Jongerencoach houdt ondernemers spiegel voor

Bij bedrijfsovername zijn meerdere partijen betrokken, ieder met hun eigen wensen en toekomstbeelden. Een jongerencoach kan de partijen op een lijn brengen. Antoon Sanders is zo’n coach. “Een begeleider inschakelen wordt in de land- en tuinbouw steeds normaler gevonden.”Agrarische bedrijven worden groter en kapitaalintensiever, en daardoor wordt overname van zo’n bedrijf steeds ingewikkelder. Bij de opvolging zijn meerdere partijen betrokken, allemaal met hun eigen ideeën over de toekomst. Ouders, broers en zussen, partners van de ‘koude’ kant, de opvolger zelf, soms meerdere opvolgers. Kom daar maar eens op een goede manier uit. Een buitenstaander inschakelen bij overnameJuist op zo’n belangrijk moment – het overnemen van een boerderij doe je in principe maar een keer in je leven – kan een coach een cruciale rol vervullen, zegt Antoon Sanders. “Het inschakelen van een coach is geen teken van zwakte, maar juist van kracht.” Jongerencoach Antoon Sanders begeleidt jonge boeren bij de overname van het bedrijf van hun ouders. - Foto: Van Assendelft FotografieSanders is jongerencoach bij de ZLTO en vanuit die rol vaak betrokken bij opvolgingssituaties. “Een overname gaat over veel geld, maar ik leg altijd de nadruk op de menselijke kant. Wat willen de verschillende partijen, hoe zien ze hun eigen toekomst? Natuurlijk zijn er verschillen, het gaat erom die te herkennen en te respecteren. Iedereen heeft in principe gelijk. Het is goed om een buitenstaander erbij te halen voordat de situatie uit de hand loopt. Een begeleider inschakelen wordt in de land- en tuinbouw trouwens steeds normaler gevonden.”Sluimerende conflictenSanders heeft jarenlang in het bedrijfsleven gewerkt, onder meer bij een accountantsbureau. Het ging in zijn werk over bedrijfseconomische cijfers, over winst, verlies en investeringen. Uitgedrukt in euro’s. “Ik kreeg steeds meer interesse in de persoon achter de ondernemer, in de mens achter de jaarcijfers. Wat drijft hem of haar? Wat zijn de sterke en zwakke punten van de ondernemer in kwestie? En hoe kun je met kennis over je kernkwaliteiten jouw bedrijf de goede kant op sturen? Daar heb ik studies over gevolgd. Als jongerencoach zit ik nu helemaal op de goede plek.”“Als coach kan ik bestaande patronen doorbreken”Bij de overname van een bedrijf zijn bijna altijd twee generaties betrokken. De ene generatie doet een stap opzij, de volgende generatie neemt stapsgewijs de leiding over. “Voor de een betekent dat loslaten, voor de ander initiatief nemen. Voor beide partijen is dat best ingewikkeld. De vertrekkende ondernemer is gewend om in zijn eentje te beslissen. Nu moet hij opeens het initiatief aan zijn opvolger overlaten. De opvolger merkt dat hij soms kritisch op zijn vingers wordt gekeken, zeker als hij andere keuzes maakt dan zijn ouders zouden doen. Zo kunnen sluimerende conflicten ontstaan. Als coach kun je dat patroon doorbreken. Door vragen te stellen, door beide partijen een spiegel voor te houden.”Op zoek naar balansSanders is regelmatig betrokken bij overnames waarbij twee broers of een broer en een zus het bedrijf willen overnemen. “Dat is niet makkelijk, want elk mens heeft een eigen karakter en kwaliteiten. Het gaat er dan om de verschillen helder te krijgen en vervolgens te erkennen en te respecteren. Vervolgens kun je afspraken maken over de taakverdeling. Wie doet wat en wanneer? Op zoek naar een goede balans. Je zou denken dat dat simpelweg een kwestie is van goed communiceren. Was het maar zo makkelijk. Zicht hebben op de verschillen in persoonlijkheid, competenties en toekomstvisie is veel belangrijker.”Een jongerencoach gaat op zoek naar de juiste balans tussen de verschillende partijen. Dat vraagt soms veel tijd en energie. Zo is Sanders betrokken bij de samenwerking van twee jonge broers die samen een melkveebedrijf hebben overgenomen. De ene broer is een ondernemer die altijd maar wil uitbreiden, de andere zoekt de verbinding met de omgeving van het bedrijf. “Over elke beslissing wordt geknokt. Ik heb nu elke maand overleg met beide broers. Dan liggen de moeilijke thema’s op tafel en proberen we een compromis te vinden waar beiden mee kunnen leven. Het mooiste zou zijn als ze ieder hun eigen bedrijf zouden hebben. De situatie is anders en dus reik ik hen handvatten en technieken aan om de samenwerking leefbaar te houden. Ik hoop dat ze daarvan leren en mij op termijn niet meer nodig hebben.”