Handelsbeleid Trump bedreiging Amerikaanse landbouw

De Amerikaanse president Donald Trump zette vrijwel direct na zijn aantreden een streep door Amerikaanse deelname aan het vrijhandelsverdrag TPP. Hij beloofde tijdens de campagne ook China en Mexico aan te pakken. Het protectionistische beleid is een bedreiging voor de Amerikaanse landbouw.De Amerikaanse president Donald Trump vatte in zijn inauguratietoespraak zijn motto voor de komende vier jaar samen als America First. Vrijwel direct loste de vastgoedmagnaat uit New York een verkiezingsbelofte in, door de VS terug te trekken uit het Trans Pacific Partnership, of TPP. Dit is een veelomvattend vrijhandelsverdrag met landen rond de Stille Oceaan, waaronder Japan, Vietnam en Australië.Binnen TPP had met name de Amerikaanse landbouw aanvallende belangen. De boerenorganisatie American Farm Bureau becijferde dat de handelsovereenkomst de inkomsten van Amerikaanse boeren met jaarlijks $4,4 miljard omhoog zou kunnen stuwen. Duidelijke winnaars zouden de zuivel, vleessector en suikerindustrie zijn geweest, al tonen ook de Amerikaanse soja- en graanorganisaties zich nu bedroefd.Exportbelangen landbouw secundaire rolHet lijkt erop dat Trumps handelsbeleid gericht is op het beschermen van banen voor Amerikanen in de vele staten in het hart van Amerika, tussen de twee rijke kusten in. De exportbelangen van de landbouw die in dezelfde staten een belangrijke rol speelt, krijgen in het beleid vooralsnog een secundaire rol. Een pijnlijke constatering wanneer je bedenkt dat boeren volgens diverse peilingen in meerderheid op Trump hebben gestemd. Trumps beleid is niet geheel boeronvriendelijk. Op campagne in graanstaat Iowa beloofde hij minder stringente milieuregels, lagere belastingen voor bedrijven en het handhaven van de bijmengplicht voor bio-ethanol - wat een sterke ondersteuning van de maisprijs betekent. Tegelijk wil Trump illegalen uit bijvoorbeeld Mexico terugsturen; naar schatting is iets meer dan de helft van de arbeiders in de VS illegaal.Algemene invoerheffing van 5 tot 10%Het gevaarlijkst lijkt toch wel de handelsagenda. Trump stuurt aan op een conflict met Mexico en China, respectievelijk. Daarmee heeft Trump de nummer twee en drie op de lijst van belangrijkste handelspartners van de VS te pakken. Canada is nummer één. Trump beloofde tijdens de campagne concreet het instellen van een importtaks van 45% op goederen uit China en een importtaks van 35% op goederen uit Mexico.Daarnaast verklaarde Trump een algemene invoerheffing te overwegen van 5 tot 10% op alles behalve energie. Als de plannen op weerstand stuiten, wil Trump de VS uit de Wereldhandelsorganisatie WTO en het Noord-Amerikaanse handelspact Nafta terugtrekken. Uit een analyse van ING blijkt dat Trump inderdaad wettelijk bij machte is een dergelijke agenda ten uitvoer te brengen.Handelsoorlog desastreus voor landbouwVoor de landbouw is een handelsoorlog met China en Mexico desastreus. De VS exporteerde in 2015 voor $20 miljard aan landbouwproducten naar China. Meer dan de helft betrof sojabonen, maar ook voergranen en DDGS, een eiwitrijk bijproduct van de veevoerindustrie, waren goed voor respectievelijk $2,1 en $1,6 miljard. Ook Mexico is goed voor circa $20 miljard. De Mexicanen kopen onder meer veel rundvlees.Protectionistisch beleid is volgens ING-analist Raoul Leering niet goed te rechtvaardigen. Zo is China volgens de geldende criteria geen wisselkoersmanipulator, zoals Trump stelt. Tegelijk begrijpt Leering dat handel wordt aangewezen als zondebok voor stagnerende of terugvallende levensstandaarden. De VS heeft in de laatste 45 jaar zo’n 13 tot 14 miljoen banen in de maakindustrie verloren, en dergelijke banen zijn na banen in de financiële sector de beste garantie voor een goede levensstandaard.Uitgangspositie Trump is sterkBovendien valt volgens de analyse van ING niet te ontkennen dat Mexico meer profiteert van de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst Nafta dan de VS en Canada. Hoewel de Amerikaanse export naar Mexico sinds de invoering van Nafta in 1991 net zo goed is verdubbeld als de Mexicaanse export naar de VS, zit in de Mexicaanse export veel meer toegevoegde waarde. Het is ook zo dat China momenteel wel volop bedrijven overneemt in de VS, maar andersom China buitenlandse bedrijven maximaal toestaat te participeren in een Chinese joint venture. Leering denkt dat de VS uiteindelijk met China en Mexico zal onderhandelen om tot een betere handelsbalans te komen. Omdat China en Mexico nog altijd afhankelijker zijn van afzet in de VS dan de VS afhankelijk is van afzet in hun land, is de uitgangspositie van Trump sterk. Voor de Amerikaanse landbouw is het te hopen dat dit pessimistische scenario uitkomt.