‘Huidig landbouwsysteem kraakt’

In de schaduw van de boerenprotesten is onlangs de zogeheten Boerenraad opgericht. Een tiental kleine boerenorganisaties wil een ander geluid laten horen. Het roer moet radicaal om. Een van de initiatiefnemers is Bregje Hamelynck van tuinderij Ús Hôf. “Het moet anders, het kan anders.”Dat boeren afgelopen maanden de straat opgingen, snapt Bregje Hamelynck wel. Ze zitten in de tang tussen lage prijzen, vaste kosten en steeds grotere maatschappelijke vragen. “Nu gaat het over stikstof, tijdje terug over fosfaat en morgen over klimaat. Het gangbare landbouwsysteem kraakt in zijn voegen.”Laten we werken aan een andere manier van voedsel produceren, zegt zij. Natuurinclusief, klimaatneutraal, in korte ketens direct voor de consument waardoor de opbrengstprijzen hoger zijn. “Dat is geen droom, in Nederland gebeurt dat al op heel veel plekken. Helaas horen we daar weinig van.”De Boerenraad is niet de tegenpartij van de actieleiders, maar we laten wel een ander geluid horenDat laatste is precies de reden waarom recent de zogeheten Boerenraad is opgericht, een platform van een tiental, vooral biologische organisaties in de voedselketen. Hamelynck is als voorzitter van het CSA Netwerk Nederland een van de initiatiefnemers. “De Boerenraad is niet de tegenpartij van de actieleiders, maar we laten wel een ander geluid horen. Het moet anders, het kan anders. Maar dat gaat niet vanzelf.”_{Lees verder onder foto}Bregje Hamelynck: “Op termijn kan 25% van het geproduceerde voedsel direct aan consumenten worden verkocht.” - Foto: Anne van der WoudeConsument kan zelf oogstenHamelynck heeft samen met haar partner de permacultuur-tuinderij Ús Hôf in het Friese Sibrandabuorren. Ús Hôf (2 hectare) produceert groenten en fruit en zet zijn producten direct af aan consumenten in de directe omgeving. Deze zijn abonnee en betalen vooraf. Ze kunnen hun groenten, fruit en kruiden zelf oogsten of afhalen op een ophaalpunt. Daar staat dan een groentetas klaar. Ook een aantal restaurants neemt producten af.Hamelynck komt niet uit de agrarische sector. Zij is econoom, werkte bij een ontwikkelingsbank en bij een milieuadviesbureau, was een tijd docent. Ze is een andere weg ingeslagen. “Wij hebben kinderen en maken ons zorgen over hun toekomst. De financiële crisis rond 2009 was voor mij een kantelpunt. Die crisis had heel anders kunnen aflopen, met alle gevolgen van dien, ook voor de land- en tuinbouw. Het landbouwsysteem zoals dat nu is georganiseerd, is kwetsbaar, terwijl voedsel de basis van het menselijk leven is. Wij zijn hier toen concreet aan de slag gegaan met Ús Hôf. Het is onze tuinderij, maar wel ingebed in de lokale gemeenschap.”Politiek Den Haag spreekt mooie woorden over kringlooplandbouw en natuurinclusief boeren. Die sympathie blijkt niet uit de regelgevingDe tuinderij is georganiseerd als een zogeheten Community Supported Agriculture (CSA). Het begrip is overgevlogen uit de Verenigde Staten waar deze vorm van voedsel produceren in nauwe relatie tussen boer en burger al een lange geschiedenis heeft. Hamelynck: “De stad New York telt 12.000 van zulke CSA’s, in de staat New York zijn er 20.000. In Nederland zitten we inmiddels op honderd en dat aantal groeit. Kortom, deze manier van landbouw bedrijven is geen wereldvreemd fenomeen, maar een succesverhaal.”HobbelsDat neemt niet weg dat er de nodige hobbels zijn. “Politiek Den Haag spreekt mooie woorden over kringlooplandbouw en natuurinclusief boeren. Die sympathie blijkt niet uit de regelgeving. Wij komen bijvoorbeeld niet in aanmerking voor Europese landbouwsubsidies. En met onze vijftig gewassen lopen we vast in de opgaveformulieren. Wij passen niet in het systeem.”Alternatief voor boerenVolgens Hamelynck kan in Nederland op termijn 25% van het geproduceerde voedsel direct aan consumenten worden verkocht. “Als dat lukt, krijgen de supermarkten minder invloed. Boeren hebben dan een alternatief en dus meer marktmacht.”Met 200 tot 250 abonnees per hectare kan een CSA-tuinder een inkomen verdienen, zegt Hamelynck. Ús Hof zit bijna op dat aantal. “Maar wij hebben 2 hectare en kunnen dus nog groeien in aantal abonnees. Die komen er wel, vast en zeker. Om al het werk rond te zetten, hebben we dan wel een extra tuinder nodig.”