Initiative Tierwohl heeft pas 2% marktaandeel varkens

In Duitsland kunnen varkenshouders sinds 2015 deelnemen aan Initiative Tierwohl. Een kwart van de vleesvarkens valt onder Stufe 2, goed voor een marktaandeel van 2%.Sinds 2015 kent Duitsland het dierenwelzijnslogo Initiative Tierwohl (ITW) voor pluimvee-, rund- en varkensvlees. ITW is een initiatief van de vleesverwerkende industrie en de retail om consumenten duidelijk te maken wat er op dierenwelzijnsgebied gedaan is voor hun stukje vlees. Een sticker met het niveau van de houderijvorm maakt dit in een oogopslag duidelijk. In de eerste termijn 2015-2018 was het door ITW gevraagde aantal bedrijven van 1.000 binnen de kortste keren ingevuld. In de inschrijfronde van 2017 werd dat aantal probleemloos verdubbeld. Inmiddels staat de teller op 4.500 varkenshouders met zo’n 25 miljoen varkens; dit zijn zeugenhouders en vleesvarkenshouders bij elkaar. De bedrijven liggen verspreid door het hele land, met het zwaartepunt in de varkensrijke deelstaten Nedersaksen met 1.405 bedrijven en Noordrijn-Westfalen met 1.088 bedrijven.Oplopende niveaus van dierenwelzijnInitiative Tierwohl hanteert 4 niveaus (Stufe) van dierenwelzijn waarop het systeem is ingedeeld. Stufe 1 is vergelijkbaar met de in Duitsland gangbare houderij. ITW zet in op het minimale niveau van Stufe 2.

Stufe 1: Stalhaltung
Traditionele stalhouding met minimaal 0,75 vierkante meter per dier. De varkens moeten beschikken over afleidingsmateriaal in de vorm van beweegbare kettingen met materiaal waar ze aan kunnen bijten zoals een houtblok.

Stufe 2: Stalhaltung Plus
Voor Stufe 2 geldt dat varkens minstens 10% meer ruimte in de stal hebben dan bij traditionele huisvesting, dus minimaal 0,85 vierkante meter. Daarnaast moeten varkens over organisch afleidingsmateriaal zoals stro beschikken.

Stufe 3: Auβenklima
De varkens moeten minstens een 40% groter hokoppervlak per dier hebben dan wettelijk is voorgeschreven (minimaal 1 vierkante meter). In de stal moet een buitenklimaat heersen, minimale eis hiervoor is een open frontstal. Afleidingsmateriaal moet organisch zijn, bijvoorbeeld stro.

