‘Grote urgentie stalinnovaties varkenshouderij’

Noord-Brabants gedeputeerde Anne-Marie Spierings ziet dat vervroeging van eisen de innovatie aanjaagt. Ze verwacht dat een deel van de varkenshouders die van plan waren om te stoppen, dit heroverwegen.De tijd dringt voor Brabantse varkenshouders. De provincie heeft de landelijke datum om te voldoen aan de strengere ammoniaknormen voor stallen ouder dan 15 jaar naar voren gehaald: van 2028 naar 2022. Wie deze ammoniakeisen niet haalt, moet zijn stal aanpassen en daarvoor in 2020 een vergunning aanvragen. TaskforceVoor luchtwassers geldt 1 april 2020, voor innovatieve stalsystemen gaat de provincie die aanvraagdatum oprekken naar 1 oktober, verwacht gedeputeerde Anne-Marie Spierings. Dat oprekken geeft ruimte aan een taskforce van provincie, ZLTO, VNO-NCW en FME om nog meer systemen goedgekeurd te krijgen. Het gekoelde mestpansysteem, ontwikkeld door Kees van der Meijden in Oirschot, heeft dankzij die taskforce al een Rav-code. De stal van de toekomst van Hans Verhoeven in Valkenswaard krijgt een voorlopige emissiefactor, zodat varkenshouders ermee aan de slag kunnen. De mestband van Michiel Nooijen, het Familievarken met het varkenstoilet en het Kamplansysteem lijken ook kansrijk. Uitzonderingen“Als het vastloopt op doorlooptijden om een Rav-code te krijgen en het is een goed systeem, dan maakt Brabant uitzonderingen”, stelt Spierings. “Al die innovatieve systemen kunnen bijdragen aan een beter stal- en werkklimaat, een lagere CO₂- en fijnstofuitstoot, hoger dierenwelzijn of minder brandgevaar en aan een beter economisch resultaat. De vraag is alleen of het inderdaad tijdig lukt om op nog meer systemen een goedkeuring te krijgen, zodat varkenshouders meer keuzes hebben.”Spierings houdt vast aan de Brabantse data, “want de urgentie is groot. Verder uitstel is niet verantwoord. Toen Provinciale Staten in 2017 besloot dat varkenshouders in verouderde stallen versneld de ammoniakuitstoot omlaag moesten brengen, zagen we al aankomen dat de stikstofuitstoot uit de diverse bronnen zo hoog is, dat alles vast gaat lopen. Er zou helemaal geen ruimte meer zijn om nog vergunningen voor ontwikkeling uit te geven. De ruimte die PAS toen nog bood, zou veel sneller op zijn.” De tijd om te kiezen is krap.“Of je gaat voor een luchtwasser of een innovatie, moet je wel voor 1 april besloten hebben.” Als er niet meer dan 1 of 2 innovatieve systemen beschikbaar zijn, wordt een groot deel van de ondernemers gedwongen richting luchtwassers?“Het is helemaal prima als boeren daarvoor kiezen. Maar we wilden andere aspecten (minder fijnstof, CO₂, klimaat, welzijn, economie, red.) ook zo goed mogelijk een plek geven, zonder dat we ze afdwingen. Daarom hebben we een behoorlijk programma voor stalinnovaties in de benen geholpen.”Als wij die deadline niet hadden vervroegd, was er niets gebeurd“Wij zijn zo gaan trekken aan die innovaties omdat we de deadline naar voren hebben gehaald naar 2022. Als wij die deadline niet hadden vervroegd, was er niets gebeurd. Zonder die deadline had iedereen zitten afwachten, och het komt wel of misschien wordt het wel uitgesteld. Dan waren er voor boeren die in 2028 hun stallen moesten aanpassen alleen maar luchtwassers geweest.”“Wees blij dat wij als Brabant zoveel geld (bijna 40 miljoen euro*, red.) hebben uitgetrokken om aan de stalinnovaties te werken. Als die innovatie alleen vanuit de agrarische sector had moeten komen, was het minder snel gegaan. Er mag vanuit de sectororganisatie nu wel meer haast gemaakt worden. POV begint in beweging te komen nu er rijksgeld is vanuit de warme sanering. Dat is wel een beetje laat. Ik ben wel blij dat het Rijk nu ook investeert in stalinnovaties. Dat gaat wel helpen.”
