‘Het politieke poets- en schaafwerk kan beginnen’

De Tweede Kamerverkiezing kende verliezers die zich winnaar noemden en winnaars die toch verliezer waren. Na een periode van het aanscherpen van tegenstellingen, volgen nu de fases van poetsen, vijlen en schaven om partijen bij elkaar te krijgen voor een nieuw kabinet.Het feest van de democratie van afgelopen woensdag eindigde gisterochtend met katers van verschillende pluimage. De een was dronken van geluk, de ander van verdriet. Voor de PvdA (van 38 naar 9 zetels) zal de kater het langst aanhouden. De politieke nederlaag was historisch groot. De sociaaldemocraten zijn gedegradeerd naar de eerste divisie van de politiek.Derde VVD-overwinning op rijHet aantal zetels in de eerste exitpoll (31) was voor de bezoekers van de VVD-verkiezingsavond in het Haagse WTC-gebouw geen reden tot juichen. Pas toen duidelijk werd dat de VVD met afstand de grootste partij was, barstte het gejuich los en vielen VVD-leden, Kamerleden en andere VVD-prominenten elkaar in de armen. Aanvankelijk overheerste de opluchting, maar naarmate de avond vorderde, sloeg dat toch om in vreugde en uiteindelijk in euforie, toen Mark Rutte, geëscorteerd door tientallen binnen- en buitenlandse camera’s het podium betrad. De derde VVD-overwinning op rij bij landelijke verkiezingen, constateerde Rutte, die daar meteen aan toevoegde dat een halt was toegeroepen aan ‘het verkeerde soort populisme’.Mark Rutte viert de verkiezingsoverwinning met zijn fractie. De VVD behaalde 31 zetels. - Foto: ANPDaarmee doelde Rutte op de stagnerende opkomst van de PVV, die anders dan de VVD, wél zetels (+5) heeft gewonnen, maar minder dan de peilingen enkele weken nog suggereerden. PVV-leider Geert Wilders vierde de overwinning ingetogen: “Mark Rutte is nog niet van me af!”SP‘er Emile Roemer (van 15 naar 14 zetels) beschreef de meer dan een miljoen PVV-stemmers als kiezers die zich in de steek gelaten voelen. Dat was op zich een miskenning van het feit dat die kiezer zich kennelijk bij de PVV thuis voelt en zich dus niet door Wilders in de steek gelaten voelt. ‘Eerlijke boterham voor boeren’Jesse Klaver (GroenLinks, van 4 naar 14 zetels) kon zijn geluk niet op in poptempel De Melkweg in Amsterdam, waar hij zich als een popster liet toejuichen. De Partij voor de Dieren (van 2 naar 5 zetels) overtrof haar eigen verwachtingen, wat uitvoerig gevierd werd met wijn, (vegetarische) bitterballen en worteltjes. Partijleider Marianne Thieme verheugt zich erop te gaan bouwen aan de verduurzaming van de landbouw, met een eerlijke boterham voor de boeren. Die eerlijke boerenboterham is voor het CDA, die ook een vreugdevolle avond beleefde, een bekend geluid, al ziet het beleg er voor die partij wat anders uit. Bij het CDA is er naast het genoegen van de verkiezingswinst (van 13 naar 19 zetels), tevredenheid over het behoud van wat landbouwwoordvoerder Jaco Geurts beschrijft als ‘de landbouwmeerderheid’.Vorming van nieuwe regeringHoe die ‘landbouwmeerderheid’ gaat worden verzilverd is de vraag voor de komende weken en maanden. Zijn de afgelopen weken de tegenstellingen aangescherpt, nu moet er worden geschaafd, gevijld en gepoetst, om de overeenkomsten aan de oppervlakte te krijgen voor de vorming van een nieuwe regering.