‘Ik heb altijd in de pluimveemestcentrale geloofd’

Jan Wijnen is de grondlegger van de pluimveemestcentrale in Moerdijk. In 1993 bedacht hij het concept tijdens een kadercursus voor aankomende landbouwbestuurders. Inmiddels draait de centrale al bijna 10 jaar volop. Voor zijn inzet ontving Wijnen onlangs een pluimveeprijs.Hij wordt omschreven als de drijvende kracht achter de pluimveemestcentrale BMC in Moerdijk. De man zelf, Jan Wijnen uit het Brabantse Odiliapeel, vindt dat allemaal een beetje overdreven. Natuurlijk, hij heeft de afgelopen 15 jaar zijn hele ziel en zaligheid in de centrale gestopt. Maar dat waren er meer. Hij spreekt over samenwerking, teamwerk. Zonder zijn medebestuurders en de directie, met name Cor Munsters, was de centrale er niet geweest. Oké, hij was en is voorzitter van de coöperatie Duurzame Energieproductie Pluimveehouderij (DEP), de coöperatie achter de mestcentrale, maar dat wil dus niet zeggen dat alles aan hem te danken is. Het is genoteerd.Kip in Nederland Vernieuwingsprijs 2017Neemt niet weg dat Wijnen voor zijn inzet pas is vereerd met de ‘Kip in Nederland Vernieuwingsprijs 2017’. Wijnen ontkent het niet, hij is daar trots op, ziet de prijs als een erkenning. Leuk, maar liever praat hij over de betekenis die de centrale heeft voor zijn geliefde sector.Jan Wijnen: “Iedere veehouder in Nederland met een mestoverschot profiteert mee van onze mestcentrale.” - Foto: Van Assendelft FotografieDe cijfers spreken boekdelen. Een derde van alle leghennenmest en de helft van alle vleeskuikenmest in Nederland wordt op dit moment door de BMC-centrale verwerkt. Dagelijks rijden 60 vrachtwagens met mest vanuit heel Nederland naar Moerdijk. De centrale heeft tot nu toe ruim 2,5 miljard kilowattuur aan groene stroom opgewekt. Mooie cijfers, vindt Wijnen. Hij rekent nog even uit wat de centrale financieel betekent voor de hele Nederlandse veehouderij. De centrale levert een besparing op de mestafzetkosten op van € 70 tot € 75 miljoen. Per jaar dus. Iedere veehouder met een mestoverschot profiteert mee, zegt hij.Nuon trok zich terugPluimveemest verbranden en zo elektriciteit opwekken; hij bedacht het plan in 1993 tijdens een cursus van de toenmalige Koninklijke Nederlandse Land- en Tuinbouw Bond. Geweldig idee, zeiden de cursusleiders. Ze raadden hem aan het idee verder uit te werken. Heeft een tijdje geduurd, zegt hij met een glimlach. In 2008 ging de centrale daadwerkelijk van start.De grootste hobbels tijdens die eindeloze voorbereidingstijd? Toen het plan af was, haakten de banken af. De elektriciteitsmaatschappijen dachten jarenlang mee, maar toen puntje bij paaltje kwam, trokken zij zich terug. Wijnen herinnert zich de bijeenkomst op het hoofdkantoor van Nuon voor het zetten van de handtekeningen. Een telefoontje; de directie meldde plots dat de omstandigheden waren veranderd. Er werd niet getekend. Een eerlijk verhaalEn dan natuurlijk de pluimveehouders zelf. Het uitstel van de bouw leidde ertoe dat de een na de ander afhaakte. Ze zochten wel een andere oplossing voor de afzet van hun overtollige mest.Het is allemaal goed gekomen. De belangrijkste succesfactor? Ons gezamenlijke geloof in deze wijze van mestverwerking, zegt hij. Het gaat lukken, geen twijfel over mogelijk. Zijn collega-pluimveehouders heeft hij kunnen overtuigen. Met een hard en eerlijk verhaal. Ondernemers geloven niet in sprookjes, hij heeft het toentertijd niet mooier voorgesteld dan het was. Die pluimveehouder uit Odiliapeel vertelt geen sprookjes. Zo is het overgekomen en dat werd gewaardeerd. Klinkt een beetje hautain, zegt hijzelf, maar zo bedoelt hij dat niet. Nieuwe loodsenToen alles in kannen en kruiken was, stapten honderden pluimveehouders in. Er zijn ondernemers die € 200.000 eigen vermogen in de BMC hebben gestoken. Risicodragend kapitaal. Daar hebben ze trouwens geen spijt van gehad. Het geld is teruggestort. Tijdens de looptijd is rente uitbetaald, minimaal 7,5%, oplopend tot 10% tijdens een uitzonderlijk goed jaar. Het was dus inderdaad geen sprookje, zegt Wijnen. Dat heeft hij altijd geweten.Hij is 68 jaar, gaat als bestuurder nog even door. Zijn eigen looptijd is nog niet verstreken. De mestcentrale maakt een nieuwe ontwikkeling door. Er is een stuk grond gekocht, er wordt in Moerdijk weer gebouwd; een nieuwe loods voor mestopslag en een loods voor de opslag van as.In het hoofd van Wijnen is een fabriek waar de as verder wordt verwerkt al klaar. Hij vertelt er enthousiast over. Door toevoeging van mineralen kan de as tot hogere waarde worden gebracht. Ook dat is geen sprookje, zegt hij er voor de zekerheid maar bij.