(*De subsidies bestaan uit € 4 miljoen voor de eerste boeren die een nieuw systeem gebruiken, circa € 10 miljoen subsidie voor verbouwen en validatiemetingen, € 5 miljoen krediet voor innovaties en € 20 miljoen achtergestelde leningen voor veehouders die stallen moeten aanpassen, red.)Is er niet iets te bedenken, zodat varkenshouders nog ruimer tijd krijgen, zodat ze meer keuze hebben voor perspectiefvolle bronsystemen?“Ik hoor bij zonnepanelen veel mensen zeggen, ik wacht nog een jaar want dan zijn er betere. Of ik wacht nog een jaar, dan zijn ze goedkoper. Dat is allemaal waar, maar de urgentie die er bij de stikstof ligt is dusdanig groot dat het tijd is om in beweging te komen. Je ziet het dagelijks in de krant, kunnen we letterlijk en figuurlijk nog doorrijden? Die urgentie wordt niet minder, ze neemt alleen maar toe.” Stalinrichting is wat anders dan zonnepanelen. Het gaat om veel geld. Het is dan wel lullig als je er na 3 jaar achter komt dat je toch maar beter een ander systeem had kunnen kiezen.“Dan zou ik toch zeggen: ga snel kijken bij de systemen die in ontwikkeling zijn, verdiep je en kijk wat er bij je past. Van Kees van de Meijden hoorde ik dat je binnen 3 tot 5 jaar je investering eruit hebt. Hans Verhoeven zegt iets vergelijkbaars. Dat heeft ermee te maken dat het binnenklimaat in de stal verbetert. Het varken gaat beter groeien. Je krijgt een betere voerconversie en lagere kosten.”_{Lees verder onder de foto}Anne-Marie Spierings (43) is gedeputeerde gezondheid, energie en landbouw in de provincie Noord Brabant. Ze heeft natuurwetenschappelijke milieukunde gestudeerd aan de Universiteit in Nijmegen, waarna ze bij Arcadis aan de slag ging. Vanaf 2011 tot 29015 maakte ze deel uit van Provinciale Staten. Nu is ze voor D66 verkozen tot gedeputeerde. - Foto: Van Assendelft Fotografie“We hebben het er altijd maar over wat iets kost, maar je zou ook goed moeten kijken wat het opbrengt. Het gaat nu alleen om de verouderde stallen, maar er zijn er ook nog een heleboel die nu nog niet hoeven, doordat we door de reconstructie een grote vlucht van bouw van stallen hebben gezien. In de komende jaren komen er hierdoor verschillende stallen bij. Dan zijn er nieuwe technieken beschikbaar, die kunnen worden toegepast. ”Er gaan ook varkenshouders niet meedoen aan die vergunningenaanvraag. Als ze daarvoor in aanmerking komen, zullen ze gebruik maken van de warme sanering. Hoeveel doen dat er in Brabant?“Veel. Verhoudingsgewijs meer dan elders in het land. Hoeveel? Ik heb geen glazen bol.”De prijzen zijn goed en dat geldt ook voor de vooruitzichten. Brengt dat mogelijke stoppers op andere gedachten?“Het meest doorslaggevend in die afweging zijn de marktprijzen, heb ik opvolging, wat is mijn leeftijd, heb ik een goed verkoopbaar bedrijf, zit ik op de juiste plek. Zit je bijvoorbeeld in de buurt van een dorpskern, dan is dat niet ideaal. Maar ik denk dat door de marktprijzen en de vooruitzichten een aantal varkenshouders een besluit om te stoppen heroverweegt.” Hoe gaat dan de varkenshouderij er over 5 tot 10 jaar in Brabant uitzien?“Een veel grotere verscheidenheid, en er zijn mogelijkheden om betere marges te halen. Sommigen gaan kiezen voor een ander type varkenshouderij met nevenfuncties. Ook ontstaat er een beweging naar meer ketenconcepten die onderscheidend zijn, zoals waarmee Vion nu bezig is. We kennen nu eigenlijk alleen Beter Leven en biologisch. Daarin krijg je veel meer variatie. Dat opent opties voor bedrijven om niet in schaalvergroting maar juist in kwaliteit te investeren in het bedrijf.”Het is helemaal niet zo dat een groot bedrijf betere cijfers draait dan een klein bedrijf“Ik denk dat voor de kleinere bedrijven nieuwe perspectieven ontstaan, neem het weidevarken. Er zullen ook meer gemengde bedrijven komen. En ze zoeken naar niches. Dat neemt niet weg dat een aantal ondernemers met name in Oost Brabant en Noord Limburg het pad van de schaalvergroting doorzet. Hoewel er ook grenzen zijn aan wat je qua grootte gemanaged krijgt. Het is helemaal niet zo dat een groot bedrijf betere cijfers draait dan een klein bedrijf.”En het aantal bedrijven?“De trend is al jaren dat het afneemt. Ik zie niet in dat dat zou veranderen. Omdat we in Brabant al jaren bezig zijn met de toekomst van de varkenshouderij, denk ik dat de varkenshouders beter zijn voorbereid op het nemen van zo’n beslissing. De varkenshouderij blijft belangrijk. Hoe die in omvang verandert, is lastig aan te geven. Dat is koffiedikkijkerij. Ik schat in het algemeen dat er groei zit in andere economische sectoren. In de varkenshouderij zie ik geen groei meer in economische omvang.”Trekt Brabant nog extra geld uit om de varkenshouderij verder te ondersteunen?“Nee. We hebben in november 2017 geld beschikbaar gesteld voor de innovaties. Dat geld is nog niet op. Het is een beetje vreemd dat wij als Brabant investeren in die innovaties, terwijl het een nationale uitdaging is. Gelukkig zie ik nu ook dat het Rijk het stokje oppakt.”Informatie over ammoniakbeleid via WhatsAppMeer dan 1.000 veehouders en andere geïnteresseerden hebben een WhatsAppservice aangevraagd, die de provincie Brabant voor de varkenshouderij heeft gemaakt. Het aantal groeit gestaag. De app is een onderdeel van een informatiecampagne rond de versnelling van de ammoniakaanpak in de veehouderij.
In de app krijgen veehouders voortdurend de laatste informatie over alles wat rond de warme sanering speelt, maar ook over de laatste ontwikkelingen bij de goedkeuring van innovatieve stalsystemen. En over subsidiemogelijkheden, bijvoorbeeld dat 5 bedrijven die een perspectiefvolle nieuw stalsysteem toepassen, subsidie kunnen krijgen. Ook ZLTO biedt op zijn website informatie, aangevuld met filmpjes over de nieuwe kansrijke stalsystemen.