Stufe 4: Premium
Hieronder vallen biologische bedrijven. Varkens moeten twee maal zo veel oppervlak ter beschikking hebben dan bij traditionele huisvesting (1,5 vierkante meter binnen plus 0,67 vierkante meter uitloop) . De dieren moeten een continu bereikbare uitloop hebben. Varkens moeten altijd de beschikking hebben over stro of andere organische materialen.Een sticker geeft het niveau van dierenwelzijnsmaatregelen aan.Afzet vergroten uitdagingDit jaar is er geen nieuwe aanbesteding voor nieuwe bedrijven gepland en dit lijkt ook voor begin 2020 nog niet het geval. De huidige periode loopt eind volgend jaar af. ITW gaat ervan uit dat het programma wordt voorgezet, eventuele voorwaarden voor een nieuwe periode zijn nog niet bekend. ITW wordt door vier van de vijf grote inkoopcombinaties ondersteund:Edeka Groep (Edeka en Netto) Rewe Groep (Rewe, Penny) Schwarz (Lidl, Kaufland) Aldi Groep (Aldi, Aldi Süd)het Frans-Duitse Wasgau Deze supermarkten zijn goed voor zo’n twee derde van alle Duitse supermarkten. Met de 4.500 varkenshouders valt een kwart van de Duitse slachtvarkens onder ITW-Stufe 2, wat volgens ITW-woordvoerder Patrick Klein maar een marktaandeel van 2% betekent. Ter vergelijking, het marktaandeel bij pluimvee ligt rond de 70%. ITW wil het marktaandeel uitbreiden maar heeft daarvoor meer varkens nodig. Clemens Tönnies, directeur-eigenaar van Tönnies Fleisch gaf afgelopen zomer aan in een interview in de Neue Osnabrucker Zeitung te streven alleen nog maar Stufe 2-varkens te slachten. Het marktaandeel voor Stufe 3 en 4 ligt nog onder de 2%. ITW is voor deze hogere welzijnsniveaus alleen verantwoordelijk voor het aanduiden van de huisvestingsnormen. Voor de implementatie van de criteria zijn organisaties als Bio en Neuland verantwoordelijk. Toeslagen verlaagdVarkenshouders zijn bereid meer te investeren in dierenwelzijn, maar dan moet daar wel een financiële vergoeding tegenover staan. ITW betaalt varkenshouders naar de welzijnsmaatregelen die bedrijven nemen. In de lopende ronde kan een vleesvarkenshouder maximaal € 5,10 per vleesvarken krijgen, opgebouwd uit € 3,30 voor de verplichte maatregelen als daglicht in de stal, 10% meer oppervlakte en organisch afleidingsmateriaal. Vrijwillige, aanvullende maatregelen als ruwvoerverstrekking (€ 1,80), schuurmogelijkheid (€ 0,60) of open drinkbak in plaats van nippel (€ 0,70) kunnen in totaal € 4,50 toeslag opleveren, waarvan alleen tot het maximum van € 5,10 wordt uitbetaald. Voor zogende biggen wordt maximaal € 2,80 en voor gespeende biggen € 1,35 uitbetaald. Deze bedragen komen erop neer dat de toeslagen in de tweede ronde zo’n beetje gehalveerd zijn ten opzichte van de bedragen van de eerste ronde. Over de vergoedingen in de derde ronde is nog niets bekend.Een open-luchtstal en stro zijn criteria voor ITW-Stufe 3. - Foto: Ronald HissinkLabel van de staatOnder druk van dierenwelzijnsorganisaties en andere politieke partijen liet de Duitse landbouwminister Julia Klöckner eerder dit jaar weten een door de staat gecontroleerd dierenwelzijnslabel te willen invoeren. In eerste instantie zou dat label er alleen voor varkensvlees komen, later moet dat worden uitgebreid naar andere sectoren. Wat de minister betreft was dat geen proefballonnetje maar het is nog de grote vraag of zo’n label er wel komt. Niet alleen vanuit de landbouw en de vleesverwerkers is veel kritiek, zelfs de politiek ziet niet direct het nut van een dergelijk label. Grootste kritiekpunt is het feit dat Klöckner een vrijwillig eisenpakket voorstelt. De critici van het staatslabel stellen dat beter ITW ondersteunt kan worden dan weer een nieuw label te ontwikkelen.Milieu versus dierenwelzijnVarkenshouders willen wel verder met het ITW, alleen wordt het een uitdaging om dierenwelzijn te combineren met milieu-eisen. De meeste dierenwelzijnsvriendelijk stallen hebben hogere emissies dan gangbare stallen. Dat lijkt in de deelstaat Noordrijn-Westfalen ervoor te zorgen dat ITW gaat botsen met de nieuwe Technische Anleitung (TA) Luft. De TA Luft bevat regelgeving rond luchtverontreiniging. Stallen met bijvoorbeeld uitloop vallen niet onder de eis van gesloten stallen met centrale luchtafvoer met een luchtwasser. Op deze regel is nog geen vrijstelling mogelijk. Alleen voor biologische bedrijven zijn afwijkende voorschriften op het gebied van aangepast voer en afvoerluchtzuivering mogelijk. Deskundigen zijn het er wel over eens dat deze vrijstelling ook voor gangbare bedrijven met meer ruimte mogelijk moet zijn. Probleem is dat er nog geen emissiefactoren voor uitloopstallen zijn goedgekeurd en dat kan nog een jaar of twee duren. Tot die tijd moeten de federale een deelstaatregeringen bepalen hoe met deze stallen omgegaan moet worden. Dit kan leiden tot ongelijkheid tussen de verschillende deelstaten. ITW probeert varkenshouders in deze discussie tegemoet te komen door de criteria voor Stufe 2 zo te structureren dat de bouw van een nieuwe stal niet nodig is. Voor realisatie van een uitloop bij een bestaande stal stellen lokale overheden zich vaak coulant op.