Hulde met een ‘maar’

Stugge volhouders in Kootwijkerbroek verdienen lof, maar niet klakkeloos.Met een bewonderenswaardig doorzettingsvermogen zijn inwoners van Kootwijkerbroek nu al negen jaar bezig om aan te tonen dat de ruimingen in het dorp vanwege MKZ in 2001 onrechtmatig waren. Afgelopen week presenteerde de speciaal hiervoor opgerichte onderzoeksstichting haar bevindingen. Haar conclusie is dat er forse fouten in de laboratoria van het CIDC zijn gemaakt. Hierdoor ontbeert zowel de preventieve ruiming als de besmetverklaring grond. Een serieuze kwestie, het gaat om de betrouwbaarheid van de overheid en als die in het geding is, moet de onderste steen boven!

Het verhaal oogt solide. De onderzoekers verdienen lof voor het grondige werk en voor hun serieuze poging om feiten en interpretaties te scheiden. Toch is er ook een ‘maar’. Inzet van de stichting is namelijk niet de voor de hand liggende vraag of er in 2001 wel echt MKZ is geweest in Kootwijkerbroek, maar of de ruimingen rechtmatig waren. Het verschil tussen die beide vragen is subtiel maar belangrijk. De onderzoekers vinden het een omkering van de bewijslast als zij zich gaan storten op de vraag of er überhaupt MKZ is geweest in het dorp. Dat moet LNV aantonen, zeggen ze. „Wij toetsen de rechtmatigheid van een overheidsbesluit, meer niet.”

Juridisch is dat handig, maar het roept ook vraagtekens op. Een positieve laboratoriumuitslag van 1 april 2001, een paar dagen na de besmetverklaring, telt in deze redenering bijvoorbeeld niet mee. Wellicht is die uitslag bewijs dat er werkelijk MKZ is geweest, maar dat maakt niet uit. Het kon immers onmogelijk als onderbouwing dienen voor het ruimingsbesluit van 28 maart, zo is de redenering, die overigens de instemming heeft van de rechter.

Dit voelt niet goed. Het publiek wil weten of er MKZ was of niet. Door alleen de rechtmatigheid van het besluit aan te vechten, ontstaat de indruk dat het doel niet is: waarheidsvinding, maar: claims voorbereiden.