat de plant staat te schudden en in een mum van tijd ontdaan is van alle blaadjes. Nu vliegt de vreter niet naar de volgende plant, maar rent werkelijk als een sprinter over de grond naar het volgende slachtoffer. Weer gaan honderden kevers in de aanval op deze ene plant en zo verder.Kale plekkenWe kwamen aan op het perceel waar Arie een paar uur eerder driftig de rugspuiten met insecticide op de brandhaarden had leeggespoten. Er waren allemaal mooie, rechthoekige, kale plekken zichtbaar. De vreters hadden zich letterlijk doodgevreten aan de met gif bedekte bladeren. De grond was bedekt met een streepjestapijt van insectenlijken en -poep.Liefhebbers van aardappelgroenArie’s eerste vraag door de telefoon was: weet jij welk insect aardappelblad vreet? Dat dacht ik te weten: de larve van de coloradokever. Maar deze jongens kende ik niet en niemand in aardappelland Nederland had me ooit verteld dat er naast coloradokevers nog andere liefhebbers van aardappelgroen bestaan.
Via internet kwamen we er achter dat het hier om de Epicauta erychrophala gaat, een gestreept insect met een enorme eetlust. Enkele jaren eerder had Arie deze schatten al in een perceel bieten gezien en nu had de buurman vraatplekken in de sojabonen. De Epicauta-tor bevat naast een eindeloze vraatzucht ook cantharadin, een blaartrekkend gif, dat - als paarden het binnenkrijgen - de dood tot gevolg kan hebben.Goede vruchten zonder irrigatieAan deze kant van Almaty stonden de vruchten veel beter dan aan de andere kant, en dat zonder irrigatie. Dat er zo'n verschil in klimaat is op een afstand van hemelsbreed 100 kilometer. De oorzaak moet worden gezocht in de invloed van de bergen met eeuwige sneeuw. Daarvandaan stroomt de hele zomer water via beekjes en ondergrondse waterlagen naar beneden.
Water voor het vullen van de spuitmachines is hier geen punt, het water stroomt eenvoudig via een standpijp door het mangat in de tank. Goedkoper en sneller is niet mogelijk. Op dezelfde wijze worden de irrigatiekanalen ook gevuld in deze streek. Geen energieverslindende pompen om het water op te pompen, alleen een pomp voor het op druk brengen van het water voor de haspel. Irrigeren akkerbouwers zoals de oudjes deden door het water tussen de rijen te laten lopen, dan is er geen enkele energiebron nodig als de geultjes eenmaal getrokken zijn.Product transporterenVan hieruit gingen we richting de opslag van Arie. Deze was in de buurt van Bert van Lier. Dat betekent een tocht van rond 80 kilometer rond de stad over plattelandswegen en door dorpjes. Deze afstand is een extra probleem bij de oogst, want hoe voorkom je het verdwijnen van je product? Zelf transporteren met de kipper is kostbaar en kost ook te veel tijd. Wil je er zeker van zijn dat niets in de verkeerde opslag komt, dan zul je het zelf moeten doen. Een betrouwbare transporteur met auto is ook een optie, maar niet 100 procent zeker. Daar ligt voor Arie nog een mooie uitdaging.
Neem dan Bert zijn handel, bestaande uit kennis en rietjes sperma. Deze producten vallen onderweg niet van de auto. Bert kan al zijn handel op de plaats van bestemming afleveren, zoals de trouwe lezer al wel heeft begrepen.