Kootwijkerbroek, een wond die nooit is geheeld

Na bijna 19 jaar doet de hoogste rechter uitspraak over de vraag of in 2001 terecht is besloten tot de preventieve ruiming van 60.000 dieren in Kootwijkerbroek.Op 28 maart 2001 stuurde het ID-Lelystad een fax aan de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees die het leven van tientallen inwoners van het Gelderse Kootwijkerbroek op de kop zette. Het was de melding dat op een bedrijf in Kootwijkerbroek mond- en klauwzeer (MKZ) was vastgesteld.Twijfels vanaf de eerste dagDie melding was reden voor een harde ingreep door toenmalig minister Laurens Jan Brinkhorst: de preventieve ruiming van 60.000 gezonde dieren. Vanaf de eerste dag was er in Kootwijkerbroek twijfel over de besmetverklaring. De lokale bevolking verzette zich tegen de ruiming van het vee. De mobiele eenheid moest eraan te pas komen om de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees (inmiddels opgegaan in de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) het ruimingswerk te laten verrichten. Na verloop van tijd werd besloten de te ruimen dieren af te voeren en elders te doden.Zelfs bijna 19 jaar later lopen de emoties nog op bij nabij betrokken ondernemers. Voor een van die ondernemers, varkenshouder en CDA‘er Jaco Geurts, was de gebeurtenis een reden om de politiek in te gaan.Waarheid boven tafel krijgenIn Kootwijkerbroek ontstond een groep van gelijkgestemden die onder de noemer Stichting Onderzoek MKZ-crisis Kootwijkerbroek beloofde de onderste steen boven te brengen. Met maar een doel: de waarheid boven tafel krijgen. In die zoektocht doet het College van Beroep voor het bedrijfsleven dinsdag een belangrijke en definitieve uitspraak over de vraag of de overheid wel mocht overgaan tot de preventieve ruiming van het vee in Kootwijkerbroek. Door de inzet van de stichting is duidelijk geworden dat het diergeneeskundig instituut in Lelystad in de hectiek die heerste tijdens de MKZ-crisis, niet altijd precies volgens de boekjes werkte. En hoewel het huidige Wageningen Bioveterinary Research tot op de dag van vandaag volhoudt dat de diagnose juist is, hebben deskundigen voor de rechter aangegeven dat het heel wel mogelijk is dat er een fout is gemaakt bij de laboratoriumtest. Die veronderstelling wordt nog versterkt door het feit dat die ene (vermeende) besmetting in Kootwijkerbroek nooit heeft geleid tot vervolgbesmettingen – niet binnen het betrokken bedrijf en niet erbuiten. Gezien de besmettelijkheid van het virus is dat op zijn minst heel bijzonder. Daar kwam nog bij dat het ene besmetverklaarde rund bij verschillende tests vaker niet dan wel besmet bleek. Mogelijke compensatieVerschillende bewindslieden hebben in de loop der jaren geprobeerd de zaak in der minne te schikken – maar dan moesten de Kootwijkerbroekse veehouders hun juridische procedure wel beëindigen. Voor de Kootwijkerbroekers gold echter het principe. Dat neemt niet weg dat – zeker voor de betrokken boeren – een compensatie in het verschiet kan liggen als de rechter hen alsnog gelijk geeft.Het ging en gaat de boeren om recht te doen. Er is in hun ogen te snel en zonder voldoende overtuigende basis besloten tot een zeer ingrijpende maatregel: het ruimen van vee. Een maatregel die een wond heeft geslagen, die nog steeds niet is geheeld.