Hevige discussie over fosfaatrechtenstelsel bij CBb

De juridische behandeling van het fosfaatrechtenstelsel wordt opgeknipt in twee delen. De individuele – financiële – situatie van veehouders zal later behandeld worden. Dat is een van de uitkomsten tijdens de zitting over de eerste acht ‘fosfaatzaken’ voor het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb).De rechtbank besloot de behandeling van het fosfaatrechtenstelsel op te knippen om zo de veehouders in deze acht zaken dezelfde kansen te bieden als andere veehouders die getroffen zijn door de fosfaatwetgeving. Door hun persoonlijke situatie nu niet te behandelen, krijgen ze net als alle andere veehouders de gelegenheid aan te tonen dat de fosfaatwetgeving voor hun heeft geleid tot een buitensporige last op het bedrijf. Minister Schouten heeft veehouders in een brief van 14 september de gelegenheid geboden aan te tonen dat door de fosfaatwetgeving hun bedrijf in problemen is gekomen. Meerdere punten van discussieTijdens de zitting bleek de voorzienbaarheid van de maatregel een belangrijk discussiepunt. Hadden veehouders dit moeten zien aankomen, zoals de minister min of meer stelt? Nee, zegt advocaat Anja Roos. “Hoe konden boeren weten dat een dergelijke maatregel ingevoerd zou worden? De overheid stimuleerde de groei juist en gaf de ruimte na het wegvallen van het quotumsysteem. Nu moet de boer bloeden, dat is niet redelijk.” Roos krijgt hierin bijval van advocaat Peter Goumans. “De overheid stimuleerde de groei, er was geen enkele concrete waarschuwing. Banken financierden zonder terughoudendheid. Het is onjuist te stellen dat veehouders dit hadden kunnen verwachten.” Ook van fair balance tussen de verschillende situaties is geen sprake volgens Roos. “Er is wel een regeling getroffen voor starters, maar niet voor uitbreiders, dat is in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Hier is sprake van rechtsongelijkheid.” Volgens advocaat Marleen Botman, die de minister vertegenwoordigde, is daarvoor gekozen omdat de startersgroep goed af te bakenen is en dat geldt niet voor de bedrijven die hebben uitgebreid.Uitbreiden ziet Botman eigenlijk in alle gevallen als het risico van de ondernemer. Op vragen van CBb-rechter Koopmans of er ook sprake is van ‘louter uitbreiden’ als een zoon toetreedt tot het bedrijf, en er dus economische redenen voor zijn, gaf Botman een bevestigend antwoord. Peildatum heikel puntOok ontstond er een pittige discussie over aan- en afgevoerde dieren op de peildatum van 2 juli 2015. Volgens LNV tellen dieren mee die ‘op 2 juli 2015 gehouden worden’. LNV hanteert echter de regel dat afgevoerde dieren niet meetellen en aangevoerde dieren wel. Botman: “Dat is ter voorkoming van dubbeltelling.” Maar ook dieren die op 2 juli 2015 uit de melkveehouderijketen verdwenen, bijvoorbeeld vanwege afvoer voor de slacht, hanteert LNV de regel dat ze niet meetellen. Rechter Koopmans: “Dat twee keer meetellen niet kan, is begrijpelijk, maar hadden die afgevoerde dieren niet in ieder geval een keer meegeteld moeten worden?” Advocaat Botman kon daar geen sluitend antwoord op geven.Volgens advocaat Joost de Rooij legt de minister de lat veel te hoog bij het toetsingskader. “Alleen bedrijven die omvallen, en ook nog eens kunnen onderbouwen dat er een causaal verband is en een uitzonderlijke situatie voor dat ene bedrijf bestaat, vinden gehoor bij de minister. Dat gaat wel heel ver.” Peter Goumans gaat nog een stap verder. “Geen enkel bedrijf kan daaraan voldoen!”Wanneer de tweede zitting over de situatie van de individuele boeren gehouden zal worden, is nog niet duidelijk.In principe komt het CBb binnen een aantal weken met een uitspraak over de fosfaatwetgeving.