‘Jarige Europese Unie moet hard nadenken over eigen toekomst’

De Europese Unie viert haar zestigste verjaardag met een visie op de toekomst. Jean Claude Juncker schetst vijf scenario’s die in de komende maanden verder kunnen worden uitgewerkt.Op haar zestigste verjaardag moet de Europese Unie bij zichzelf te rade gaan. Voortmodderen, of toeleggen op alleen de interne markt? Opsplitsen in groepen landen met verschillende snelheden? Minder doen, maar wel sneller en efficiënter? Of juist veel meer samen doen?Voorzitter Jean Claude Juncker van de Europese Commissie heeft begin deze maand een witboek gepubliceerd, waarin hij vijf scenario’s schetst over hoe de Europese Unie er in 2025 zou kunnen uitzien. Het zijn vijf vergezichten, waarvan iedereen weet dat geen van die voorspellingen zal uitkomen. Op een discussiebijeenkomst eerder deze week, waarbij deskundigen vanuit het Europees Parlement, de Europese Commissie en de Nederlandse regering de degens kruisten, was er in elk geval overeenstemming over dat het Europa van 2025 een mengeling zou zijn van de vijf scenario‘s.Groot optimismeToen in 1957 zes lidstaten (België, Luxemburg, Frankrijk, Italië, Duitsland en Nederland) het verdrag van Rome tekenden, ging het om nooit meer oorlog, nooit meer honger, onderlinge solidariteit, vergroting van de democratie, vergroting van de welvaart en welzijn van de Europese burger. Het verhaal gaat dat het optimisme zo groot was, dat de ministers van de zes lidstaten in Rome hun handtekeningen zetten op deels lege pagina‘s. Ze zouden het toch wel eens worden. Dat verhaal is overigens nooit bevestigd. Het werd een succesverhaal. Mede dankzij de Europese Unie verspreidde de democratie zich in Europa. Van de 28 huidige lidstaten (over twee jaar zijn het er 27) waren er in 1957 niet meer dan twaalf een democratie. Er kwam vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal. Verworvenheden waar het overgrote deel van de EU-burgers (81%) blij mee is. Er kwam een euro, waar 70% van de burgers in de eurozone blij mee is.Besluitvorming nauwelijks te bevattenDe democratie mag in Europa zijn uitgebreid, de Europese Commissie – toch een soort van Europese regering – wordt niet gekozen. De besluitvorming tussen Europese Commissie, Europees Parlement en de Europese lidstaten is zo gecompliceerd, dat het zelfs voor geïnteresseerde burgers nauwelijks is te bevatten.De Europese Unie heeft in de landbouw gezorgd voor een zeker inkomen en een verhoging van de productie. Europese burgers kunnen vertrouwen op de voedselproducenten in de EU. Sterker nog: de Europese Unie is van netto-importeur inmiddels netto-exporteur van voedsel geworden.Onderligne solidariteit en samenwerkingEuropees landbouwcommissaris Phil Hogan vindt dat de Europese Unie ook verplichtingen heeft jegens de landen buiten de EU, die mede afhankelijk zijn van de voedselproductie in Europa. Hij meent dat de uitdagingen waar Europa en de wereld voor staan – zoals instandhouding van de plattelandseconomie, behoud van landschap en biodiversiteit, aanpakken van het klimaatprobleem en het voeden van de bevolking – alleen kunnen worden aangepakt in onderlinge solidariteit en samenwerking.