Kwetsbaarheid

Volgens Nieuwe Oogst heeft Andries-Jan de Boer van accountants- en adviesbureau Accon ongeveer anderhalve maand geleden gezegd dat de helft van de melkveehouders financieel moeilijk zit. Zo'n bericht komt niet uit de lucht vallen.Op langere termijn gezien tekent zich een achteruitgang van de financiële positie van de melkveehouderij af. Volgens het LEI daalde het aandeel van het bedrijfsinkomen in de omzet in twintig jaar van gemiddeld circa 23 procent naar 18 procent. De marges zijn dus smaller geworden. Bovendien bestaat de helft van dit inkomen uit toeslagen. Het eigen vermogen bedraagt de laatste jaren minder dan 70 procent van het totale bedrijfsvermogen, terwijl dit aandeel jarenlang rond 75 procent schommelde.Dat komt vooral door de enorme toename van leningen: rond 1990 werd gemiddeld zo'n 200.000 euro geleend (nog geen 60 cent per kilo melk), maar in 2010 bijna 1,1 miljoen euro (bijna €1,60 per kilo melk). Ondanks de sterke daling van de tarieven wordt nu dan ook ruim tweeënhalf keer zoveel rente betaald als twintig jaar geleden. De leningen zijn gebruikt voor investeringen; die beliepen rond 1990 ruim 35.000 euro per jaar, maar tegenwoordig een kleine 90.000 euro.Een en ander wijst op een toegenomen kwetsbaarheid. Als er dan tegenvallers optreden, zoals hoge voerprijzen, ontstaan snel problemen. Bij de voerprijzen is sprake van een ongunstige omslag. Globaal genomen is de prijs van rundveekrachtvoer vanaf het eind van de jaren zeventig alsmaar gedaald ten opzichte van de melkprijs. Rond 2000 kwam de prijs van een liter melk overeen met 2,5 kilo voer, maar tegenwoordig beginnen voerprijs en melkprijs elkaar weer te naderen. Die slechtere prijsverhouding is waarschijnlijk deels structureel. De nadelen daarvan tikken harder door, naarmate de melkproductie sterker afhankelijk is van krachtvoer.De gedachte dringt zich op dat veel melkveehouders de laatste jaren stevig zijn gaan lenen en investeren, mede onder invloed van het wenkend perspectief van een quotaloos tijdperk en allerlei optimistische verhalen over de zuivelmarkt en de Nederlandse concurrentiepositie. Als ze maar niet op het verkeerde been zijn gezet.